II OSK 1/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego. Organy nadzoru budowlanego uznały obiekt za samowolę budowlaną, nakazując rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Skarżący podnosili, że przedmiotowa dobudówka nie jest nowym obiektem, lecz remontem lub rozbudową obiektu istniejącego od 1950 r., wykonanego na podstawie pozwolenia na budowę. Twierdzili, że wykonali jedynie remont w 1985 r. na tych samych fundamentach i o tej samej konstrukcji. Sąd pierwszej instancji uznał, że niezależnie od daty budowy (1985 r. lub 1998 r. wg różnych wersji), samowolne zrealizowanie dobudowy wymagało albo pozwolenia na budowę, albo zgłoszenia, a niedopełnienie tych wymogów skutkowało nakazem rozbiórki. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji. Kluczowym argumentem NSA było odwołanie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. (sygn. akt P 27/05), który dotyczył stosowania art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r. NSA podkreślił, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne było dokładne ustalenie daty zakończenia budowy, co miało wpływ na zastosowanie właściwych przepisów Prawa budowlanego i możliwość zastosowania art. 49 Prawa budowlanego (który wyłączał możliwość nakazania rozbiórki po upływie 5 lat od zakończenia budowy, jeśli nie naruszała ona planu zagospodarowania). Sąd wskazał, że organy i WSA nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego w tym zakresie, a zeznania stron były sprzeczne. NSA podkreślił również, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą i wpływa na postępowania toczące się w chwili jego ogłoszenia, wprowadzając zakaz stosowania niekonstytucyjnych przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie przepisów przejściowych Prawa budowlanego w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, obowiązek dokładnego ustalania daty zakończenia budowy w sprawach o samowolę budowlaną, wpływ orzeczeń TK na toczące się postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją Prawa budowlanego z 2003 r. i orzecznictwem TK z 2006 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do obecnych stanów prawnych, ale stanowi ważny przykład interpretacji przepisów przejściowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku samowoli budowlanej, gdy data zakończenia budowy przypada na okres przed wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego z 2003 r., a postępowanie administracyjne nie zostało zakończone ostateczną decyzją przed tą datą, należy stosować przepisy Prawa budowlanego obowiązujące do dnia 10 lipca 2003 r., w tym art. 49 ust. 1?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, należy stosować przepisy obowiązujące do dnia 10 lipca 2003 r., zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
NSA odwołał się do wyroku TK z dnia 18 października 2006 r. (P 27/05), który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisu wyłączającego stosowanie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w określonych sytuacjach. Wskazano, że orzeczenie TK ma moc powszechnie obowiązującą i wpływa na postępowania toczące się w chwili jego ogłoszenia, wprowadzając zakaz stosowania niekonstytucyjnych przepisów.
Czy organy administracyjne i sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, w szczególności datę zakończenia budowy samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy i WSA nie ustaliły prawidłowo daty zakończenia budowy, co uniemożliwiło właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że zebrane dowody (oświadczenia stron) były sprzeczne i nie pozwalały na jednoznaczne ustalenie daty zakończenia budowy. W takiej sytuacji organy powinny były przeprowadzić dalsze postępowanie dowodowe, np. przesłuchać świadków lub powołać biegłego, czego nie uczyniły.
Czy remont starego obiektu budowlanego, wykonany na tych samych fundamentach i o tej samej konstrukcji, może być traktowany jako nowa budowa lub rozbudowa podlegająca przepisom o samowoli budowlanej?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymagała ustalenia, czy roboty budowlane stanowiły odrębną inwestycję i czy obiekt został zakończony w określonym terminie, co miało wpływ na zastosowanie przepisów.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że przez budowę należy rozumieć m.in. rozbudowę lub nadbudowę, stanowiącą odrębną inwestycję. Konieczne było ustalenie, czy roboty wykonane w 1985 r. lub później stanowiły nową budowę lub rozbudowę, a także kiedy budowa została zakończona, aby móc zastosować odpowiednie przepisy Prawa budowlanego.
Przepisy (28)
Główne
u.p.b. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego zrealizowanego samowolnie. W kontekście sprawy kluczowe było ustalenie, czy przepis ten miał zastosowanie w zależności od daty zakończenia budowy i obowiązujących przepisów.
u.p.b. art. 49 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Wyłączenie możliwości nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, jeżeli od dnia jego zakończenia upłynęło 5 lat, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Stosowanie tego przepisu było przedmiotem sporu w kontekście orzecznictwa TK.
Dz. U. Nr 80, poz. 718 art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw
Przepis przejściowy stosowany do spraw wszczętych, w których do dnia wejścia w życie nowelizacji upłynął 5-letni termin od zakończenia budowy.
Dz. U. Nr 80, poz. 718 art. 7 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw
Przepis, który w zakresie wyłączającym stosowanie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego do budowy, której pięcioletni termin zakończenia upłynął do dnia 10 lipca 2003 r., został uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez TK.
Pomocnicze
u.p.b. art. 3 § pkt 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Definicja 'budowy' obejmująca m.in. odbudowę, rozbudowę i nadbudowę, stanowiącą odrębną inwestycję.
u.p.b. art. 3 § pkt 8
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Definicja 'obiektu budowlanego'.
u.p.b. art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego właściwy w sprawach nakazu rozbiórki.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia wszystkich istotnych dowodów.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania, które NSA bierze pod uwagę z urzędu.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są powszechnie obowiązujące.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP traci moc obowiązującą z dniem wejścia w życie orzeczenia TK.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK jest podstawą do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną lub prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, wydanym przy zastosowaniu przepisu uznanego za niekonstytucyjny.
u.p.b. art. 103 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Okoliczności wyłączające stosowanie przepisów o samowoli budowlanej i umożliwiające zastosowanie przepisów dotychczasowych.
Dz. U. Nr 8, poz. 48 art. 44 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego
Możliwość zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę budynku gospodarczego.
Dz. U. Nr 38, poz. 229 art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane
Obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla niektórych obiektów.
Dz. U. Nr 38, poz. 229 art. 37
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane
Przepis dotychczasowy dotyczący samowoli budowlanej.
Dz. U. Nr 38, poz. 229 art. 40
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane
Przepis dotychczasowy dotyczący samowoli budowlanej.
Dz. U. Nr 99, poz. 665 art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów art. 48-49b Prawa budowlanego do dnia 1 stycznia 2008 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe ustalenie daty zakończenia budowy przez organy i WSA, co uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, w tym przepisów przejściowych i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. • Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego [...] oddziałuje na wszelkie toczące się w chwili jego ogłoszenia postępowania sądowe i administracyjne. • W takim kontekście przyjąć należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie obowiązywania prawa materialnego wywiera skutki na przyszłość, lecz w zakresie stosowania odnosi skutek retroaktywny, wsteczny, wpływając na ocenę prawną stanów faktycznych powstałych w okresie poprzedzającym wejście w życie orzeczenia Trybunału. • Przez budowę należy bowiem rozumieć zarówno wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę oraz nadbudowę wcześniej wykonanego obiektu budowlanego, stanowiącą odrębną inwestycję prowadzącą do wykonania części obiektu budowlanego.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Stahl
członek
Grzegorz Czerwiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie przepisów przejściowych Prawa budowlanego w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, obowiązek dokładnego ustalania daty zakończenia budowy w sprawach o samowolę budowlaną, wpływ orzeczeń TK na toczące się postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją Prawa budowlanego z 2003 r. i orzecznictwem TK z 2006 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do obecnych stanów prawnych, ale stanowi ważny przykład interpretacji przepisów przejściowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego może wpływać na rozstrzygnięcia w konkretnych sprawach administracyjnych, nawet tych dotyczących pozornie rutynowych kwestii samowoli budowlanej. Podkreśla znaczenie precyzyjnego ustalania faktów i stosowania przepisów przejściowych.
“Jak orzeczenie TK zmieniło losy sprawy o samowolę budowlaną? NSA uchyla nakaz rozbiórki.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.