II OSK 10/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-11
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlaneroboty budowlanetymczasowy obiekt budowlanypozwolenie na budowęzgłoszenie robóttrwałe związanie z gruntemNSAskarga kasacyjna

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję Wojewody, uznając tymczasowy namiot przykręcony do kostki brukowej za obiekt niepołączony trwale z gruntem, podlegający procedurze zgłoszenia, a nie pozwolenia na budowę.

Sprawa dotyczyła zgłoszenia zamiaru montażu tymczasowego namiotu. Organ I instancji i Wojewoda wnieśli sprzeciw, uznając namiot za trwale związany z gruntem i wymagający pozwolenia na budowę. WSA w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę inwestora. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję Wojewody, stwierdzając, że sposób montażu namiotu śrubami do kostki brukowej, z możliwością demontażu w ciągu 180 dni, nie stanowi trwałego związania z gruntem. Tym samym namiot kwalifikuje się jako tymczasowy obiekt budowlany podlegający procedurze zgłoszenia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. K. od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Lubuskiego. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty Żarskiego o sprzeciwie wobec zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na montażu tymczasowego namiotu. Starosta nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Wojewoda uchylił decyzję Starosty w części dotyczącej pozwolenia na budowę, ale utrzymał sprzeciw, uznając namiot za trwale związany z gruntem na podstawie sposobu montażu (śruby wkręcane do kostki brukowej z użyciem spoiwa, dociążenie materiałami). WSA w Gorzowie Wlkp. zgodził się z organami, uznając, że sposób montażu zapewnia trwałe związanie z gruntem, co wyklucza zastosowanie procedury zgłoszenia dla tymczasowych obiektów budowlanych (art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b.). NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd stwierdził, że sposób montażu namiotu śrubami do kostki brukowej, nawet z użyciem spoiwa, nie stanowi trwałego związania z gruntem w rozumieniu Prawa budowlanego. Kluczowe jest, że obiekt jest tymczasowy, przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w ciągu 180 dni, a jego demontaż nie wymaga specjalistycznych środków technicznych. NSA podkreślił, że "trwałość" związania z gruntem odnosi się do cechy niezmienności położenia w aspekcie technicznym, a nie tylko do zapewnienia stabilności. W tym przypadku namiot można łatwo odkręcić i przenieść. W związku z tym, namiot kwalifikuje się jako tymczasowy obiekt budowlany podlegający procedurze zgłoszenia, a nie pozwolenia na budowę. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję Wojewody, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu, który ma zbadać inne potencjalne podstawy sprzeciwu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sposób montażu namiotu śrubami do kostki brukowej, nawet z użyciem spoiwa, nie stanowi trwałego związania z gruntem, jeśli obiekt jest tymczasowy, przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w ciągu 180 dni i może być zdemontowany bez specjalistycznych środków technicznych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że "trwałość" związania z gruntem odnosi się do cechy niezmienności położenia obiektu w aspekcie technicznym, a nie tylko do zapewnienia stabilności. Montaż namiotu śrubami do kostki brukowej, który można łatwo odkręcić i przenieść, nie spełnia tej cechy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę: budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce – w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.

P.b. art. 30 § ust. 6 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ wnosi sprzeciw w przypadku robót, co do których istnieje obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę.

Pomocnicze

P.b. art. 3 § pkt 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego: obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem.

P.b. art. 28

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 29 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 30 § ust. 7 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sposób montażu namiotu śrubami do kostki brukowej, nawet z użyciem spoiwa, nie stanowi trwałego związania z gruntem w rozumieniu Prawa budowlanego. Namiot jest tymczasowym obiektem budowlanym, przewidzianym do rozbiórki lub przeniesienia w ciągu 180 dni, a jego demontaż nie wymaga specjalistycznych środków technicznych. Obiekt spełnia przesłanki do zastosowania procedury zgłoszenia robót budowlanych, a nie pozwolenia na budowę.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów i WSA, że przykręcenie namiotu do kostki brukowej za pomocą śrub i spoiwa stanowi trwałe związanie z gruntem. Uznanie, że namiot wymaga pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia.

Godne uwagi sformułowania

"trwałość" związania z gruntem to nie tylko związanie pozwalające zapewnić stabilność i bezpieczeństwo obiektu, ale musi być to rozwiązanie techniczne wskazujące na zapewnienie konstrukcyjnej niezmienności położenia obiektu bez użycia specjalnych środków technicznych. Nie każde rozwiązanie techniczne mające na celu zapewnić stabilność i fizyczne unieruchomienie obiektu budowlanego na podłożu musi być poczytywane jako takie, które automatycznie świadczy o "trwałym związaniu z gruntem". Sporny obiekt może być bez użycia specjalnych środków technicznych odkręcony od podłoża i przeniesiony w inne miejsce.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący

Jan Szuma

sprawozdawca

Paweł Miładowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"trwałego związania z gruntem\" w kontekście tymczasowych obiektów budowlanych (np. namiotów, hal namiotowych) oraz rozróżnienie między procedurą pozwolenia na budowę a zgłoszeniem robót budowlanych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego sposobu montażu namiotu i jego tymczasowego charakteru. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów Prawa budowlanego w odniesieniu do tymczasowych konstrukcji, takich jak hale namiotowe, które coraz częściej pojawiają się w przestrzeni publicznej i na terenach prywatnych.

Namiot na kostce brukowej – pozwolenie na budowę czy zwykłe zgłoszenie? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 1227 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 10/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Jan Szuma /sprawozdawca/
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Go 413/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2022-10-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 5, art. 30 ust. 7 pkt 1, art. 28, art. 29, art. 29 ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt II SA/Go 413/22 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zamiaru przystąpienia do wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Lubuskiego na rzecz R. K. kwotę 1227 (jeden tysiąc dwieście dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt II SA/Go 413/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę R. K. na decyzję Wojewody Lubuskiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia 13 czerwca 2022 r., nr IB-II.7721.134.2021.Mgło, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Żarskiego (zwanego dalej "Starostą") z dnia 19 lipca 2021 r., nr WBO.6743.682.2021 o sprzeciwie w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na montażu tymczasowego namiotu na działce nr [...] w miejscowości [...] (obręb [...], [...]). W swej decyzji Wojewoda uchylił natomiast decyzję Starosty w części dotyczącej nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.
Pismem z dnia 22 czerwca 2022 r. R. K. zgłosił Staroście [...] zamiar wykonania robót budowlanych polegających na montażu tymczasowego namiotu o wymiarach 6 m x 10 m, na okres 180 dni, na działce nr [...].
Decyzją z dnia 19 lipca 2021 r., nr WBO.6743.682.2021, na podstawie art. 30 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, dalej "P.b."), Starosta zgłosił sprzeciw w sprawie zamiaru wykonania opisanych wyżej robót budowlanych i nałożył na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę.
Od powyższej decyzji R. K. wniósł odwołanie.
Decyzją z dnia 26 sierpnia 2021 r., nr IB-II.7721.134.2021.MJak Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt. II SA/Go 957/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję Wojewody. Wskazał, że dokonując ponownej analizy akt sprawy organ odwoławczy obowiązany jest wyjaśnić jednoznacznie wątpliwości dotyczące sposobu związania (przymocowania) namiotu z gruntem, a także ustalić dokładne gabaryty obiektu, jego konstrukcję oraz przeznaczenie. Zdaniem Sądu dopiero wówczas będzie można sprecyzować charakter obiektu, sposób jego związania z gruntem (trwałości związania), kwalifikację prawną i ocenić zasadności zastosowania art. 30 ust. 7 pkt 1, bądź art. 30 ust. 6 P.b.
Pismem z dnia 9 maja 2021 r. Wojewoda wezwał R. K. do uzupełnienia dokumentacji załączonej do zgłoszenia poprzez: dostarczenie pełnej instrukcji montażu namiotu wraz z opisem jego konstrukcji i przeznaczenia; wskazanie wszystkich wymiarów namiotu (długość, szerokość, wysokość); doprecyzowanie sposobu związania namiotu z gruntem.
W odpowiedzi skarżący dostarczył pełną dokumentację montażu namiotu, określił jego wymiary jako 6 metrów szerokości, 10 metrów długości oraz 2 m wysokości (bok namiotu) oraz 3 metry wysokości (w kalenicy). Wyjaśnił, że będzie on montowany śrubami do wcześniej przygotowanego placu z kostki brukowej, tak by można było go dowolnie przykręcać i odkręcać od podłoża. Śruby wkręcane będą do głęboko wywierconych w kostce otworów zalanych spoiwem montażowym. Ponadto stopy namiotu będą dociśnięte do podłoża poprzez materiały i maszyny budowlane (o łącznej wadze kilku ton), które będą przechowywane w namiocie.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 13 czerwca 2022 r. Wojewoda, na podstawie arf. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję Starosty w mocy, z tym zastrzeżeniem, że uchylił ją w części dotyczącej nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 29 P.b. Ten ostatni przepis wylicza enumeratywnie budowy i roboty budowlane niewymagające uzyskania pozwolenia na budowę, między innymi budowę tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonym w zgłoszeniu (art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b.). W takim przypadku wykonywanie robót wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 P.b. Wojewoda dodał, że przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem.
Odnosząc się do zasadności przyjętej podstawy prawnej sprzeciwu organ zauważył, że w art. 30 ust. 7 P.b. zawarto przesłanki fakultatywne wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych. Znajduje on zastosowanie wyłącznie wobec robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zgodnych z przepisami prawa oraz objętych kompletnym zgłoszeniem. Natomiast w art. 30 ust. 6 P.b. wymienione zostały obligatoryjne przesłanki wniesienia sprzeciwu. Badając zgodność zamierzenia budowlanego z przepisami, organ odwoławczy stwierdził, że wobec zgłoszenia R. K. należało wnieść sprzeciw, jednak z przyczyn innych niż wskazano w decyzji Starosty.
Wojewoda uznał, iż zakres robót objętych zgłoszeniem wykracza poza zakres robót zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zatem organ nie może nałożyć na zgłaszającego obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż taki obowiązek już wynika z przepisów prawa. Z tego powodu należało uchylić zaskarżoną decyzję w części obejmującej nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
W ocenie organu odwoławczego podstawą prawną wniesienia sprzeciwu powinien być natomiast art. 30 ust. 6 pkt 1 P.b., stanowiący, że organ wnosi sprzeciw w przypadku robót, co do których istnieje obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Motywując to ostatnie Wojewoda zaznaczył, że zgłoszony obiekt będzie trwale związany z gruntem. Nastąpi montaż za pomocą śrub do wywierconych wcześniej otworów w kostce brukowej i zalanych spoiwem montażowym, a nadto składowane materiały oraz maszyny budowlane będą dodatkowo dociążać całą konstrukcję, co będzie uniemożliwiało jej przenoszenie. Wojewoda ocenił, że ze względu na takie cechy – obiektu nie można uznać za nietrwale powiązany z gruntem. Obiekt ten będzie się opierał warunkom atmosferycznym mogącym go przewrócić lub przesunąć. Sposób montażu konstrukcji do podłoża oraz składowane w nim materiały będą mu zapewniać stabilność i trwałość, co oznacza, że będzie on trwale połączony z gruntem.
Podsumowując Wojewoda stwierdził, że trafnym było wniesienie sprzeciwu wobec zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na montażu namiotu, z tym zastrzeżeniem, że podstawą materialno-prawną powinien stanowić art. 30 ust. 6 pkt 1 P.b.
Powyższą decyzję zaskarżył R. K. .
Oddalając skargę wyrokiem z dnia 20 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim Sąd przypomniał, że w sprawie wcześniej wydano wyrok dnia 2 lutego 2022 r. (II SA/Go 957/21). Wówczas to zobowiązano organy do poczynienia dalszych ustaleń co do sposobu połączenia namiotu z gruntem oraz pozyskania danych w zakresie wysokości namiotu objętego zgłoszeniem, jako dodatkowy parametr obiektu mogący mieć wpływ na prawidłowe zastosowanie przepisów P.b.
W uzasadnieniu zaskarżonego obecnie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim przypomniał, że wedle ustaleń namiot zostanie przytwierdzony do placu z kostki brukowej śrubami, które wkręcane będą do głęboko wywierconych w kostce otworów zalanych specjalnym spoiwem montażowym, dodatkowo dolne ramy w okolicach stóp zostaną od środka przyciśnięte materiałem w nim przechowywanym o wadze kilku ton. Wymiary namiotu to: szerokość – 6 m, długość - 10 m, wysokość boku - 3 m w kalenicy. Hala posiada konstrukcję stalową, poszycie stanowi plandeka całoroczna PVC 4D Layer o gramaturze 560 g/m2.
W kontekście powyższego Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce – w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Zdaniem Sądu kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy sposób połączenia z gruntem hali namiotowej jest trwałym połączeniem z gruntem, gdyż od tego zależy, czy może być zastosowana procedura z art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim "nie może budzić wątpliwości fakt trwałego związania spornego namiotu z gruntem". Namiot będzie połączony z gruntem za pomocą śrub, które wkręcane będą do głęboko wywierconych w kostce brukowej otworów zalanych specjalnym spoiwem montażowym. Sąd uznał, że taki sposób trwałego związania obiektu z gruntem ma zapewnić stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, które mogą go zniszczyć lub spowodować obiektu w inne miejsce. Konieczność zakotwiczenia w gruncie przy usytuowaniu przedmiotowego obiektu nie może dziwić, w sytuacji gdy się uwzględni jego rozmiary.
Następnie Sąd pierwszej instancji przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych akcentując, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przemieszczenie lub przesunięcie na inne miejsce. Dla przyjęcia trwałego związania z gruntem rozstrzygającego znaczenia nie ma to, czy obiekt budowlany posiada fundamenty, czy nie, ponieważ trwale związane z gruntem są również budowle posadowione na powierzchni gruntu w sposób uniemożliwiający ich przemieszczanie. Tak więc cecha trwałego związania z gruntem polega na usytuowaniu obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność. O trwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem przesądzają przede wszystkim jego cechy konstrukcyjne wskazujące, że nie jest on przeznaczony do przenoszenia. O tym czy obiekt jest trwale związany z gruntem nie decyduje metoda i sposób jego związania z gruntem, ale to czy z uwagi na swe rozmiary, konstrukcję, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymaga trwałego związania z gruntem.
Ostatecznie Sąd doszedł do przekonania, że sporny obiekt dla swej realizacji wymaga uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Dla uznania, iż przekrycia namiotowe są tymczasowymi obiektami budowlanymi ustawodawca wprowadził kilka warunków, w tym m.in. wymóg ich niepołączenia trwałego z gruntem (art. 3 pkt 5 P.b.). W tej sytuacji nawet gdy okres użytkowania takiego obiektu wynosi do 180 dni, ale pozostałe warunki nie są spełnione, obiekt nie może być zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany, a w konsekwencji inwestor nie może korzystać z procedury uproszczonej polegającej na dokonaniu zgłoszenia wykonania robót budowlanych.
Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 20 października 2022 r. wniósł R. K. zarzucając naruszenie:
1. art. 3 pkt 5 P.b. poprzez przyjęcie, że połączenie hali namiotowej z gruntem powoduje, że nie jest to tymczasowy obiekt budowlany, podczas gdy wymogami niezbędnymi dla uznania obiekt budowlany za tymczasowy są przeznaczenie do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości i przewidywalność przeniesienia obiektu budowlanego w inne miejsce lub rozbiórka, w związku z czym doszło do bezpodstawnego przyjęcia, że tymczasowy namiot, który skarżący zamierzał rozebrać po 150 dniach, a więc po upływie krótszego okresu od jego trwałości, został uznany za niespełniający przesłanek tymczasowego obiektu budowlanego;
2. art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. poprzez przyjęcie, że namiot tymczasowy, który zamierzał postawić skarżący, będzie obiektem budowlanym trwale połączonym z gruntem, podczas gdy z materiału dowodowego sprawy wynika, iż sposób montażu namiotu tymczasowego przez skarżącego nie nosi znamion trwałego połączenia z gruntem i tym samym podlega zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 P.b.;
3. art. 30 ust. 6 pkt 1 P.b poprzez uznanie, iż zgłoszenie dotyczące zamiaru posadowienia tymczasowego namiotu przez skarżącego objęte jest obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy zamiar budowy tymczasowego namiotu niepołączonego trwałe z gruntem i przewidzianego do rozbiórki przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy podlega zgłoszeniu.
Wskazując na powyższe R. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Wojewody, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Zwrócił się także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za usprawiedliwione należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. poprzez przyjęcie, że zaprojektowany przez R. K. namiot tymczasowy będzie obiektem budowlanym "trwale połączonym z gruntem" oraz art. 30 ust. 6 pkt 1 P.b poprzez uznanie, iż zgłoszenie dotyczące zamiaru posadowienia tymczasowego namiotu przez skarżącego objęte jest obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowczemu przekonaniu Sądu pierwszej instancji w tym względzie, w indywidualnych okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzenie, że projektowany namiot jest trwale związany z gruntem – jawi się jako zbyt daleko idące.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w obecnie kontrolowanym wyroku uznał – aprobując stanowisko Wojewody – że przykręcenie namiotu do kostki brukowej w wywiercone uprzednio otwory zalane spoiwem montażowym jest "trwałym związaniem z gruntem", co wyklucza powołanie się przez inwestora na podstawę zgłoszenia z art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. (przepis ten wyraźnie dotyczy tylko obiektów tymczasowych niezwiązanych trwale z gruntem).
Skarżący R. K. trafnie zarzuca w skardze kasacyjnej naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. Prawdą jest, że co do zasady w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przez trwałe związanie obiektu z gruntem rozumie się wprawdzie "na tyle stabilne posadowienie obiektu, aby zapewnić jemu trwałość uniemożliwiającą m.in. przesunięcie na inne miejsce", jednak: "Każdorazowo o zaistnieniu tego warunku decyduje konstrukcja techniczna budynku. Obiektami, które tej cechy nie spełniają są m.in. kioski uliczne, barakowozy czy też obiekty kontenerowe [...]" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2507/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy nie byłoby wystarczające powoływanie się tylko na te rozwiązania techniczne dotyczące posadowienia spornego namiotu, które czynią go stabilnym i fizycznie unieruchomionym na podłożu. "Trwałość" związania z gruntem to nie tylko związanie pozwalające zapewnić stabilność i bezpieczeństwo obiektu (na przykład z uwagi na warunki atmosferyczne), ale musi być to rozwiązanie techniczne wskazujące na zapewnienie konstrukcyjnej niezmienności położenia obiektu bez użycia specjalnych środków technicznych. "Trwałe związanie z gruntem" dotyczy przede wszystkim cechy niezmienności położenia w aspekcie technicznym. Oczywiście "trwałe związanie z gruntem" w modelowym przypadku wyraża się w realizacji fundamentów. Jest to przypadek najbardziej wyrazisty, gdyż jak wiadomo, fundamentów obiektu budowlanego nie można przenieść w inne miejsce. Oczywiście – co często jest źródłem problemów, gdy chodzi o stosowanie siatki pojęciowej Prawa budowlanego do określonych stanów faktycznych – możemy spotkać również liczne przypadki pośrednie, gdzie konieczne będzie dokonanie oceny trwałości posadowienia obiektu budowlanego w opisanym rozumieniu. W przypadku na przykład budynków o lżejszej konstrukcji cechę trwałego związania z gruntem może zapewniać podmurowanie, a w przypadku budowli, choćby instalacji reklamowych występujących w przestrzeni publicznej, o trwałym związaniu z gruntem może świadczyć bardzo ciężka podstawa fundamentowa, której przesunięcie w inne miejsce wymaga nadzwyczajnych środków technicznych oraz specjalnego przygotowania nowego podłoża (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1233/09, orzeczenia.nsa.gov.pl)..
Wracając do problemu, jaki wyłania się w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że nie każde rozwiązanie techniczne mające na celu zapewnić stabilność i fizyczne unieruchomienie obiektu budowlanego na podłożu musi być poczytywane jako takie, które automatycznie świadczy o "trwałym związaniu z gruntem". Rozwiązanie techniczne zaproponowane przez R. K. jest doskonałym tego przykładem. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z tymczasowym namiotem (gospodarczym), który ma być po prostu przykręcony do kostki brukowej. Wprawdzie otwory w kostce zostaną wzmocnione klejem montażowym, lecz należy przyjąć, że usunięcie śrub mocujących będzie możliwe. Inwestor deklaruje likwidację namiotu przed upływem 180 dni.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie zaproponowane przez skarżącego rozwiązania techniczne należy postrzegać jedynie jako tymczasowe, służące stabilizacji i zapewnieniu bezpieczeństwa projektowanego namiotu, a nie jako służące jego trwałemu powiązaniu z podłożem w określonym miejscu. Trzeba mieć świadomość, że sporny obiekt może być bez użycia specjalnych środków technicznych odkręcony od podłoża i przeniesiony w inne miejsce. Nie uszkodzi się przy tym ani namiot ani podłoże. Realizacja namiotu, takiego, jakiego dotyczy sprawa, nie wymaga specjalnych środków technicznych; jego demontaż i przeniesienie w inne miejsce może nastąpić równie łatwo.
Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro R. K. zadeklarował w zgłoszeniu montaż tymczasowego namiotu wyraźnie zaznaczając, że jego rozbiórka nastąpi w okresie krótszym niż 180 dni, to oznacza, że mógł on skorzystać z procedury zgłoszeniowej na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. Z załącznika do zgłoszenia stanowiącego wyciąg z instrukcji producenta wynika, że dotyczy ono obiektu składanego: ze stelaża i przekrycia PVC. Jest to więc obiekt, który można określić jako "namiot" (tak nazwał go też producent), a przy tym obiekt mający cechy, które pozwalają na jego łatwy montaż i demontaż (przez skręcenie elementów) bez użycia specjalnych narzędzi i środków technicznych. Mamy więc do czynienia z obiektem budowlanym przeznaczonym do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidzianym do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki (art. 3 pkt 5 P.b.). Do tego skarżący deklaruje rozbiórkę i przeniesienie namiotu przed upływem 180 dni. Wreszcie, co wyjaśniono wyżej: jego stabilizacja na podłożu z kostki brukowej przy pomocy śrub nie jawi się jako rozwiązanie oznaczające trwałe związanie obiektu z gruntem.
To wszystko prowadzi również do wniosku, że nie zachodziła przesłanka wniesienia sprzeciwu z art. 30 ust. 6 pkt 1 P.b., to jest nie ma podstawy do uznania, że mamy do czynienia z obiektem objętym obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.
W skardze kasacyjnej podniesiono również zarzut naruszenia art. 3 pkt 5 P.b. poprzez przyjęcie, że połączenie hali namiotowej z gruntem powoduje, że nie jest to tymczasowy obiekt budowlany. Rozpatrywanie tego zarzutu stało się zbędne, wobec ustalenia (o czym wyżej), że projektowany obiekt, choć zostanie wprawdzie ustabilizowany na kostce brukowej za pomocą śrub, jednak nie ma to cechy trwałego związania z gruntem. Można tu jedynie ubocznie dodać, że skarżący kasacyjnie ma rację, że pierwszy człon definicji z art. 3 pkt 5 P.b. (w odróżnieniu od drugiego członu, po słowach: "a także...") nie uzależnia kwalifikacji obiektu budowlanego jako "tymczasowego obiektu budowlanego" od cechy niepołączenia trwałego z gruntem ("obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki") – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2489/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji. Sąd nie skorzystał z uprawnienia do jednoczesnego umorzenia postępowania administracyjnego (co byłoby hipotetycznie możliwe, gdyby wykluczyć podstawy do wniesienia sprzeciwu wobec złożonego zgłoszenia), gdyż uznał, iż organ powinien mieć możliwość zbadania wszystkich innych zagadnień mogących mieć znaczenie z punktu widzenia zasadności wniesienia sprzeciwu (art. 30 ust. 6 pkt 2 i 3 P.b.). Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200, 205 § 2 oraz 209 P.p.s.a. Na zasądzone od organu na rzecz R. K. koszty postępowania złożyły się poniesione przez skarżącego:
– kwota wpisu od skargi wynosząca po 500 zł i ustalona na podstawie § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 535 z późn. zm.) (k. 10 akt sądowych),
– kwota wpisu od skargi kasacyjnej wynoszące 250 zł ustalona na podstawie § 3 wskazanego wyżej rozporządzenia (k. 81 akt sądowych),
– opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł (k. 62 akt sądowych),
– wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym przysługujące w kwotach 360 zł odpowiadające stawkom wynagrodzenia określonym w § 14 ust. 1 lit. c w zw. z ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1935) oraz
– opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosząca 17 zł (potwierdzenie uiszczenia na k. 93 akt sądowych.
Niniejszy wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI