II OSK 1007/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-23
NSAAdministracyjneWysokansa
karta pobytubezczynność organusądy administracyjnecudzoziemcyprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSAWSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego, potwierdzając dopuszczalność skargi na bezczynność organu w sprawie wydania karty pobytu i zasadność stwierdzenia bezczynności, choć nie uznał jej za rażące naruszenie prawa.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie wydania karty pobytu dla M. K. WSA stwierdził bezczynność organu, ale nie uznał jej za rażące naruszenie prawa i oddalił skargę w pozostałym zakresie, zasądzając koszty. Wojewoda wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędne zakwalifikowanie czynności materialno-technicznej wydania karty pobytu jako przedmiotu zaskarżenia oraz naruszenie przepisów o kosztach. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wydanie karty pobytu jest czynnością podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej i że organ dopuścił się bezczynności, nie znajdując podstaw do uchylenia wyroku WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego od wyroku WSA w Warszawie, który stwierdził bezczynność Wojewody w sprawie wydania karty pobytu dla M. K. WSA uznał, że wydanie karty pobytu jest czynnością podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej i że Wojewoda dopuścił się bezczynności, nie podejmując działań w terminie. Sąd pierwszej instancji nie uznał jednak tej bezczynności za rażące naruszenie prawa i oddalił skargę w pozostałym zakresie, zasądzając koszty od organu. Wojewoda w skardze kasacyjnej kwestionował dopuszczalność drogi sądowej dla tego typu sprawy, argumentując, że wydanie karty pobytu jest czynnością materialno-techniczną, a nie aktem administracyjnym. Podnosił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o kosztach postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że wydanie karty pobytu jest czynnością podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, ponieważ ma ona doniosłość publicznoprawną i stanowi zakończenie procedury legalizującej pobyt cudzoziemca. Sąd podkreślił, że brak pozytywnej regulacji terminu wydania karty nie oznacza dowolności organu, który powinien działać niezwłocznie, zgodnie z zasadami k.p.a. i prawa do dobrej administracji. NSA uznał, że Wojewoda rzeczywiście pozostawał w bezczynności przez ponad dwa miesiące, a zarzuty dotyczące kosztów nie były uzasadnione, ponieważ sąd pierwszej instancji prawidłowo uzasadnił swoje rozstrzygnięcie w tym zakresie. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, wydanie karty pobytu jest czynnością podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, ponieważ ma doniosłość publicznoprawną i stanowi zakończenie procedury legalizującej pobyt cudzoziemca, a odmowa jej wydania następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Uzasadnienie

Wydanie karty pobytu jest konsekwencją decyzji o zezwoleniu na pobyt, potwierdza prawo pobytu i uprawnia do przekraczania granicy. Skoro odmowa wydania karty następuje w drodze decyzji, to brak działania organu w tym zakresie podlega kontroli sądowoadministracyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.o.c. art. 240 § 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Pomocnicze

k.p.a. art. 35 § 1,2,3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 206

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.c. art. 242

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 245 § 6

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

P.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1, 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 217 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 227

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydanie karty pobytu jest czynnością podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. Organ dopuścił się bezczynności w wydaniu karty pobytu. Brak podstaw do uznania bezczynności za rażące naruszenie prawa. Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozstrzygnął o kosztach postępowania.

Odrzucone argumenty

Czynność materialno-techniczna wydania karty pobytu nie jest przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. Ustawa nie zakreśla terminu wydania karty pobytu, co wyklucza bezczynność. Niezastosowanie art. 206 P.p.s.a. w sprawie kosztów.

Godne uwagi sformułowania

Wydanie karty pobytu, będące konsekwencją decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy, stanowi zakończenie procedury legalizującej pobyt cudzoziemca w Polsce. Brak pozytywnej regulacji w tym zakresie nie oznacza, że organ może dokonać tego w dowolnym terminie. Organ powinien skorzystać z normy kompetencyjnej niezwłocznie po zaistnieniu warunków umożliwiających podjęcie działania objętego stosowaną regulacją prawną. Czynność organu w postaci wydania karty pobytu nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a jedynie podjęcia działań w celu zlecenia jej wydruku.

Skład orzekający

Leszek Kiermaszek

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Miron

sędzia

Grzegorz Rząsa

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie dopuszczalności skargi na bezczynność organu w sprawach wydawania kart pobytu oraz interpretacja terminów działania organów administracji w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydawania karty pobytu cudzoziemcom, ale zasady dotyczące bezczynności i kontroli sądowej mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw cudzoziemców i funkcjonowania administracji publicznej, pokazując mechanizmy kontroli sądowej nad bezczynnością organów.

Czy organ może ignorować obowiązek wydania karty pobytu? NSA wyjaśnia granice bezczynności administracji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1007/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Miron
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35 par. 1,2,3, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2354
art. 240 pkt 1, art. 242, 245 ust. 6
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wa 1541/21 w sprawie ze skargi M. K. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie wydania karty pobytu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wa 1541/21 po rozpoznaniu skargi M. (M.) K. (dalej powoływanej jako skarżąca) na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie wydania karty pobytu:
1) stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności w podjęciu czynności w sprawie wydania karty pobytu,
2) stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,
3) oddalił skargę w pozostałym zakresie,
4) zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie wydania jej karty pobytu, domagając się zobowiązania organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania akt sprawy, nadto orzeczenia, że bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu), przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej zwanej P.p.s.a.), ewentualnie wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Motywując skargę podała, że decyzją z dnia 20 kwietnia 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców udzielił jej zezwolenia na pobyt czasowy z terminem ważności do dnia 18 stycznia 2024 r. Wobec niewydania karty pobytu na jej wniosek, w dniu 6 lipca 2021 r. wniosła ponaglenie, pomimo tego do dnia wniesienia skargi nie wydano jej karty pobytu.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewoda wyraził pogląd, że zawarty w art. 3 § 2 P.p.s.a. katalog aktów administracyjnych jest zamknięty i nie wymienia on wprost opisywanej czynności materialno-technicznej polegającej na wydaniu karty pobytu. W konsekwencji czynność ta nie może być przedmiotem zaskarżenia. Niezależnie od tego Wojewoda wyjaśnił, że w procesie personalizacji i wysłania zlecenia wydrukowania karty do Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji niezbędne jest posiadanie oryginalnego wniosku z załączonymi fotografiami, na podstawie których została potwierdzona tożsamość cudzoziemca oraz wzorem złożonego przez niego podpisu. Dodał, że przepisy ustawy o cudzoziemcach nie określają, w jakim terminie ma nastąpić wydanie pierwszego takiego dokumentu.
Wyjaśnił także, że brak wykonania powyższych czynności wynikało z przesłania przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców akt administracyjnych cudzoziemca do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w związku ze złożoną skargą na bezczynność w przedmiocie nierozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Nie ma zatem, w jego ocenie, obiektywnych możliwości wydania karty pobytu skarżącej z przyczyn niezawinionych od organu. Zaznaczył ponadto, że pełnomocnik skarżącej poprzez liczbę składanych skarg na bezczynność zarówno Wojewody Mazowieckiego, jak i Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ma wpływ na dezorganizację pracy obu urzędów, wymuszając jednocześnie poprzez składane ponaglenia oraz skargi na bezczynność organów procedowanie w pierwszej kolejności w sprawach, w których występuje jako profesjonalny pełnomocnik, co ma bezpośrednie przełożenie na terminy rozpatrywania spraw cudzoziemców występujących w swoich sprawach samodzielnie.
Zarazem, zdaniem Wojewody, skarżąca w opisanej sytuacji nie poniosła żadnej szkody i uszczerbku, a w sprawie została wydana decyzja z wniosku cudzoziemki o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, z której bezpośrednio wynikają uprawnienia dla skarżącej. Tym samym wnioski o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej i wymierzenie grzywny nie zasługują na uwzględnienie. Wniósł także o niezasądzanie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, gdyż pełnomocnik skarżącej złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ponad 1000 skarg w przedmiocie bezczynności i przewlekłości Wojewody Mazowieckiego, a wszystkie skargi są tożsamej treści, różnią się jedynie danymi osobowymi skarżących.
Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził na wstępie, że wydanie pierwszej karty pobytu jest jedną z czynności legalizujących pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podejmowaną z urzędu przez właściwego wojewodę po wydaniu decyzji udzielającej zezwolenie cudzoziemcowi na pobyt. W konsekwencji brak działania organu administracji w tym zakresie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Stanowisko swoje uzasadnił wywodem, że postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, ze zm.). Do tego postępowania stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, mimo że w obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisu, który wprost odsyłałby do powołanej ustawy, analogicznie jak miało to miejsce w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573). W sytuacji udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się mu kartę pobytu, stosownie do treści art. 240 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, przy czym karta pobytu wydana bezpośrednio po udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy jest pierwszą kartą pobytu i wydaje się ją z urzędu. Organem właściwym do wydania karty pobytu jest wojewoda, który udzielił cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nawet wówczas, gdy decyzję udzielającą takie zezwolenie wydał organ wyższego stopnia - Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Karta pobytu jest dokumentem, który potwierdza prawo pobytu cudzoziemca na terenie Polski i jego tożsamości, ale także uprawnia do przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy. Podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 245 ust. 6 ustawy o cudzoziemcach odmowa wydania albo wymiany karty następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Uznając skargę za zasadną stwierdził, że organ już w momencie rozpoznawania wniosku o udzielenie zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy, dysponuje danymi niezbędnymi do zlecenia wydania karty pobytu i nie ma potrzeby przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Organ zna dane osobowe cudzoziemca w zakresie imienia (imion) i nazwiska cudzoziemca oraz imion jego rodziców, a także w zakresie daty, miejsca i kraju jego urodzenia, informacji o obywatelstwie, płci, wzroście w centymetrach i kolorze oczu oraz numeru ewidencyjnego Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) - w przypadku gdy został nadany. Organ posiada również obraz linii papilarnych cudzoziemca, a także jego fotografie i wzór podpisu. Zauważył, że organ wskazane dane i informacje powinien przechowywać w rejestrze spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy, prowadzonym w systemie informatycznym. Jeżeli organ nie przechowuje jednak tych danych w rejestrze, to powinien po uzyskaniu informacji o wydanej przez organ odwoławczy decyzji wystąpić do aktualnego dysponenta akt sprawy administracyjnej o ich udostępnienie. Tym samym po udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy organ powinien w jak najkrótszym czasie (niezwłocznie) przystąpić do czynności zlecenia personalizacji karty pobytu.
Sąd zauważył, że Wojewoda Mazowiecki o treści decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców dowiedział się w dniu 9 lipca 2021 r., zaś pierwszą czynność zmierzającą do wydania karty pobytu podjął w dniu 29 września 2021 r. Czynność polegała na zwróceniu się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z prośbą o wypożyczenie akt administracyjnych. Zlecenia personalizacji karty pobytu organ dokonał w dniu 11 października 2021 r. Zdaniem Sądu oznacza to, że organ przez dwa miesiące (po odliczeniu okresu związanego z wystąpieniem o akta i ich przekazaniem) nie podjął czynności w przedmiocie wydania karty pobytu, ale także nie poinformował skarżącej ani o przyczynach niewydania karty pobytu, ani o nowym terminie załatwienia sprawy. Tym samym nie zastosował się do treści art. 35 § 1 i 2 oraz art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.; dalej zwanej K.p.a.). Sąd zaznaczył także, że w dacie rozpoznawania skargi kwestia wydania karty pobytu była zakończona, ponieważ pełnomocnik wobec wydania karty zrezygnował z uprawnienia do wglądu do akt sprawy, co dokumentuje adnotacja na wniosku. Dlatego też nie było podstaw do zobowiązania organu do podjęcia jakiejkolwiek czynności zmierzającej do wydania karty pobytu, a jedynie należało stwierdzić bezczynność organu.
Nie budziło wątpliwości Sądu, że pomimo naruszenia wskazanych przepisów, a także zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa przewidzianej w art. 8 K.p.a., nie sposób zakwalifikować naruszeń organu jako rażące naruszenie prawa. Podkreślił bowiem, że stwierdzona bezczynność wynikała nie tylko z postawy (zaniechań) organu, ale też z powodu znanych sądowi z urzędu obiektywnych trudności związanych ze zwielokrotnionym wpływem wniosków, utrudnieniami związanymi ze stanem epidemii i ograniczonym dostępem do akt administracyjnych. Przyjął też, że stopień zawinienia organu w nieterminowym wydaniu karty pobytu nie daje podstaw do wymierzenia mu grzywny. Skarżąca nie wykazała również, że z faktu oczekiwania na wydanie karty pobytu doznała jakiejkolwiek krzywdy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. wskazując, że na koszty postępowania składał się: wpis od skargi w kwocie 100 złotych, określony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.), koszty zastępstwa procesowego w wysokości 497 złotych, określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) i art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1923). Nie znalazł jednocześnie podstaw do zastosowania art. 206 P.p.s.a. przyjmując, że skarżąca, która wniosła do sądu tylko jedną skargę i poniosła koszty wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika ma prawo oczekiwać zwrotu od organu kosztów zastępstwa procesowego, ponieważ stosunek zastępstwa procesowego pełnomocnika i ewentualnych innych skarżących nie ma wpływu na jej własną sytuację.
Wojewoda Mazowiecki, reprezentowany przez pełnomocnika będącą radcą prawnym, wniósł skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku, zaskarżając go w części, tj. co do pkt 1 i 4. Skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które - jak zaznaczono - mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności pełnomocnik podniosła naruszenie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. w związku z art. 35 oraz art. 36 § 1 i 2 K.p.a. i art. 240 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędne przyjęcie, iż doszło do bezczynności organu. Wskazała w tym zakresie, że ustawa nie zakreśla terminu, w jakim organ jest zobowiązany działać.
Następny zarzut odniosła do art. 149 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Wytknęła błędne zakwalifikowanie czynności materialno-technicznej - wydania karty pobytu jako czynności mogącej być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego podczas gdy stanowi jedynie realizację przez organ wydanego rozstrzygnięcia. Nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 i 4a, czy art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a w przypadku niewykonania obowiązku wydania karty strona może skarżyć zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez organ w trybie przewidzianym w art. 227 i nast. K.p.a.
Podniosła też naruszenie art. 149 § 1 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 206 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie art. 206 P.p.s.a. w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynikało, że spełniona jest przesłanka "uzasadnionego przypadku", tj. nieodstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego lub też ich miarkowanie w sytuacji niewielkiego wkładu pracy pełnomocnika strony.
W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej przez uchylenie zaskarżonego orzeczenia i odrzucenie skargi lub uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 1 i 4 i rozpoznanie skargi, jeśli Sąd uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona poprzez uznanie braku bezczynności organu i niezasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, ewentualnie uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie w zakresie punktu 1 i 4 zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Pełnomocnik zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autorka rozwinęła podniesione zarzuty.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie stwierdzić przyjdzie, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekał już wielokrotnie w podobnych sprawach dotyczących bezczynności organu polegających na niezałatwieniu w terminie sprawy z wniosku cudzoziemca o wydanie karty pobytu. Podzielając racje przytoczone w uzasadnieniach wydanych orzeczeń należy odwołać się do przytoczonej w nich argumentacji, przede wszystkim w wyroku z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 933/22 (publ.: cbois) Zarzuty kasacyjne organu od orzeczeń uwzględniających skargi w tych sprawach są zbliżone, niejednokrotnie wręcz tożsame.
W pierwszej kolejności ustosunkować się trzeba do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 149 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., który jest najdalej idącym w tym sensie, że uznanie zasadności twierdzeń pełnomocnika o niedopuszczalności drogi sądowej oznaczałoby konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i odrzucenia skargi. Zarzut ten nie jest jednak trafny.
Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji obowiązek wydania karty pobytu ma swoje umocowanie w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, to jest ustawie o cudzoziemcach. Z art. 240 pkt 1 tej ustawy wynika, że kartę pobytu wydaje się cudzoziemcowi, któremu udzielono m.in. zezwolenia na pobyt czasowy. Wydanie karty pobytu, będące konsekwencją decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy, stanowi zakończenie procedury legalizującej pobyt cudzoziemca w Polsce. Dokument ten stanowi jednocześnie potwierdzenie tożsamości oraz prawa pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto uprawnia go, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy (art. 242 ustawy o cudzoziemcach). Dokument urzędowy, jakim jest karta pobytu, pozostaje zindywidualizowany tak co do adresata, jak i treści i po wydaniu odnosi skutek publicznoprawny, odnosząc się do sfery uprawnień przysługujących cudzoziemcowi. Jej doniosłość jako dokumentu potwierdzającego sytuację prawną cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej potwierdza regulacja zawarta w art. 245 ust. 6 ustawy o cudzoziemcach (odmowa wydania karty pobytu następuje w drodze decyzji administracyjnej). W efekcie skoro została określona forma rozstrzygnięcia negatywnego, to nieuprawnione byłoby twierdzenie, że brak rozstrzygnięcia w przedmiocie wydania karty pozostaje poza kontrolą sądu (zob. powołany już wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 933/22).
Kwestionując dopuszczalność drogi sądowej pełnomocnik organu pominął w istocie charakter uprawnień, które skarżąca nabyła w związku z wydaniem decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy. Nie wskazał także, w jaki inny sposób mogłaby domagać się ochrony nabytych uprawnień. Zaaprobowanie stanowiska Wojewody w istocie pozbawiałoby skarżącą prawa do wyegzekwowania działania organów w zakresie wydania karty pobytu, co skutkowałoby tym, że cudzoziemiec nie mógłby uzyskać dokumentu, którego posiadanie wiąże się z określonymi uprawnieniami odnoszącymi się do legalnego pobytu w Polsce. W konsekwencji nie do obrony jest pogląd, że wydanie karty pobytu nie jest aktem administracyjnym indywidualnym, w rozważanym przypadku - czynnością z zakresu administracji publicznej, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a skoro tak - dopuszczalna jest skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.
Zgodzić się trzeba z pełnomocnikiem, że przepisy ustawy o cudzoziemcach nie wskazują wprost w jakim terminie po wydaniu decyzji udzielającej cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wojewoda powinien podjąć w ramach działań z urzędu czynności umożliwiające sporządzenie karty pobytu, którą cudzoziemiec mógłby odebrać na warunkach określonych w art. 248 ust. 1-3 ustawy. Brak pozytywnej regulacji w tym zakresie nie oznacza, że organ może dokonać tego w dowolnym terminie. W takiej sytuacji organ powinien skorzystać z normy kompetencyjnej niezwłocznie po zaistnieniu warunków umożliwiających podjęcie działania objętego stosowaną regulacją prawną (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 477/22, publ.: cbois). Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 K.p.a.), powinny działać w sprawie szybko i wnikliwie, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania. Taki sposób działania organu stanowi standard w demokratycznym państwie prawa (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), a także element jednego z praw podstawowych Unii Europejskiej, tj. prawa do dobrej administracji (art. 41 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej).
Czynność organu w postaci wydania karty pobytu nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a jedynie podjęcia działań w celu zlecenia jej wydruku. Do jej dokonania organ powinien dysponować oryginałem albo uwierzytelnionym odpisem decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy oraz oryginałem wniosku (zachodzi konieczność pobrania niektórych danych wskazanych w art. 244 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w tym wzoru podpisu, linii papilarnych oraz fotografii cudzoziemca). Można i należy przyjąć, że okres ten nie powinien przekraczać 14 dni, jest to i tak dwukrotnie dłuższy termin wobec tego przewidzianego na wydanie zaświadczenia (zob. art. 217 § 2 K.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca wniosek o wydanie karty pobytu i zapoznanie się z aktami złożyła w dniu 7 czerwca 2021 r., a organ powziął informację o zezwoleniu skarżącej na pobyt czasowy w dniu 9 lipca 2021 r., tj. z chwilą powiadomienia go o wydaniu decyzji oraz miejscu pozostawania akt administracyjnych związanych z tą decyzją. Organ zaś dopiero w dniu 29 września 2021 r. zwrócił się do sądu o wypożyczenie akt sprawy na potrzeby prowadzonego postępowania. Świadczy to o tym, jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że przez ponad dwa miesiące pozostawał w bezczynności. Dlatego też zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a w związku z art. 35, art. 36 § 1 i 2 K.p.a. i art. 240 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach nie mógł odnieść oczekiwanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną skutku.
Tak samo ocenić należy zarzut dotyczący naruszenia art. 149 § 1 w związku z art. 141 § 4 i art. 206 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do żądania "o niezasądzanie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego" wyjaśniając przyczyny, z powodu których nie zdecydował się na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów. Ustawodawca możliwość odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postepowania w całości lub w części pozostawił uznaniu sądu zastrzegając jedynie, że może to nastąpić w uzasadnionych przypadkach (art. 206 P.p.s.a.). Nie można zatem skutecznie czynić Sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia tego przepisu przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 926/18, LEX nr 3192479 i powołany wcześniej wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 933/22). Wskazanie zaś przez sąd podstawy prawnej swojego działania i jej wyjaśnienie z wyszczególnieniem niezbędnych kosztów postępowania czyni zadość konstrukcji prawidłowego uzasadnienia wyroku sądu w tej części.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI