II OPP 10/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-07-30
NSAAdministracyjneWysokansa
przewlekłość postępowaniasąd administracyjnyodszkodowanieplan zagospodarowania przestrzennegowsansaprawo procesowezwłoka sądowa

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził przewlekłość postępowania przed WSA we Wrocławiu i przyznał skarżącemu 2000 zł odszkodowania.

Skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, wskazując na ponad półtoraroczne opóźnienie w rozpoznaniu sprawy dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. NSA uznał skargę za zasadną, stwierdzając przewlekłość postępowania wynikającą z opieszałości sądu i nieprawidłowości w przekazywaniu dokumentacji przez organ. W konsekwencji NSA zobowiązał WSA do niezwłocznego wyznaczenia terminu posiedzenia i przyznał skarżącemu 2000 zł odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę B. O. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Sobótka. Skarga pierwotna wpłynęła do WSA w grudniu 2022 r., a skarga na przewlekłość wpłynęła w czerwcu 2024 r., co oznaczało okres postępowania trwający prawie 1,5 roku. NSA stwierdził, że czas ten był nieuzasadniony, biorąc pod uwagę charakter sprawy. Jako przyczyny przewlekłości wskazano opieszałość w podejmowaniu rozstrzygnięć, nieprawidłowe przekazywanie dokumentacji przez organ administracji (Radę Miejską w Sobótce), problemy z dostępem do akt, a także kilkukrotne wzywanie do uzupełniania braków formalnych i fiskalnych skargi, które mogły być rozpatrzone wcześniej. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie wniosków o ukaranie grzywną nie powinno wstrzymywać biegu sprawy głównej. NSA uznał, że doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, zobowiązał WSA do niezwłocznego wyznaczenia terminu posiedzenia i przyznał skarżącemu 2000 zł odszkodowania od Skarbu Państwa. Zwrócono również opłatę od skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stwierdzono przewlekłość postępowania.

Uzasadnienie

Postępowanie trwało prawie 1,5 roku, co jest okresem nieuzasadnionym dla sprawy o takim charakterze. Przyczynami były opieszałość sądu, problemy z dokumentacją organu oraz wielokrotne wezwania do uzupełnienia braków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (10)

Główne

ustawa o skardze na przewlekłość art. 2 § 1

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

ustawa o skardze na przewlekłość art. 2 § 2

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

ustawa o skardze na przewlekłość art. 12 § 2

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

ustawa o skardze na przewlekłość art. 12 § 3

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

ustawa o skardze na przewlekłość art. 12 § 4

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

ustawa o skardze na przewlekłość art. 17 § 3

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 51 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 55 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 112

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Długi czas trwania postępowania sądowego (prawie 1,5 roku) bez uzasadnionej przyczyny. Opieszałość w podejmowaniu czynności procesowych przez WSA. Nieprawidłowości w przekazywaniu dokumentacji przez organ administracji. Opóźnienia w wysyłaniu wezwań przez sąd. Niewłaściwe procedowanie w sprawie wniosków o grzywnę, które nie powinny wstrzymywać biegu sprawy głównej. Niedostateczne zbadanie dopuszczalności skargi na wstępnym etapie.

Godne uwagi sformułowania

Prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone. Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oczekiwanie na nadesłanie przez organ wymaganej dokumentacji w prawem przewidzianej formie nie wyłącza odpowiedzialności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu za powstałą z tego powodu kilkumiesięczną zwłokę. Nieprawidłowe działania Sądu spowodowały zatem, że w okresie półtora roku od daty wpływu skargi do Sądu nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

Skład orzekający

Małgorzata Miron

przewodniczący sprawozdawca

Leszek Kiermaszek

sędzia

Tomasz Zbrojewski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przewlekłości postępowania sądowego, odpowiedzialność sądu za opóźnienia, znaczenie terminowości czynności procesowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania przed sądami administracyjnymi i stosowania ustawy o skardze na przewlekłość.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak długo może trwać postępowanie sądowe i jakie są konsekwencje przewlekłości dla obywatela. Jest to przykład praktycznego zastosowania prawa do szybkiego rozpoznania sprawy.

Prawie 1,5 roku czekania na decyzję sądu? NSA przyznaje odszkodowanie za przewlekłość postępowania.

Dane finansowe

WPS: 2000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OPP 10/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kiermaszek
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono przewlekłość postępowania i przyznano od Skarbu Państwa odpowiednią sumę pieniężną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: s. NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: s. NSA Leszek Kiermaszek s. NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi B. O. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 860/22 ze skargi B. O. na uchwałę Rady Miejskiej w Sobótce z dnia 30 września 2011 r. nr XII/109/11 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Sobótka postanawia: 1. stwierdzić przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu; 2. zobowiązać Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do niezwłocznego wyznaczenia posiedzenia sądowego celem rozpoznania sprawy; 3. przyznać B. O. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sumę pieniężną w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 4. zwrócić B. O. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego opłatę od skargi na przewlekłość postępowania w kwocie 200 (dwieście) złotych.
Uzasadnienie
Skarga B. O. na uchwałę Rady Miejskiej w Sobótce z dnia 30 września 2011 r., nr XII/109/11 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Sobótka wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wraz z odpowiedzią organu na skargę w dniu 16 grudnia 2022 r. Skarga została wniesiona za pomocą środków komunikacji elektronicznej (platformy ePUAP) i zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wr 860/22.
Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z 16 grudnia 2022 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwania te nie mogły zostać niezwłocznie wykonane z uwagi na brak adresu ePUAP pełnomocnika skarżącego wnoszącego skargę. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z tego samego dnia wezwano pełnomocnika organu do nadesłania: skargi przesłanej w wersji elektronicznej (organ przesłał wydruk skargi wniesionej drogą elektroniczną), odpowiedzi na skargę w wersji elektronicznej, kompletnej i uporządkowanej dokumentacji planistycznej oraz wskazania adresu ePUAP pełnomocnika strony skarżącej. Powyższe wezwanie wysłano w dniu 11 stycznia 2023 r. W odpowiedzi przy piśmie z 30 stycznia 2023 r., które wpłynęło do sądu w dniu 1 lutego 2023 r., organ nadesłał przesyłką pocztową dokumenty oraz akta sprawy. Z uwagi na nieprawidłowe wykonanie wezwania z 16 grudnia 2022 r. zarządzeniem z 10 lutego 2023 r. ponownie wezwano pełnomocnika organu do nadesłania skargi z dnia 13 listopada 2022 r. (nie załącznika) i odpowiedzi na skargę w formie elektronicznej oraz wskazanie adresu ePUAP pełnomocnika strony skarżącej - tym razem w prawem przewidzianej formie (stosownie do przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego; Dz. U. poz. 1003). Powyższe wezwanie wysłano w dniu 1 marca 2023 r. W odpowiedzi organ przy piśmie z 13 marca 2023 r. przesłanym przez ePUAP nadesłał dokumenty w formie elektronicznej. Zarządzeniem z 21 marca 2023 r. ponownie wezwano pełnomocnika organu do nadesłania skargi z dnia 13 listopada 2022 r. (nie załącznika) w formie elektronicznej (nie skanu), aby możliwym było zweryfikowanie prawidłowości podpisu, oraz kompletnego adresu ePUAP pełnomocnika strony skarżącej, ponieważ adres w nadesłanym UPO nie jest kompletny. Powyższe wezwanie wysłano w dniu 4 kwietnia 2023 r.
W dniu 24 marca 2023 r. wpłynął do sądu nadesłany przez ePUAP wniosek pełnomocnika skarżącego o udostępnienie akt w systemie PASSA. Zarządzeniem z 27 marca 2023 r. wniosek ten skierowano do rozpatrzenia po wezwaniu do uzupełninia braku formalnego skargi – po nadesłaniu pełnomocnictwa. Jednocześnie dysponując uzyskanym w ten sposób adresem ePUAP pełnomocnika skarżącego w dniu 4 kwietnia 2024 r. wysłano mu na ten adres wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego. W dniu 5 kwietnia 2023 r. wpłynęło do sądu przez skrzynkę ePUAP pismo pełnomocnika skarżącego wraz ze stosownym pełnomocnictwem do występowania w sprawie. W dniu 12 kwietnia 2024 r. dołączono do akt sprawy dowód uiszczenia (w tym samym dniu) wpisu sądowego od skargi.
Następnie w dniu 14 kwietnia 2023 r. wpłynęła do sądu drogą elektroniczną skarga – zgodnie z pismem pełnomocnika organu z 14 kwietnia 2024 r. powyższe stanowiło wykonanie wezwania z 4 kwietnia 2023 r. W dniu 18 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego ponownie przesłał pełnomocnictwo z informacją o uiszczeniu wpisu.
Wnioskiem z 19 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o wymierzenie organowi grzywny, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.).
Zarządzeniem z 9 maja 2023 r. odpis ww. wniosku doręczono pełnomocnikowi organu wraz z wezwaniem do udzielenia odpowiedzi na wniosek. W dniu 22 maja 2023 r. wpłynęło pismo organu stanowiące odpowiedź na ww. wniosek (24 maja 2023 r. ww. wniosek z 19 kwietnia 2023 r. zarejestrowano pod sygn. akt II SO/Wr 4/23). Postanowieniem z dnia 11 września 2023 r. sygn. akt II SO/Wr 4/23 Sąd wniosek ten oddalił.
Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 21 września 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do wykazania interesu prawnego w sprawie przez przedstawienie dowodów potwierdzających prawo własności lub inny tytuł rzeczowy do działki. Tym samym zarządzeniem wezwano również pełnomocnika organu do dołączenia do akt sprawy stosownego odpisu rysunku planu. Oba wezwania wysłano w dniu 12 października 2023 r. W dniu 18 października 2023 r. odpowiedzi na wezwanie udzielił pełnomocnik organu, zaś pełnomocnik skarżącego w dniu 23 października 2023 r.
W dniu 30 października 2023 r. wpłynął kolejny wniosek pełnomocnika skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, na podstawie art. 112 p.p.s.a. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 8 listopada 2023 r. doręczono pełnomocnikowi organu odpis ww. pisma. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 860/22 Sąd wniosek ten oddalił.
Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 14 grudnia 2023 r. skierowano sprawę na rozprawę.
W dniu 27 grudnia 2023 r. wpłynęła do sądu skarga kasacyjna strony skarżącej od postanowienia z dnia 8 listopada 2023 r.
W dniu 3 stycznia 2024 r. zmieniono sędziego sprawozdawcę w niniejszej sprawie (z uwagi na przejście dotychczasowego sędziego sprawozdawcy do innego wydziału orzeczniczego).
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wr 860/22 Sąd odrzucił skargę kasacyjną B. O. od postanowienia z dnia 8 listopada 2023 r. (z powodu niedopuszczalności tego środka zaskarżenia).
W dniu 22 stycznia 2024 r. wpłynął do sądu wniosek skarżącego o udostępnienie akt sprawy w systemie PASSA. Zgody udzielono tego samego dnia.
Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 14 lutego 2024 r. ponownie skierowano sprawę na rozprawę (tożsame zarządzenie wydano 14 grudnia 2023 r.). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 7 maja 2024 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 13 czerwca 2024 r. oraz skład orzekający. Zawiadomienia wysłano do stron 8 maja 2024 r.
W dniu 10 czerwca 2024 r. wpłynęła do sądu na skrzynkę ePUAP skarga B. O. na przewlekłość postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Skarga stanowiła niepodpisany załącznik do pisma przewodniego z 10 czerwca 2024 r. Powyższy brak formalny skargi został uzupełniony później na wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W skardze skarżący wniósł o:
1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w niniejszej sprawie;
2. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 2.444.000 zł netto tytułem odszkodowania za utracone korzyści materialne wynikające z faktu, że skarżący nie miał możliwości realizacji zamierzenia inwestycyjnego w tym czasie;
3. zasądzenie od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz skarżącego kosztów tego postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że wskutek wadliwych postanowień zaskarżonego w tej sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest możliwe zamierzone korzystanie z należącej do niego nieruchomości, realizacja inwestycji polegającej na: remoncie zabytkowej kamienicy, budowie budynku mieszkalnego na 10 lokali mieszkalnych oraz budowie budynku mieszkalnego. Znacząco obniża to wartość rynkową nieruchomości. Utracone korzyści majątkowe wynikające z braku możliwości realizacji inwestycji skarżący oszacował na kwotę co najmniej 2.444.00 zł (planowany zysk 2.000 zł netto za m2 inwestycji o łącznej powierzchni 1.222 m2).
Skarżący podniósł, że skarga została wysłana do Urzędu Miasta i Gminy Sobótka w dniu 13 listopada 2022 r., natomiast termin rozprawy wyznaczono na 13 czerwca 2024 r. Czas postępowania sądowego w tej sprawie trwać będzie nie mniej niż 18 miesięcy, tj. trzykrotnie dłużej niż średni czas trwania postępowania wynoszący 6 miesięcy. Zdaniem strony skarżącej w niniejszej sprawie nie występuje skomplikowane zagadnienie, zasadniczą kwestią sporną jest szerokość wjazdu na działkę, a przedłużające się postępowanie uniemożliwia skarżącemu dochodzenie stosownego odszkodowania.
Głównymi zarzutami skarżącego w stosunku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu są:
̶ niedostateczne podejście w egzekwowaniu i przymuszeniu organu do przekazania pełnej dokumentacji skargi do sądu – przekazanie trwało 4 miesiące,
̶ problemy z dostępem do akt sprawy za pośrednictwem portalu PASSA – akta sprawy trafiły do kancelarii pierwotnie drogą mailową z uwagi na problemy techniczne, co również przyczyniło się do opóźnień związanych ze złożeniem wniosku o ukaranie grzywną organu,
̶ pobłażliwe traktowanie organu i odstąpienie od wymierzenia grzywny,
̶ wyznaczenie terminu rozprawy, które w ocenie skarżącego trwało blisko 6 miesięcy.
W dniu 13 czerwca 2024 r. odbyła się rozprawa przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, na którą stawił się skarżący osobiście. Zapytany w toku rozprawy przez Przewodniczącego, czy przed wniesieniem skargi skierował do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, potwierdził, iż takie wezwanie zostało wysłane i organ udzielił na nie odpowiedzi, natomiast całą korespondencję w tej sprawie posiada jego pełnomocnik (nieobecny na rozprawie). Sąd postanowił rozprawę w dniu 13 czerwca 2024 r. odroczyć oraz wezwać pełnomocnika skarżącego i pełnomocnika organu do przedłożenia wezwania skarżącego do usunięcia naruszenia prawa, a także odpowiedzi organu na powyższe. Wezwania, o których mowa, wysłano w dniu 14 czerwca 2024 r. Tego samego dnia przekazano akta sprawy oraz skargę na przewlekłość postępowania sądowego do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r., poz. 1725; dalej: "ustawa") strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przyjęcie takiego stanowiska nie zwalnia jednak Sądu rozpoznającego skargę na przewlekłość od dokonania oceny, czy, z uwagi na rodzaj sprawy i okoliczności jej rozpoznania, uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości postępowania, mimo że postępowanie sądowe trwa krócej niż rok (W. Ryms, Skarga na przewlekłość postępowania przed sądami administracyjnymi, ZNSA 2010, nr 5-6, s. 382). Z drugiej jednak strony, nawet jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14; z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13; CBOSA).
Postępowanie w niniejszej sprawie toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu od dnia wpływu skargi do sądu (16 grudnia 2022 r.) do daty wpływu skargi na przewlekłość postępowania (10 czerwca 2024 r.) trwało prawie 1,5 roku. Rozpoznawana sprawa pod względem stopnia jej złożoności nie uzasadniała tak długiego czasu koniecznego dla rozpoznania skargi. Zwłoka wynikła zarówno z opieszałości w podejmowaniu rozstrzygnięć, tj. wydawaniu i wykonywaniu zarządzeń niezbędnych do sprawnego zorganizowania przebiegu postępowania, jak również z podejmowania wadliwych decyzji mających wpływ na tok sprawy.
Pierwsze opóźnienie w rozpoznaniu sprawy niewątpliwie wynikło z winy organu z uwagi na nieprawidłowe pod względem technicznym przesłanie skargi do sądu (skarga do organu wpłynęła w formie elektronicznej na skrzynkę ePUAP). Rada Miejska w Sobótce pomimo tego, że była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym oraz kilkukrotnych wezwań Sądu nie przesłała wymaganych dokumentów w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz. U. poz. 1003). Dopiero w wykonaniu trzeciego z kolei wezwania w tym przedmiocie z dnia 21 marca 2023 r. (wysłanego 4 kwietnia 2023 r.) organ prawidłowo przekazał do Sądu wymagane dokumenty. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oczekiwanie na nadesłanie przez organ wymaganej dokumentacji w prawem przewidzianej formie nie wyłącza odpowiedzialności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu za powstałą z tego powodu kilkumiesięczną zwłokę. Mając na względzie fakt, że nieprzekazanie Sądowi przez organ kompletnego adresu ePUAP pełnomocnika skarżącego uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu, tj. doręczenie stronie skarżącej wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi i wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, Sąd winien dążyć do jak najszybszego wykonania przez organ kierowanych do niego wezwań. Wpływ na długość okresu oczekiwania na nadesłanie przez organ dokumentacji w formie elektronicznej miały kilkutygodniowe opóźnienia w wysłaniu wezwań do organu. Zarządzenie z 16 grudnia 2022 r. wykonano niemal po miesiącu – 11 stycznia 2023 r., zaś zarządzenie z 10 lutego 2023 r. zostało wykonane dopiero 1 marca 2023 r.
W drugiej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sad Administracyjny nie dokonał kompleksowej oceny gotowości sprawy do merytorycznego rozpoznania, a zamiast tego kilkukrotnie wzywał stronę skarżącą i organ do uzupełniania pojedynczych braków.
Zarządzeniami z 16 grudnia 2022 r. wezwano stronę skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci złożenia pełnomocnictwa procesowego oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Finalnie wezwania wysłano w dniu 4 kwietnia 2023 r. po ustaleniu adresu skrytki ePUAP pełnomocnika skarżącego. Braki zostały uzupełnione w terminie – pełnomocnictwo doręczono do sądu 5 kwietnia 2023 r., a 12 kwietnia 2024 r. dołączono do akt sprawy dowód uiszczenia wpisu. Następnie dopiero zarządzeniem z 21 września 2023 r. wezwano stronę do wykazania naruszenia interesu prawnego w sprawie. Tym samym zarządzeniem wezwano organ do uzupełnienia dokumentacji planistycznej. Kwestię wykazania interesu prawnego w zaskarżeniu skarżonej uchwały pod kątem ewentualnej przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 51 § 1 pkt 5a p.p.s.a., jak i kompletności przekazanej wraz ze skargą dokumentacji planistycznej, niewątpliwe należało wyjaśnić dużo wcześniej niż po upływie 5 miesięcy od uzupełnienia braku formalnego i fiskalnego skargi.
Okolicznością usprawiedliwiającą brak podejmowania w tym okresie jakichkolwiek czynności sądowych w celu rozpoznania sprawy nie może być wpływ wniosku strony skarżącej z 19 kwietnia 2023 r. o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Sprawa w tym przedmiocie zarejestrowana pod sygn. akt II SO/Wr 4/23 jest odrębną w sensie procesowym sprawą, której rozpoznanie nie powinno żadną miarą wstrzymywać biegu sprawy "głównej" zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Wr 860/22. Obie sprawy z powodzeniem mogły toczyć się równolegle, tym bardziej, że do obu wyznaczony był ten sam sędzia sprawozdawca.
Dodatkowo po raz kolejny na wydłużenie czasu trwania postępowania i oczekiwania na udzielenie odpowiedzi na wezwania z 21 września 2023 r. wpływ miało opóźnienie po stronie sekretariatu sądu. Wezwania do pełnomocnika skarżącego i pełnomocnika organu zostały bowiem wysłane po upływie 3 tygodni – w dniu 12 października 2023 r. Niniejsza sprawa, przez wzgląd na długość jej oczekiwania do rozpoznania, wymagała niewątpliwe szczególnej dbałości o sprawne, terminowe wykonywanie zarządzeń sędziego i przewodniczącego wydziału (co wszak powinno być normą w każdej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym, niezależnie od kolejności jej wpływu do sądu).
Mimo otrzymania odpowiedzi na zarządzenie z 21 września 2023 r. od pełnomocników obu stron w dniu 18 października i 23 października 2023 r., przez kolejne niemal dwa miesiące nie podjęto czynności mających na celu skierowanie sprawy na rozprawę. Kolejną taką czynnością było zarządzenie sędziego sprawozdawcy z 14 grudnia 2023 r. o skierowaniu sprawy na rozprawę. Uzasadnieniem dla takiej bezczynności Sądu nie może być wpływ wniosku strony skarżącej z 30 października 2023 r. o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 112 p.p.s.a. i konieczność jego procedowania.
Dalej zauważyć należy, że w aktach sprawy znajdują się dwa zarządzenia sędziego sprawozdawcy (sędziów sprawozdawców) o skierowaniu sprawy na rozprawę – z 14 grudnia 2023 i z 14 lutego 2024 r. Brak jest racjonalnego wyjaśnienia dla ponawiania zarządzenia w tym przedmiocie.
W końcu nie uszło uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego, że dopiero na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sąd orzekający dostrzegł, iż nie została dotąd w żaden sposób zbadana kwestia dopuszczalności skargi, tj. uprzedniego wezwania organu gminy do usunięcia naruszenia prawa. Było to przyczyną odroczenia rozprawy w tym dniu celem wystosowania do pełnomocników skarżącego i organu stosownych wezwań dotyczących tej kwestii. Kwestia dopuszczalności skargi, w tym wyczerpania środków zaskarżenia przed jej wniesieniem, powinna być zbadana na wstępnym etapie sprawy, od razu po wpłynięciu skargi do sądu, a najpóźniej po uzupełnieniu braków formalnych skargi podczas analizy akt sprawy pod kątem gotowości do merytorycznego rozpoznania sprawy i skierowania na rozprawę.
Nieprawidłowe działania Sądu spowodowały zatem, że w okresie półtora roku od daty wpływu skargi do Sądu nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę, stwierdził, że w niniejszym postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz zobowiązał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do niezwłocznego wyznaczenia terminu posiedzenia w celu rozpoznania skargi (art. 12 ust. 3 ustawy).
Stosownie do art. 12 ust. 4 ustawy, uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa sumę pieniężną w wysokości od 2.000 do 20.000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej, w granicach wskazanych w zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania. Sąd może przyznać sumę pieniężną wyższą niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jeżeli sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego, który swoją postawą nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu trwania postępowania.
Mając na uwadze przedmiot sprawy oraz jej znaczenie dla skarżącego, czas postępowania w tej sprawie od dnia wniesienia skargi, czynności podejmowane przez Sąd oraz zachowanie się skarżącego i jego pełnomocnika, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odpowiednią sumą pieniężną tytułem rekompensaty za przewlekłość postępowania jest kwota 2.000 zł (art. 12 ust. 4 ustawy).
O zwrocie opłaty od skargi na przewlekłość postępowania orzeczono na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI