II OKW 66/24

II OKW 66/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/
Grzegorz Czerwiński
Piotr Broda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6601
Hasła tematyczne
Kodeks wyborczy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2408
art. 419, art. 420, art. 421
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Grupy Wyborców Gminy Stawiguda na postanowienie Komisarza Wyborczego w Olsztynie I z dnia 24 stycznia 2024 r. nr 15/2024 w przedmiocie podziału gminy na okręgi wyborcze oddala skargę.
Uzasadnienie
Komisarz Wyborczy w Olsztynie I (dalej: Komisarz Wyborczy) postanowieniem z 24 stycznia 2024 r., nr 15/2024, działając w trybie art. 419 § 2 i § 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408), dokonał podziału Gminy Stawiguda na okręgi wyborcze, ustalił ich granice, numery oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu. Wskazane postanowienie zostało podane do publicznej wiadomości i podlegało ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko - Mazurskiego (z 25 stycznia 2024 r., poz. 741).
W dniu 26 stycznia 2024 r. do Komisarza Wyborczego wpłynęła skarga Grupy
Wyborców Gminy Stawiguda na postanowienie z 24 stycznia 2024 r., nr 15/2024. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanie w mocy podziału Gminy w kształcie określonym uchwałą nr XXXV/367/2018 Rady Gminy Stawiguda z dnia 29 marca 2018 roku w sprawie podziału Gminy Stawiguda na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym. Skarżący zarzucili skarżonemu stanowieniu naruszenie przepisów 1) art. 417 i 419 Kodeksu wyborczego, poprzez ich błędne zastosowanie oraz nieuzasadnione i niedozwolone dokonanie nowego określenia okręgów wyborczych poprzez podział jednostek pomocniczych Gminy Stawiguda (w tym zwłaszcza Sołectw Pluski-Rybaki, Stawiguda, Bartążek i Bartąg) w okręgach nr 3 i 9, poprzez podzielenie ich i przypisanie do okręgów wyborczych z innymi Sołectwami, podczas gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisów nie pozwala na taki podział; 2) pkt 3 rozdziału I Wytycznych dla Komisarzy Wyborczych dotyczących podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze, stanowiących Załącznik nr 1 do uchwały nr 17/2023 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 marca 2023 r., poprzez dokonanie nieuzasadnionego ponownego podziału Gminy Stawiguda na okręgi wyborcze dla wyboru Rady Gminy, mimo braku wystąpienia ku temu wymaganych przesłanek.
W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy wniósł o jej oddalenie obszernie uzasadniając swoje stanowisko w sprawie oraz odniósł się do stawianych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, gdyż zawarte w niej zarzuty nie zdołały podważyć zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.
Art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego proklamuje zasadę stałości podziału gminy na okręgi wyborcze, z zastrzeżeniem jednak art. 421. Ten ostatni przepis dopuszcza możliwość zmiany, po spełnieniu warunków w nim określonych, a do zmian z kolei stosuje się odpowiednio przepisy art. 419 § 2- 5 oraz art. 420 Kodeksu wyborczego. W gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy. Jednostki pomocnicze gminy łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa. W sposób przekonujący wykazał Komisarz Wyborczy, że w Gminie Stawiguda zachodziły podstawy do zmiany podziału gminy na okręgi wyborcze ze względu na spadek współczynnika liczby mandatów poniżej 0.5 dla okręgu wyborczego nr 4, 5 i 11, co spowodowało konieczność dokonania podziału gminy Stawiguda na okręgi wyborcze, poprzez zlikwidowanie okręgów wyborczych niespełniających tej normy i dołączenie sołectw tworzących te okręgi do istniejących okręgów wyborczych – przy jednoczesnym uwzględnieniu zasady stałości podziału gminy na okręgi wyborcze (art. 419 § 1 Kodeksu Wyborczego). Niezbędne zmiany w tym zakresie pociągnęły za sobą konieczność skorygowania kształtu innych okręgów.
Dokonując podziału gminy na okręgi wyborcze i ustalając ich granice należy zaś kierować się, jak już stwierdzono, jednolitą normą przedstawicielstwa obliczoną przez podzielenie liczby mieszkańców gminy przez liczbę radnych wybieranych do danej rady, według zasad określonych w art. 419 § 2 pkt 1 i 2 Kodeksu wyborczego i uwzględniając postanowienia art. 417. W Gminie Stawiguda norma ta wynosi 844,80 (12 672 mieszkańców: 15 liczba mandatów). Zgodzić się należy z Komisarzem Wyborczym, że z uwagi na układ przestrzenny tej gminy w powiązaniu z liczbą mieszkańców nie było i nie jest możliwe dokonanie takiego podziału, by wszystkie sołectwa, w których współczynnik służący do ustalenia liczby radnych zawierał się w przedziale 0,5-1,49 tworzyły samodzielne okręgi wyborcze, wobec czego konieczne stało się połączenie sąsiadujących ze sobą sołectw, tworząc spójny terytorialnie obszar. W przypadku sołectwa Pluski-Rybaki, w którym współczynnik liczby mandatów spadł poniżej 0,5 koniecznym było przyłączenie ww. sołectwa do sąsiadującego okręgu wyborczego nr 3 obejmującego część sołectwa Stawiguda. W tak ukształtowanym okręgu wyborczym współczynnik liczby mandatów wynosi 1,2109 i był to najkorzystniejszy pod kątem tego współczynnika możliwy podział, przy uwzględnieniu zasad podziału na okręgi wyborcze, określony w art. 419 Kodeksu wyborczego. Z kolei utworzenie okręgów wyborczych uwzględniających część sołectwa Bartąg wynikało ze wzrostu liczby mieszkańców w tym sołectwie, co przekładało się na współczynnik liczby mandatów, jak w dotychczasowym okręgu nr 9 (współczynnik liczby mandatów =2,59588) i dotychczasowym okręgu nr 10 (współczynnik liczby mandatów = 1,92116). Podobna
sytuacja wystąpiła w sołectwie Jaroty, gdzie w dotychczasowym okręgu wyborczym nr 12 współczynnik liczby mandatów wynosił 1,71164. Z tego powodu koniecznym stało się utworzenie nowych okręgów wyborczych uwzględniających aktualną liczbę mieszkańców w sołectwach Bartąg i Jaroty tak, aby zachowany był współczynnik liczby mandatów wynoszący dla gminy Stawiguda łącznie 15 mandatów. Dlatego też połączone zostały części Sołectwa Bartąg i Jaroty, które tworzą nowy okręg nr 15, w skład którego wchodzi tylko ulica Bartąska. Dokonanie innego podziału na okręgi wyborcze wymienionych sołectw, przy zachowaniu współczynnika liczby mandatów powodowało by w konsekwencji przekroczenie ww. współczynnika, a przez to ustalonej dla gminy liczby mandatów. Wprawdzie art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego przewiduje, jako wyjątek w ściśle określonych w Kodeksie przypadkach, łączenie całych jednostek pomocniczych gminy oraz ich dzielenie na dwa lub więcej okręgów wyborczych i wprost nie przewiduje tworzenia okręgu wyborczego z jednostki pomocniczej gminy i części innej jednostki pomocniczej gminy, to jednak nie można wykluczyć takiej sytuacji, jeżeli uzasadniona jest dla zachowania prawidłowej normy przedstawicielstwa. Należy zauważyć, że ukształtowane na gruncie powyższego przepisu stanowisko doktryny i orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszcza odstąpienie od powyższej zasady, gdy jest to konieczne ze względu na liczbę mieszkańców i układ przestrzenny gminy (zob.m.in. wyrok NSA: z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 11/23; z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2074/17; M. Augustyniak, L. Bielecki, P. Ruczkowski, Wybory samorządowe. Komentarz, pub. WKP 2018).
Z przedstawionych sądowi akt sprawy, w tym z porównania załączników do zaskarżonego postanowienia wynika, że dokonany podział na okręgi wyborcze i ustalenia ich granic spełnia wszystkie ustawowe wymogi, w każdym z nich zachowana jest norma przedstawicielstwa.
Kierując się powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, przeto na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.) w związku z art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego oddalił skargę.