II OKW 69/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi Rady Miejskiej w Chmielniku oraz Grup Wyborców na postanowienie Komisarza Wyborczego w Kielcach dotyczące podziału Miasta i Gminy Chmielnik na okręgi wyborcze. Skarżący zarzucali, że wprowadzone zmiany, zwłaszcza w okręgach nr 1 i 2, były nieuzasadnione i naruszały zasady Kodeksu wyborczego, w tym zasadę stałości podziału na okręgi. Komisarz Wyborczy bronił swojej decyzji, wskazując na konieczność dostosowania granic do norm przedstawicielstwa i spójności terytorialnej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargi za zasadne w zakresie dotyczącym zmian w okręgach nr 1 i 2. Sąd stwierdził, że brak było podstaw prawnych do dokonania tych zmian, ponieważ nie wynikały one z przesłanek wskazanych w art. 421 Kodeksu wyborczego, a jedynie z subiektywnej oceny spójności terytorialnej, która nie jest wystarczającym uzasadnieniem dla ingerencji w ustalony podział. NSA podkreślił, że każda zmiana granic okręgów musi być szczegółowo uzasadniona koniecznością prawną. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, nakazując Komisarzowi Wyborczemu ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie konieczności zmian granic okręgów wyborczych przez komisarza wyborczego, interpretacja art. 421 Kodeksu wyborczego, kontrola sądowa postanowień komisarza wyborczego.
Dotyczy specyficznej sytuacji podziału okręgów wyborczych w gminie, ale zasady interpretacji przepisów Kodeksu wyborczego mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zmiany granic okręgów wyborczych dokonane przez Komisarza Wyborczego, w szczególności w okręgach nr 1 i 2, były uzasadnione prawnie i konieczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiany w okręgach nr 1 i 2 nie były uzasadnione prawnie, ponieważ nie wynikały z przesłanek wskazanych w art. 421 Kodeksu wyborczego, a jedynie z subiektywnej oceny spójności terytorialnej, która nie jest wystarczającym uzasadnieniem dla ingerencji w ustalony podział.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że brak było podstaw prawnych do dokonania zmian w okręgach nr 1 i 2, gdyż nie zaszła żadna z okoliczności wskazanych w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego, uzasadniająca zmianę granic. Sama spójność terytorialna, bez spełnienia wymogów ustawowych, nie stanowiła wystarczającego powodu do ingerencji w ustalony podział.
Czy Komisarz Wyborczy prawidłowo dokonał podziału Miasta i Gminy Chmielnik na okręgi wyborcze, uwzględniając normy przedstawicielstwa i zasady spójności terytorialnej?
Odpowiedź sądu
Komisarz Wyborczy prawidłowo ustalił konieczność podziału niektórych okręgów (np. nr 7) i połączenia innych (np. okręgu nr 6 z nr 4) ze względu na normy przedstawicielstwa i układ przestrzenny gminy. Jednakże, zmiany w okręgach nr 1 i 2 były wadliwe.
Uzasadnienie
NSA uznał, że niektóre zmiany dokonane przez Komisarza Wyborczego były zgodne z prawem, np. podział okręgu nr 7 ze względu na przekroczenie normy przedstawicielstwa oraz połączenie okręgu nr 6 z nr 4 z powodu zbyt małej liczby mieszkańców. Jednakże, wadliwość zmian w okręgach nr 1 i 2 przeważyła nad prawidłowością pozostałych.
Przepisy (12)
Główne
k.w. art. 419 § § 2
Ustawa - Kodeks wyborczy
Podział na okręgi wyborcze, ich granice i numery oraz liczbę radnych ustala komisarz wyborczy według jednolitej normy przedstawicielstwa, z uwzględnieniem zasad dotyczących zaokrąglania mandatów i ich przydzielania.
k.w. art. 419 § § 2a
Ustawa - Kodeks wyborczy
Przepisy § 2 stosuje się odpowiednio do podziału na okręgi wyborcze gminy liczącej do 20 000 mieszkańców.
k.w. art. 417 § § 2
Ustawa - Kodeks wyborczy
W gminach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy; jednostki pomocnicze można łączyć lub dzielić, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa.
k.w. art. 418 § § 1
Ustawa - Kodeks wyborczy
W każdym okręgu wyborczym tworzonym dla wyboru rady w gminie liczącej do 20 000 mieszkańców wybiera się 1 radnego.
k.w. art. 421 § § 1
Ustawa - Kodeks wyborczy
Zmiany granic okręgów wyborczych mogą być dokonywane najpóźniej na 3 miesiące przed upływem kadencji, jeżeli konieczność taka wynika ze zmiany w podziale terytorialnym państwa, zmiany granic jednostek pomocniczych gminy, zmiany liczby mieszkańców danej gminy, zmiany liczby radnych w radzie gminy lub zmiany liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo naruszenie przepisów prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.
p.p.s.a. art. 420 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje skargi na postanowienia komisarza wyborczego dotyczące podziału gminy na okręgi wyborcze.
p.p.s.a. art. 420 § § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może uchylić zaskarżone postanowienie.
u.s.p. art. 47
Ustawa o statystyce publicznej
Odwołanie do słownika rejestru TERYT jako podstawy nazewnictwa obszarów.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
Konstytucja RP art. 169
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wyborów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw prawnych do dokonania zmian w okręgach wyborczych nr 1 i 2. • Zmiany w okręgach nr 1 i 2 nie wynikały z przesłanek wskazanych w art. 421 Kodeksu wyborczego. • Spójność terytorialna nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla zmiany granic okręgów wyborczych bez spełnienia wymogów ustawowych.
Odrzucone argumenty
Argumenty Komisarza Wyborczego dotyczące konieczności zmian w okręgach nr 1 i 2 ze względu na spójność terytorialną. • Argumenty dotyczące celowości i słuszności wprowadzonych zmian, które nie podlegają kontroli NSA.
Godne uwagi sformułowania
każda zmiana granic okręgów wyborczych musi być szczegółowo uzasadniona z wykazaniem, że jej dokonanie jest konieczne • nie każda jednak zmiana w zakresie kryteriów wskazanych w art. 421 Kodeksu wyborczego uzasadnia wyznaczenie na nowo podziału okręgów wyborczych o przebiegu innym niż dotychczasowy, a tylko taka, której wystąpienie spowoduje konieczność dokonania zmiany w okręgach wyborczych • nie mogły być wzięte pod uwagę przy ocenie zaskarżonego postanowienia argumenty, że nowy podział powoduje dysproporcje między okręgami w odniesieniu do normy przedstawicielstwa
Skład orzekający
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Czerwiński
członek
Piotr Broda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności zmian granic okręgów wyborczych przez komisarza wyborczego, interpretacja art. 421 Kodeksu wyborczego, kontrola sądowa postanowień komisarza wyborczego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału okręgów wyborczych w gminie, ale zasady interpretacji przepisów Kodeksu wyborczego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy wyborów samorządowych i sposobu podziału okręgów, co jest istotne dla funkcjonowania demokracji lokalnej. Wyrok NSA wyjaśnia, jakie przesłanki są kluczowe dla legalności takich zmian.
“NSA uchyla podział okręgów wyborczych w Chmielniku: kluczowe znaczenie ma prawne uzasadnienie zmian.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.