II OKW 77/24

II OKW 77/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Mirosław Gdesz /sprawozdawca/
Zdzisław Kostka
Symbol z opisem
6601
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2408
art. 417 § 2 i 3, art. 419 § 2 i 2a, art. 421 § 1 i 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg R. M. i innych wyborców miejscowości W., P. P. i innych wyborców miejscowości S., K. L. i innych wyborów miejscowości S., J. K. i innych wyborców miejscowości B., Rady Miejskiej w D. na postanowienie Komisarza Wyborczego w P. z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zmian w podziale gminy na okręgi wyborcze oddala skargi.
Uzasadnienie
1. Komisarz Wyborczy w P. postanowieniem z [...] stycznia 2024 r. nr [...], działając w trybie art. 419 § 2 i § 2a ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408), dokonał podziału Miasta i Gminy D. na okręgi wyborcze, ustalił ich granice, numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym.
2. Skargi na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły:
a) grupa wyborców miejscowości W. (R. M. i inni);
b) grupa wyborców miejscowości S. (P. P. i inni);
c) grupa wyborców miejscowości S. (K. L. i inni);
d) grupa wyborców miejscowości B. (J. K. i inni);
e) Rada Miejska w D.
W tożsamych skargach grup wyborców zarzucono naruszenie zasad zawartych w art. 419 oraz art. 421 Kodeksu wyborczego. Wyborcy uzasadnili swoje stanowisko m.in. tym, że dokonany przez komisarza podział jest dowolny i uznaniowy, nie mający jakiegokolwiek poparcia w rzeczywistym stanie faktycznym. Zdaniem skarżących przy tak dokonanym podziale dojdzie do zaburzenia poczucia możliwości wyboru swojego przedstawiciela do rady miejskiej przez mieszkańców sołectw S., W., S. oraz W.. Szczególnie rozdzielenie S. i S. jest zabiegiem powodującym, iż społeczność żyjąca ze sobą ściśle trafiła do dwóch innych okręgów wyborczych i nie będzie miała żadnego realnego wpływu na wybór swojego przedstawiciela. Ponadto jeżeli dokonane zmiany miałyby na celu ujednolicenie normy przedstawicielstwa to należało dokonać też innych zmian. Natomiast w skardze Rady Miejskiej w D. ww. postanowieniu w części dotyczącej jednomandatowych okręgów wyborczych nr 1, nr 2 oraz nr 14 zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 419 § 1 w zw. z art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego poprzez naruszenie zasady stałości podziału gminy na okręgi wyborcze, w sytuacji braku podstaw do wprowadzenia zmian w granicach okręgów wyborczych, a ponadto wprowadzonych z naruszeniem istniejących w społeczeństwie więzi społecznych i utrudnień w dostępie do lokali wyborczych (zwiększenie odległości), wnosząc o uchylenie wskazanego postanowienia w zaskarżonej części.
3. Komisarz Wyborczy w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie.
4. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził co następuje:
4.1. Skargi są niezasadne.
4.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Komisarz Wyborczy był uprawniony do podjęcia zaskarżonego postanowienia, którym zmienił podział gminy na okręgi wyborcze. Jak zasadnie wskazał w odpowiedzi na skargi, podstawą dokonanej zmiany była sprzeczność z prawem dotychczasowego sposobu podziału, która stanowi niezależną od przesłanek wskazanych w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego podstawę zmiany podziału powiatu na okręgi wyborcze (uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z 27 marca 2023 r. nr 17/2023 w sprawie wytycznych dla komisarzy wyborczych dotyczących podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze i podziału gmin na stałe obwody głosowania (M.P. z 2023 r., poz. 320)).
4.3. Konieczność zmiany podziału gminy wynikała z faktu, że zgodnie z dotychczas obowiązującym podziałem na okręgi - współczynnik liczby mandatów w okręgach wyborczych nr 12 i nr 15 był mniejszy niż 0,5 (odpowiednio wynosił 0,4787 i 0,48365). Utrata samodzielności przez te okręgi wymagała od Komisarza przydzielenia tych dwóch dodatkowych mandatów tym okręgom wyborczym, w których norma przedstawicielstwa była największa oraz stosownie do art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego, przyłączenia miejscowości S. i część soł. B. oraz miejscowości W., dotychczas ujętych w zlikwidowanych okręgach (odpowiednio nr 12 i nr 15) do istniejących okręgów wyborczych.
4.4. Wbrew zarzutom skarg, w odniesieniu do zlikwidowanych okręgów wyborczych niespełniających normy przedstawicielstwa nie może być mowy o konieczności zachowania zasady stałości podziału gminy na okręgi wyborcze. Komisarz zgodnie z wymogiem art. 419 § 2 Kodeksu wyborczego przydzielił dodatkowe mandaty do dotychczasowego okręgu nr 1 obejmującego miejscowość B. 1 - 233A, 246 - 273 (norma 1,49389) oraz okręgu nr 7 obejmującego cześć miejscowości N.: 464 - 544B, 554 - 557, 581, 586 - 587C, 601, 618 - 650 (norma 1,43116).
4.5. W skargach podnosi się zarzuty dotyczące zaburzenia poczucia możliwości wyboru swojego przedstawiciela do rady miejskiej przez mieszkańców sołectw S., W., S. oraz W. oraz rozdzielenie S. i S. Jednak S. i S. według dotychczasowego podziału nie tworzyły w ogóle wspólnego okręgu wyborczego. Dokonując "redystrybucji" jednostek organizacyjnych pozostałych po zlikwidowanych okręgach nr 12 i nr 15, Komisarz Wyborczy zmienił częściowo granice okręgu nr 1 (obejmującego dotychczas miejscowość B. 1-233A,246-273) na B. 1-190A, oraz włączył do nowo utworzonego okręgu wyborczego nr 2 część miejscowości B. znajdującą się dotychczas w okręgu nr 1 (B. od 191 do 273) oraz w zlikwidowanym okręgu nr 12 (B. 234-242). Natomiast przyłączenie miejscowości S. do nowo utworzonego okręgu nr 2 zostało uzasadnione tym, że dotąd S. i część B. były ujęte w tym samym okręgu wyborczym (nr 12).
4.6. Wskazać nadto należy, że połączenie miejscowości W. oraz W. zostało zaproponowane przez Burmistrza Miasta i Gminy D. w piśmie z 6 grudnia 2023 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego połącznie miejscowości W. z miejscowością W. jest racjonalnym rozwiązaniem z uwagi na położenie geograficzne tych jednostek i zachowanie normy przedstawicielstwa w okręgu nr 14. Proponowany w projekcie postanowienia z grudnia 2023 r. okręg nr 13 składający się z miejscowości S., S., B.: 234-239,242, zakładał nadmierną ingerencję w podział na okręgi poprzez odłączenie miejscowości S. od miejscowości W., z którą tworzyła dotychczas wspólny okręg wyborczy. Nie było więc potrzeby jego destrukcji z uwagi na zachowaną normę przedstawicielstwa i zasadę stałości okręgów.
4.7. W oparciu o powyższe rozważania uznać należało, że zaskarżone postanowienie Komisarza Wyborczego nie narusza prawa, dlatego też zarzuty skarg nie zasługują na uwzględnienie.
4.8. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) w zw. z 420 § 1 Kodeksu wyborczego orzekł, jak w sentencji.