II OSK 1003/11

II OSK 1003/11 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-05-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Mazur
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 296/05 - Wyrok WSA w Krakowie z 2007-05-15
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 34 par. 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 125 par. 1 pkt 1, art. 133, art. 135, art. 141 par. 4, art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędzia WSA del. Bogusław Jażdżyk Protokolant: Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 296/05 w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 296/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie oddalił skargę K. C. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...], w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 123 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18, art. 23 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia K. C. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie z dnia [...] września 2004 r., uznające za niezasadne zarzuty zgłoszone przez K. C. w piśmie z dnia 9 sierpnia 2004 r. dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie obowiązku rozbiórki wybudowanego na działce nr [...] w S. bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego obejmującego budynek stodoły, wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2002 r., uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekł w ten sposób, że wskazał, jako podstawę prawną art. 34 § 1, art. 17 § 1 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 123 § 1 k.p.a., a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie w dniu [...] października 2002 r. wystawił tytuł wykonawczy, oraz wydał postanowienie, którym nałożył na zobowiązanego K. C. grzywnę w wysokości 62.366,40 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] lipca 1998 r., utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Krakowskiego z dnia [...] sierpnia 1998 r., i uprawomocnionej wyrokiem NSA z dnia 23 lutego 2000 r., sygn. akt II SA/Kr 2111/98, nakazującej zobowiązanemu rozbiórkę wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia budynku stodoły na działce nr [...] w S.
Postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2003 r., znak: [...].
Wobec nie uiszczenia przez zobowiązanego nałożonej grzywny w wysokości 62366,40 zł, w dniu [...] kwietnia 2004 r. PINB dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie, występując jako wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym, wystawił tytuł wykonawczy TYT-2, znak: [...], w celu ściągnięcia od zobowiązanego w/w grzywny w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych i przesłał go do właściwego organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.
Postanowieniem z dnia [...] września 2004 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie, występując, jako wierzyciel, uznał za niezasadne zarzuty zgłoszone przez K. C. dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie obowiązku rozbiórki wybudowanego na działce nr [...] w S. bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego obejmującego budynek stodoły, wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2002 r.
Zażalenie na w/w postanowienie wniósł K. C.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie została spełniona żadna z przesłanek wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W ocenie organu drugiej instancji kwestie zawarte w treści zażalenia nie stanowią zarzutów w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem nie zasługują na uwzględnienie. Wobec powyższego w ocenie organu drugiej instancji postanowienie pierwszoinstancyjne w tym zakresie zostało wydane prawidłowo. Jednakże powołana w tym postanowieniu podstawa prawna, tj. art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest błędna z uwagi na fakt, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie wydając skarżone postanowienie nie występował, jako organ egzekucyjny, lecz w charakterze wierzyciela zajmując jednocześnie wymagane w art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowisko w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2005 r. K. C. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Skarżący wskazał, że do czasu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny postanowienie egzekucyjne powinno zostać zawieszone, a brak jego zawieszenia przez organ egzekucyjny stanowi podstawę zarzutu w rozumieniu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
W motywach wyroku oddalającego skargę Sąd pierwszej instancji podniósł, że przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem jest w niniejszej sprawie postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2005 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, art. 9 i art. 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Oznacza to, że na tym etapie postępowania kontroli nie podlegają kwestie związane z zasadnością i wymagalnością obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jedynie prawidłowość postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.
W ocenie Sądu pierwszej instancji stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów jest uzasadnione. Postanowienie w przedmiocie nałożenia na zobowiązanego K. C. grzywny w celu przymuszenia było - jako postanowienie ostateczne - wykonalne. Z akt sprawy nie wynika, aby wstrzymana została wykonalność tego postanowienia. Jak stanowi art. 61 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zasadnie zatem przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że powyższa okoliczność nie może być podstawą zarzutu, których katalog określa art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Nie ma również podstaw do twierdzenia, że nastąpiło przedawnienie egzekwowanego obowiązku. Roszczenia publicznoprawne z zasady nie podlegają przedawnieniu, chyba że przepisy prawa stanowią inaczej. Przepisy obowiązującego prawa nie regulują kwestii przedawnienia grzywien w celu przymuszenia ani obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego. Oznacza to, że również ta okoliczność podnoszona przez skarżącego nie może być podstawą zarzutu, których katalog określa art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku K. C., na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej P.p.s.a.), zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji tj. zaniechanie zawieszenia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, pomimo zarzutu skarżącego, objętego treścią skargi na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie toczy się postępowanie ze skargi K. C., sygn. akt II SA/Kr 2830/03, na postanowienie w przedmiocie nałożenia na zobowiązanego grzywny w kwocie 62.434,40 zł, co spowodowało, że zanim zapadł zaskarżony niniejszą skargą wyrok, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał w dniu 19 stycznia 2007 r. wyrok o uchyleniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] października 2003 r. w Krakowie (K 15 akt administracyjnych w aktach II SA/Kr 296/05) i utrzymanego nim postanowienia I instancji, sygn. akt II SA/Kr 2830/03, a następnie dnia [...] czerwca 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wydał postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego nr [...]. Oznacza to, że pomimo uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Urząd Skarbowy w P., wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 15 maja 2007 r. oddalającym skargę, w obrocie funkcjonuje postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2005 r., oraz postanowienie PINB dla powiatu ziemskiego- krakowskiego w Krakowie z dnia [...] września 2004 r., nr [...], uznające za niezasadne zarzuty skarżącego w sprawie postępowania egzekucyjnego, które jest umorzone. Gdyby postępowanie zostało zawieszone, wobec orzeczenia WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2007 r., Sąd nie oddaliłby skargi na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów;
2. związane z naruszeniem opisanym w pkt 1 naruszenie art. 141 § P.p.s.a. poprzez niezawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku motywów, dla których Sąd zaniechał rozważenia zawieszenia postępowania stosownie do wyżej przywołanego przepisu i wykonania decyzji w tym zakresie, pomimo tego, że zachodziły przesłanki do zawieszenia wskazane w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., co uniemożliwia poznanie przyczyn bierności Sądu w tym zakresie oraz kontrolę instancyjną;
3. naruszenie art. 111 § 2 P.p.s.a. poprzez zaniechanie zarządzenia połączenia dwóch oddzielnych spraw ze skargi K. C. toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie (sygn. akt II SA/Kr 2830/03 i II SA/Kr 296/05) w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, pomimo że pozostawały one ze sobą w ścisłym związku, a skarżący w niniejszej sprawie podnosił, że pozostaje w toku sprawa z jego skargi na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Powyższe spowodowało, że w obrocie funkcjonują wyżej opisane rozstrzygnięcia - postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i wyrok oddalający skargę w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Gdyby sprawy zostały połączone, celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, Sąd odniósłby się do sprawy w pełnym zakresie i nie oddaliłby skargi na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów;
4. związane z naruszeniem opisanym w pkt 3 naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niesprecyzowanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn, dla których Sąd zaniechał rozważenia i połączenia dwóch wyżej wymienionych spraw w celu ich łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia, jak również wykonania decyzji w tym zakresie, pomimo tego że zachodziły przesłanki do połączenia wskazane w art.111 § 2 P.p.s.a., co uniemożliwia analizę argumentów bierności Sądu w tym zakresie oraz kontrolę instancyjną;
5. naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, co polegało, na nierozpatrzeniu sprawy przez WSA w Krakowie poza zarzutami i wnioskami oraz wskazaną podstawą prawną, pomimo istnienia po stronie Sądu takiego obowiązku (sąd nie wyszedł ponad zarzuty i wnioski), co doprowadziło do oddalenia skargi w sytuacji gdy w sprawie aktualne są liczne zarzuty wskazane w uzasadnieniu skargi- pkt 5.1 i 5.2,
- naruszenie art. 135 ustawy, co polegało na niezastosowaniu środków przewidzianych ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, co było niezbędne do jej końcowego załatwienia, a w szczególności przez zaniechanie stwierdzenia nieważności postanowień, których dotyczył wyrok, tytułów wykonawczych;
6. naruszenie art. 113 § 1 P.p.s.a., art. 133 § 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a., przez niedostateczne wyjaśnienie sprawy, przyjęcie wadliwie ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego;
7. naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a, naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co polegało na nie wyeliminowaniu z obrotu prawnego niżej wskazanych w uzasadnieniu skargi aktów wydanych przez organy administracyjne pomimo tego, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Sąd zaniechał zastosowania art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co spowodowało oddalenie skargi,
8. naruszenie art. 151 P.p.s.a, co polegało na oddaleniu przez Wojewódzki Są Administracyjny w Krakowie skargi na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2005 r., w konsekwencji wadliwego ustalenia i przyjęcia przez Sąd, iż zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania w całości oraz przyznanie należnych kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Skarżący zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przytoczonym przepisie nałożono, więc na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ, i to istotny, na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 426), polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna (por. B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 387; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 232/07, Lex nr 480247).
W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi skutecznie wykazują związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, a ich istotnym wpływem na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Podkreślenia wymaga fakt, że zawarte w przepisie art. 125 P.p.s.a. podstawy zawieszenia postępowania sądowego mają charakter podstaw fakultatywnych. O zawieszeniu postępowania w tych przypadkach decydują względy celowościowe. Celowość zawieszenia postępowania w sytuacjach uregulowanych w tym przepisie pozostawiona jest ocenie sądu, ale sposób jego wykładni nie może prowadzić do tworzenia nowych podstaw zawieszenia postępowania. Sąd musi zatem rozważyć, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania. Przyjęte w analizowanym przepisie rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej.
Należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że wobec podniesienia przez skarżącego, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie toczy się postępowanie ze skargi K. C., sygn. akt II SA/Kr 2830/03, na postanowienie w przedmiocie nałożenia na zobowiązanego grzywny, kierując się treścią art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd powinien był rozważyć i podjąć decyzję o zawieszeniu postępowania, a w razie zajęcia stanowiska negatywnego w tej kwestii - wyjaśnić jego motywy. Sąd powinien wziąć pod uwagę, że zanim zapadł zaskarżony niniejszą skargą wyrok, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał w dniu 19 stycznia 2007 r. w sprawie o sygnaturze II SA/Kr 2830/03, wyrok o uchyleniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] października 2003 r. Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie i utrzymanego nim postanowienia organu I instancji.
Następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył postępowanie egzekucyjne. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że umorzenie nastąpiło na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt II SA/Kr 2830/03 oraz na podstawie pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wycofującego tytuł wykonawczy.
W tym miejscu trzeba zauważyć, że na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Rację ma zatem skarżący wskazując, że w niniejszej sprawie musiałoby to oznaczać wydanie przez Urząd Skarbowy postanowienia o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione, przy jednoczesnym istnieniu postanowienia o umorzeniu postępowania.
Zasadny jest także zarzut naruszenia postanowień art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oznacza to, że sąd administracyjny powinien odnieść się wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie wyroku powinno zawierać rozważania pozwalające na uznanie, że sąd wyjaśnił w sposób dostateczny zastosowanie przez organy przepisów prawa materialnego czy przepisów prawa procesowego.
Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 r., nr 3, poz. 39).
W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia przesłanki określonej w art. 141 § 4 P.p.s.a. Wskazać należy, że obowiązku "przedstawienia stanu sprawy", o którym mowa w powołanym przepisie, nie można rozumieć, jako obowiązku szczegółowego przedstawienia wszystkich okoliczności sprawy, lecz przedstawienia stanu sprawy oraz pozostałych wymaganych wyżej elementów w sposób zwięzły. Nie ma natomiast obowiązku odnoszenia się do wszystkich aspektów sprawy, również tych, które nie mają istotnego znaczenia dla jej rozpoznania.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się na kwestiach istotnych nie jest wadliwe, o ile nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, Lex nr 173345). W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia przesłanki określonej w art. 141 § 4 P.p.s.a. Zasadny jest zatem zarzut naruszenia postanowień art. 141 § 4 P.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej przeprowadził skuteczną argumentację idącą w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazał, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku motywów, dla których zaniechał rozważenia zawieszenia postępowania pomimo, że zachodziły przesłanki do zawieszenia wskazane w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Sąd naruszył postanowienia art. 141 § 4 P.p.s.a. również, dlatego, że nie dookreślił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn, dla których zaniechał rozważenia połączenia dwóch wyżej wymienionych spraw w celu ich łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia pomimo tego, że zachodziły przesłanki do połączenia wskazane w art. 111 § 2 P.p.s.a.
Sąd administracyjny ma obowiązek rozstrzygnąć sprawę, zgodnie z art. 133 P.p.s.a., po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy. Sąd nie rozstrzyga o meritum sprawy administracyjnej, lecz ustala, czy zebrany i znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony i czy jest wystarczający do wydania aktu administracyjnego. Naruszenie przepisu art. 133 P.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas, gdy skarżący wykaże konkretne zdarzenia wynikające z akt sprawy, których Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił oraz ich wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie wystąpiła, gdyż Sąd nie uwzględnił w sposób należyty treści materiału aktowego, przez co wadliwie ustalił stan faktyczny.
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny, niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi, zawsze jest natomiast związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona. Przy tym pojęcie "sprawa" występuje tu w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w art. 135 P.p.s.a., który nakazuje sądowi zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga".
Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań administracji publicznej, z drugiej zaś – przez całokształt tylko prawnych aspektów i tylko tego stosunku administracyjnoprawnego, który jest objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy zachowuje aktualność stwierdzenie, że dla sądu skarga ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1996, s. 195). Jej treść w żaden sposób nie ogranicza zakresu rozpoznania dokonywanego przez sąd administracyjny do aktów lub czynności wskazanych przez skarżącego.
Z kolei, zgodnie z art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga, więc odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, to znaczy z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek. W świetle sprecyzowanego w omawianym przepisie podstawowego celu tej kontroli ("pod względem zgodności z prawem") należy stwierdzić, że na sądzie administracyjnym ciąży stworzenie takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodne z prawem.
Rację ma zatem skarżący kasacyjnie, że wobec przyjęcia w zaskarżonym wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, iż stanowisku wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów nie można postawić zarzutu niezgodności z prawem i zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji, nie naruszają prawa, Sąd nie wykorzystał ustawowych środków w celu likwidacji naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w granicach sprawy, której dotyczy skarga.
Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej argumenty, stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrażone w zaskarżonym wyroku, ocenić należało, jako nieprawidłowe.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o postanowienia art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak sentencji w wyroku.
Od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego odstąpiono, na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu - radcy prawnemu E. P., wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.
Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.