II OKW 44/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie Komisarza Wyborczego dotyczące podziału Gminy Wolbórz na okręgi wyborcze, uznając je za zgodne z prawem.
Grupa Wyborców Gminy Wolbórz zaskarżyła postanowienie Komisarza Wyborczego w sprawie podziału gminy na okręgi wyborcze, zarzucając dysproporcje i nierówną reprezentację. Skarżący proponowali własny podział, zwiększający liczbę radnych z miasta. Komisarz Wyborczy uzasadnił swoje postanowienie koniecznością dostosowania podziału do przepisów Kodeksu wyborczego, w tym zasady niełączenia części jednostek pomocniczych z innymi. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że postanowienie Komisarza Wyborczego było zgodne z prawem i nie naruszało przepisów Kodeksu wyborczego.
Sprawa dotyczyła skargi Grupy Wyborców Gminy Wolbórz na postanowienie Komisarza Wyborczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 11 stycznia 2024 r., nr 8/2024, dotyczące podziału Gminy Wolbórz na okręgi wyborcze. Skarżący zarzucili, że dokonany podział jest nieobiektywny i powoduje dużą dysproporcję między liczbą wyborców w poszczególnych okręgach, proponując własny podział, który zwiększałby liczbę radnych wybieranych z terenu miasta Wolbórz. Komisarz Wyborczy w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że dokonał zmian w podziale gminy na okręgi wyborcze zgodnie z przepisami Kodeksu wyborczego, w szczególności art. 419 § 2 i art. 421 § 1, wskazując na konieczność uwzględnienia normy przedstawicielstwa oraz zasady niełączenia części jednostek pomocniczych z innymi. Podkreślił, że zmiany były niezbędne i ograniczone do minimum, aby doprowadzić podział do stanu zgodnego z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę, uznał ją za niezasadną. Sąd stwierdził, że podział dokonany przez Komisarza Wyborczego był zgodny z przepisami Kodeksu wyborczego, w tym z zasadami tworzenia okręgów wyborczych i normą przedstawicielstwa. Sąd podkreślił, że kontrola sprawowana przez NSA ma charakter legalności, a nie celowości czy słuszności, i nie może ingerować w postanowienie komisarza, jeśli nie zostało ono wydane z naruszeniem prawa. W związku z tym argumenty skarżących dotyczące subiektywnej oceny obiektywności podziału czy znaczenia instytucji w mieście nie mogły być uwzględnione. Sąd potwierdził, że zmiany dokonane przez Komisarza Wyborczego były niezbędne i zgodne z przepisami, w tym z zasadą niełączenia jednostek pomocniczych z ich częściami.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie Komisarza Wyborczego jest zgodne z przepisami Kodeksu wyborczego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Komisarz Wyborczy prawidłowo zastosował przepisy Kodeksu wyborczego, dokonując zmian w podziale na okręgi wyborcze w celu zapewnienia zgodności z prawem, w tym z normą przedstawicielstwa i zasadą niełączenia jednostek pomocniczych. Kontrola sądu dotyczy legalności, a nie celowości czy słuszności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
k. wyb. art. 417 § 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
W gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy. Jednostki pomocnicze gminy łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa.
k. wyb. art. 419 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Podział na okręgi wyborcze jest stały, z zastrzeżeniem art. 421.
k. wyb. art. 419 § 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Podział na okręgi wyborcze, ich granice i numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu ustala komisarz wyborczy według jednolitej normy przedstawicielstwa, z uwzględnieniem zasad dotyczących zaokrąglania ułamków mandatów i odejmowania mandatów nadwyżkowych.
k. wyb. art. 421 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Zmiany granic okręgów wyborczych mogą być dokonywane najpóźniej na 3 miesiące przed upływem kadencji, jeżeli konieczność taka wynika ze zmiany w podziale terytorialnym państwa, zmiany granic jednostek pomocniczych gminy, zmiany liczby mieszkańców danej gminy, zmiany liczby radnych w radzie gminy lub zmiany liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych.
Pomocnicze
k. wyb. art. 419 § 2a
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
k. wyb. art. 419 § 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Przepisy § 2 stosuje się odpowiednio do podziału na okręgi wyborcze gminy liczącej do 20 000 mieszkańców.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k. wyb. art. 420 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
k. wyb. art. 420 § 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
k. wyb. art. 417 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
k. wyb. art. 417 § 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
W gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy. Jednostki pomocnicze gminy łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa.
k. wyb. art. 417 § 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
k. wyb. art. 418 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
W każdym okręgu wyborczym tworzonym dla wyboru rady w gminie liczącej do 20 000 mieszkańców wybiera się 1 radnego.
k. wyb. art. 373
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Komisarz Wyborczy dokonał zmian w podziale na okręgi wyborcze zgodnie z przepisami Kodeksu wyborczego, w tym z zasadą niełączenia części jednostek pomocniczych z innymi. Zmiany były niezbędne i ograniczone do minimum, aby doprowadzić podział do stanu zgodnego z prawem. Kontrola sądowa dotyczy legalności, a nie celowości czy słuszności postanowienia.
Odrzucone argumenty
Podział na okręgi wyborcze jest nieobiektywny i powoduje dużą dysproporcję między liczbą wyborców w poszczególnych okręgach. Miasto Wolbórz powinno być reprezentowane przez większą liczbę radnych ze względu na znajdujące się tam instytucje i obiekty użyteczności publicznej. Proponowany przez skarżących podział byłby bardziej reprezentatywny i proporcjonalny.
Godne uwagi sformułowania
Kontrola postanowienia Komisarza Wyborczego dokonywana jest przez Naczelny Sąd Administracyjny pod względem zgodności z prawem. Konieczność oparcia kontroli sądowoadministracyjnej na kryterium legalności skutkuje tym, że Naczelny Sąd Administracyjny [...] nie może dokonywać oceny zaskarżonego postanowienia pod względem słuszności lub celowości. Nie jest zatem dopuszczalne łączenie jednostki pomocniczej gminy z częścią innej jednostki pomocniczej gminy, w sytuacji gdy nie jest to konieczne ze względu na liczbę mieszkańców i układ przestrzenny gminy.
Skład orzekający
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Rząsa
członek
Zdzisław Kostka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących podziału na okręgi wyborcze, zasady niełączenia jednostek pomocniczych oraz zakres kontroli sądowej w sprawach wyborczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału okręgów w gminie Wolbórz, ale zawiera ogólne zasady interpretacji przepisów Kodeksu wyborczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy procedury wyborczej i podziału okręgów, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie wyborczym, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OKW 44/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Rząsa
Zdzisław Kostka
Symbol z opisem
6601
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2408
art. 417 par. 2, art. 419 par. 1 i 2, art. 421 par. 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz /spr./ Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Grupy Wyborców Gminy Wolbórz na postanowienie Komisarza Wyborczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 11 stycznia 2024 r., nr 8/2024 w sprawie podziału Gminy Wolbórz na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu oddala skargę.
Uzasadnienie
Komisarz Wyborczy w Piotrkowie Trybunalskim postanowieniem z dnia 11 stycznia 2024 r., nr 8/2024, na podstawie art. 419 § 2 w zw. z art. 419 § 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408), dokonał podziału Gminy Wolbórz na okręgi wyborcze, ustalił ich granice, numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu.
Skargę na ww. postanowienie Komisarza Wyborczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 11 stycznia 2024 r. złożyła Grupa Wyborców Gminy Wolbórz, wnosząc o jego zmianę.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że dokonany ww. postanowieniem podział na okręgi wyborcze pokazuje dużą dysproporcję między liczbą wyborców zamieszkujących w każdym z nich, a norma przedstawicielstwa określona na podstawie danych z dnia 19 grudnia 2023 r. waha się od 0,63 do 1,27. Wskazano, że spełnia ona wymogi, lecz zdaniem skarżących nie jest obiektywna. Przedstawiono tabelę z proponowanym podziałem gminy Wolbórz na okręgi wyborcze.
W ocenie skarżących, liczba radnych wybierana z terenu miasta Wolborza powinna być większa i wynosić 5 zamiast dotychczasowych 4. W związku z tym, że na terenie miasta znajdują się wszystkie kluczowe instytucje, obiekty użyteczności publicznej, kościół parafialny, największa szkoła, szkoła średnia, a zatem wymaga większej uwagi i zaangażowania i powinno być reprezentowane przez większą liczbę radnych w Radzie Miejskiej. Skarżący wskazali, że proponowany przez nich podział pokazuje, że pomimo wydzielenia pięciu okręgów wyborczych w sołectwie Wolbórz nie są to najmniej liczne okręgi w gminie. Proponowane połączenie okręgów nr 10 i 11 wynika z tego, że są one najmniejsze, a jednocześnie sołectwa Polichno i Żarnowica leżą bezpośrednio obok siebie, wzdłuż jednej drogi gminnej a koniec zabudowań zamieszkałych jednego jest jednocześnie początkiem drugiego. Przedstawiono wykresy obrazujące, jaki wpływ na rozkład liczby mieszkańców ma proponowana zmiana granic okręgów wyborczych w gminie Wolbórz. W ocenie skarżących, zaproponowany przez nich podział na okręgi wyborcze będzie bardziej reprezentatywny i proporcjonalny.
W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy w Piotrkowie Trybunalskim wskazał, że na podstawie ustalonej przez Wojewodę Łódzkiego liczby radnych wybieranych do Rady Miejskiej w Wolborzu, możliwą do wyliczenia była jednolita norma przedstawicielstwa, wynosząca 517,47 (7762 mieszkańców : 15 radnych = 517,47). Niezwłocznie po ustaleniu przez Wojewodę liczby wybieranych radnych Komisarz Wyborczy przystąpił do analizy istniejącego podziału Gminy na okręgi wyborcze. Z przeprowadzonej analizy wynikało, iż dotychczasowy podział Gminy Wolbórz na okręgi wyborcze, ustalony uchwałą Nr XLII/314/2018 Rady Miejskiej w Wolborzu z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie podziału Gminy Wolbórz na okręgi wyborcze oraz ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego poz. 1390), zmienioną uchwałą Nr XLV/332/2018 Rady Miejskiej w Wolborzu z dnia 24 maja 2018 r. zmieniającą uchwałę w sprawie podziału Gminy Wolbórz na okręgi wyborcze oraz ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego, poz. 3090) nie spełnia wymogów Kodeksu Wyborczego.
Komisarz Wyborczy wskazał, że dokonując zmian w podziale gminy na okręgi wyborcze należy przede wszystkim uwzględnić, że podział na okręgi wyborcze jest stały (art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego). Oznacza to m.in., że zmiany mogą być dokonane wyłącznie, jeżeli konieczność taka wynika z art. 421 Kodeksu wyborczego (tj. w przypadku zmiany w podziale terytorialnym państwa, zmiany granic jednostek pomocniczych gminy, zmiany liczby mieszkańców gminy, zmiany liczby radnych w gminie lub liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym). Jedynym odstępstwem od ww. zasad jest sytuacja, gdy wskutek analizy okaże się, że dotychczasowy podział na okręgi wyborcze jest niezgodny z przepisami prawa. Zgodnie bowiem z art. 417 § 1 i 2 oraz § 3 pkt 1 Kodeksu wyborczego, okręg wyborczy obejmuje część obszaru gminy, a w gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy. Jednostki pomocnicze gminy łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa. Jednostkę pomocniczą gminy dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych również wtedy, gdy w gminie liczącej do 20 000 mieszkańców liczba radnych wybieranych w danej jednostce pomocniczej byłaby większa niż 1.
Komisarz Wyborczy zwrócił uwagę, że art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego nie może mieć zastosowania do tworzenia okręgu wyborczego w sposób dowolny, a za taki należy uznać tworzenie okręgu wyborczego z jednostki pomocniczej gminy i części innej jednostki pomocniczej gminy. Z tego przepisu wynika jednoznacznie, że ustawodawca przewiduje, jako wyjątek w ściśle określonych w Kodeksie przypadkach, łączenie całych jednostek pomocniczych gminy oraz ich dzielenie na dwa lub więcej okręgów wyborczych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2017 r., II OSK 2074/17).
Z powyższego wynika zatem, że nie można tworzyć okręgów wyborczych składających się z jednostki pomocniczej gminy i części innej jednostki pomocniczej gminy, co uwzględniał dotychczasowy, uchwalony przez Radę Miejską, podział Gminy Wolbórz na okręgi wyborcze.
Komisarz Wyborczy, dysponując wykazem jednostek pomocniczych Gminy Wolbórz, mapą oraz danymi liczbowymi wg stanu na dzień 30 września 2023 r., stwierdził:
1) jednostce pomocniczej m. Wolbórz przysługują 4 mandaty - liczba mieszkańców w dotychczasowych okręgach wyborczych Nr 1, Nr 2, Nr 3 i Nr 4 przedstawia się następująco: 548, 573, 546, 588, a zatem współczynnik liczby mandatów w okręgach wynosi odpowiednio: 1,059; 1,10731; 1,05514; 1,1363. Łączna liczba mieszkańców tych okręgów wynosi 2255, zatem współczynnik liczby mandatów wynosi 4,3577 (4 mandaty), a nie proponowane przez skarżących 5 mandatów ("stoimy na stanowisku, że ilość radnych wybierana z terenu miasta Wolborza powinna być większa i wynosić 5 zamiast dotychczasowych 4");
2) należy dokonać zmian granic okręgu wyborczego Nr 1, jedynie poprzez przeniesienie ulicy Południowej (z m. Wolbórz) z granic okręgu wyborczego Nr 11 (z jednostki pomocniczej Polichno), celem niełączenia części jednostki pomocniczej z inną jednostką pomocniczą. Zmiana ta nie wpłynie na zmianę liczby mandatów w okręgu wyborczym Nr 1 oraz na zmianę liczby mandatów m. Wolbórz z 4 na 5;
3) jednostkom pomocniczym wchodzącym w skład dotychczasowego okręgu wyborczego Nr 13 przysługują 2 mandaty - łączna liczba mieszkańców wynosi 779, a zatem współczynnik liczby mandatów wynosi 1,50541. Tym samym spełniona została jedna z przesłanek zmiany granic okręgów wyborczych, przewidzianych w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego (doszło do zmiany liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym).
Jednocześnie, w dotychczasowych okręgach Nr 13 i Nr 14 łączone były jednostki pomocnicze; należało zatem sprawdzić, czy każda z jednostek pomocniczych może samodzielnie tworzyć okręg wyborczy.
Dla jednostek pomocniczych Golesze Duże, Swolszewice Duże, Lubiaszów, współczynnik liczby mandatów wynosi odpowiednio: 0,97397; 0,62612; 0,77492, tj. 1 mandat – wobec czego każda z tych jednostek pomocniczych może utworzyć samodzielnie okręg wyborczy. Spowoduje to zaistnienie 16-tego mandatu, mandatu nadwyżkowego, przekraczającego liczbę mandatów wynikającą z art. 373 Kodeksu wyborczego.
Poprzez wyodrębnienie, dotychczas dzielonych w okręgach wyborczych Nr 13 i 14: jednostki pomocniczej Golesze Duże (Golesze Duże, Dębsko, Marianów, Golesze-Parcela, Adamów, Leonów) oraz jednostki pomocniczej Lubiaszów (Lubiaszów, Bronisławów, Golesze Małe) należy utworzyć samodzielne okręgi wyborcze; poprzez wyodrębnienie z dotychczasowego okręgu wyborczego Nr 14 jednostki pomocniczej Swolszewice Duże należy również utworzyć samodzielny okręg wyborczy;
4) jednostkę pomocniczą Komorniki (dotychczasowy okręg wyborczy Nr 6) i Żywocin (dotychczasowy okręg wyborczy Nr 7) należy połączyć w jeden okręg wyborczy w sytuacji, gdy współczynnik liczby mandatów wynosi odpowiednio 0,59327 i 0,65897 - a zatem norma przedstawicielstwa, przypadająca na jednostkę pomocniczą Komorniki jest najmniejsza (art. 419 § 2 pkt 2 Kodeksu wyborczego), niższa niż w przypadku jednostki pomocniczej Swolszewice Duże (a także Żarnowica Duża — okręg Nr 12); nadto Komorniki graniczą bezpośrednio z Żywocinem. Ewentualne zaś przyłączenie Komornik do dotychczasowego okręgu wyborczego Nr 5 (jednostki pomocnicze Brudaki, Bogusławice) spowodowałoby również wystąpienie mandatu nadwyżkowego (współczynnik liczby mandatów wynosiłby 1,84358);
5) w pozostałym zakresie dotychczasowego podziału na okręgi wyborcze (okręgach wyborczych Nr 2,3,4,5,8,9,10,12,15), Komisarz Wyborczy zajął stanowisko o braku ustawowych przesłanek dokonywania zmian.
Komisarz Wyborczy wobec powyższego uznał, że dotychczasowy podział Gminy na okręgi wyborcze nie spełnia wymogów, a do doprowadzenia tego podziału do stanu faktycznego, zgodnego z prawem, niezbędnym jest uwzględnienie: przekroczonego współczynnika liczby mandatów w dotychczasowym okręgu wyborczym Nr 13 oraz granic jednostek pomocniczych gminy. Komisarz Wyborczy wskazał, że przestrzegał przy tym zasady, iż zmiany winny być dokonywane wyłącznie w minimalnym i niezbędnym zakresie, mającym na celu jedynie doprowadzenie podziału do stanu zgodnego z prawem. W ocenie Komisarza, zasadne wobec powyższego okazało się dokonanie zmian w podziale na okręgi wyborcze, celem niełączenia jednostek pomocniczych Gminy lub ich części z innymi jednostkami pomocniczymi (lub ich częściami) oraz podziałem mandatu nadwyżkowego, jaki wystąpiłby w dotychczasowym okręgu wyborczym Nr 13; zmiany te nastąpiły wyłącznie na podstawie kryteriów ustawowych.
Odnosząc się do głównego zarzutu podnoszonego przez skarżących - jak zauważają sami skarżący, norma przedstawicielstwa spełnia wymogi, ale jest nieobiektywna - Komisarz Wyborczy podniósł, że wykazał wyżej, iż wobec podziału dokonanego postanowieniem nr 8/2024 nie zachodzą przesłanki niezgodności z przepisami Kodeksu wyborczego. Z przepisów Kodeksu wyborczego nie wynika również, aby wyborcy, zaskarżając postanowienie komisarza wyborczego, mogli proponować własny projekt podziału gminy na okręgi wyborcze. Bezzasadne zdaniem Komisarza jest także powoływanie się na czynniki społeczne, infrastrukturalne, instytucjonalne, mające na celu zwiększenie liczby mandatów w m. Wolbórz z 4 do 5. Bezzasadne jest połączenie jednostek pomocniczych Polichno i Żarnowica Duża w sytuacji, gdy mogą one samodzielnie tworzyć okręg wyborczy, a norma przedstawicielstwa w tych jednostkach pomocniczych jest większa niż w jednostce pomocniczej Komorniki. Ponadto skarżący nie wskazują przepisów Kodeksu wyborczego, które ich zdaniem zostały naruszone, uważając tylko, że "zaproponowany podział na okręgi wyborcze będzie bardziej reprezentatywny i proporcjonalny, dlatego też wnioskujemy o uznanie naszej skargi za zasadną'' - przy jednoczesnym spełnieniu warunków ustawy (w tym czysto matematycznych), które wykazał Komisarz Wyborczy, dokonując podziału gminy Wolbórz na okręgi wyborcze.
Mając na uwadze powyższe, Komisarz Wyborczy w Piotrkowie Trybunalskim wniósł o odrzucenie skargi w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego, w gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy. Jednostki pomocnicze gminy łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa.
Stosownie do art. 419 § 2 Kodeksu wyborczego, podział na okręgi wyborcze, ich granice i numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu ustala komisarz wyborczy według jednolitej normy przedstawicielstwa obliczonej przez podzielenie liczby mieszkańców gminy przez liczbę radnych wybieranych do danej rady, z uwzględnieniem art. 417 i następujących zasad:
1) ułamki liczby mandatów wybieranych w okręgu wyborczym równe lub większe od 1/2, jakie wynikają z zastosowania normy przedstawicielstwa, zaokrągla się w górę do liczby całkowitej;
2) jeżeli w wyniku postępowania, o którym mowa w pkt 1, liczba radnych wybieranych w okręgach przewyższa liczby wynikające z art. 373 i art. 418 § 2, mandaty nadwyżkowe odejmuje się w tych okręgach wyborczych, w których norma przedstawicielstwa jest najmniejsza; w przypadku gdy liczba mandatów jest mniejsza od wynikającej z art. 373 i art. 418 § 2, dodatkowe mandaty przydziela się tym okręgom wyborczym, w których norma przedstawicielstwa jest największa.
W myśl art. 419 § 3 Kodeksu wyborczego, przepisy § 2 stosuje się odpowiednio do podziału na okręgi wyborcze gminy liczącej do 20 000 mieszkańców.
Zgodnie z art. 418 § 1 Kodeksu wyborczego, w każdym okręgu wyborczym tworzonym dla wyboru rady w gminie liczącej do 20 000 mieszkańców wybiera się 1 radnego.
Wskazać wobec tego należy, że w jednomandatowym okręgu wyborczym współczynnik służący do ustalenia liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym, uzyskiwany z podzielenia liczby mieszkańców w okręgu wyborczym przez jednolitą normę przedstawicielstwa w gminie, musi zawierać się w przedziale od 0,5 do 1,49.
Stosownie do art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego, podział gminy na okręgi wyborcze jest stały, z zastrzeżeniem art. 421, zgodnie z którym zmiany granic okręgów wyborczych mogą być dokonywane najpóźniej na 3 miesiące przed upływem kadencji, jeżeli konieczność taka wynika ze zmiany w podziale terytorialnym państwa, zmiany granic jednostek pomocniczych gminy, zmiany liczby mieszkańców danej gminy, zmiany liczby radnych w radzie gminy lub zmiany liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych (§ 1).
Mając na uwadze powyższe regulacje, stwierdzić należy, ze podział gminy Wolbórz na okręgi wyborcze został dokonany przez Komisarza Wyborczego zgodnie z przedstawionymi zasadami określonymi w Kodeksie wyborczym.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że dokonanie zmian w podziale gminy na okręgi wyborcze było konieczne z uwagi na zajście okoliczności wskazanej w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego, tj. zmiany liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym. Liczba mieszkańców w okręgu wyborczym Nr 13 wynosi 779, a zatem współczynnik liczby mandatów wynosi 1,50540, a więc 2 mandaty. Jednocześnie, w dotychczasowych okręgach Nr 13 i Nr 14 łączone były jednostki pomocnicze. W okręgu wyborczym Nr 13 połączono Sołectwo Golesze Duże (wieś: Golesze Duże, Dębsko, Marianów, Golesze-Parcela) oraz Sołectwo Lubiaszów (wieś: Lubiaszów, Bronisławów, Golesze Małe), natomiast w okręgu wyborczym Nr 14 połączono Sołectwo Swolszewice Duże oraz Sołectwo Golesze Duże (wieś Adamów, Leonów).
Komisarz wyborczy ustalił następnie, że każda z ww. jednostek pomocniczych (Sołectwa: Golesze Duże, Swolszewice Duże, Lubiaszów) może samodzielnie tworzyć okręg wyborczy. Spowoduje to powstanie 16-tego okręgu, a w konsekwencji mandatu nadwyżkowego i przekroczenie liczby mandatów wynikającej z art. 373 § 1 Kodeksu wyborczego.
W tej sytuacji Komisarz Wyborczy uznał, że jednostkę pomocniczą Komorniki (dotychczasowy okręg wyborczy Nr 6) i Żywocin (dotychczasowy okręg wyborczy Nr 7) należy połączyć w jeden okręg wyborczy w sytuacji, gdy współczynnik liczby mandatów wynosi odpowiednio 0,59327 i 0,65898 - a zatem norma przedstawicielstwa, przypadająca na jednostkę pomocniczą Komorniki jest najmniejsza (art. 419 § 2 pkt 2 Kodeksu wyborczego).
Wskazać należy, że utworzone przez Komisarza Wyborczego okręgi wyborcze mieszczą się w ustawowej normie przedstawicielstwa: 0,5 - 1,49 (art. 419 § 2 pkt 1 Kodeksu wyborczego). Ponadto, dokonane zmiany są zgodne z zasadami tworzenia okręgów wyborczych określonymi w Kodeksie wyborczym.
Należy podkreślić, że kontrola postanowienia Komisarza Wyborczego dokonywana jest przez Naczelny Sąd Administracyjny pod względem zgodności z prawem. Konieczność oparcia kontroli sądowoadministracyjnej na kryterium legalności skutkuje tym, że Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kontroli postanowienia Komisarza Wyborczego w trybie art. 420 Kodeksu wyborczego, nie może dokonywać oceny zaskarżonego postanowienia pod względem słuszności lub celowości. Ingerencja NSA w postanowienie komisarza wyborczego jest możliwa tylko wówczas, jeżeli zostało ono wydane z naruszeniem prawa. Tym samym nie mogły być wzięte pod uwagę przy ocenie zaskarżonego postanowienia argumenty, że nowy podział ukazuje dużą dysproporcję między liczbą wyborców zamieszkującym w poszczególnych okręgach, a norma przedstawicielstwa określona na podstawie danych z dnia 19 grudnia 2023 r. waha się od 0,63 do 1,27, czy też, że na terenie miasta Wolborza znajdują się wszystkie kluczowe instytucje i obiekty użyteczności publicznej, a zatem wymaga większej uwagi i zaangażowania, więc powinno być reprezentowane przez większą liczbę radnych (5 mandatów, a nie 4).
Ponadto, zasadnie uznał Komisarz Wyborczy, że należy dokonać zmian granic okręgu wyborczego Nr 1, jedynie poprzez przeniesienie ulicy Południowej (z m. Wolbórz) z granic okręgu wyborczego Nr 11 (z jednostki pomocniczej Polichno), celem niełączenia części jednostki pomocniczej z inną jednostką pomocniczą. Zmiana ta nie wpłynie na zmianę liczby mandatów w okręgu wyborczym Nr 1 oraz na zmianę liczby mandatów m. Wolbórz z 4 na 5.
W art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego, ustanowiono zasadę, że w gminach na obszarach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy - sołectwo. Jak wynika z art. 417 § 2 zdanie drugie Kodeksu wyborczego, tylko w wyjątkowych sytuacjach, tj. jeżeli konieczność taka wynika z zachowania normy przedstawicielstwa, o czym jest mowa w art. 419 § 2 Kodeksu wyborczego, dopuszczalne jest łączenie jednostek pomocniczych gminy lub ich dzielenie w celu utworzenia okręgu wyborczego. Należy zauważyć, że przepis art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego nie może mieć zastosowania do tworzenia okręgu wyborczego w sposób dowolny, a za taki należy uznać tworzenie okręgu wyborczego z jednostki pomocniczej gminy i części innej jednostki pomocniczej gminy. Z tego przepisu wynika jednoznacznie, że ustawodawca przewiduje, jako wyjątek w ściśle określonych w Kodeksie przypadkach, łączenie całych jednostek pomocniczych gminy oraz ich dzielenie na dwa lub więcej okręgów wyborczych. Nie jest zatem dopuszczalne łączenie jednostki pomocniczej gminy z częścią innej jednostki pomocniczej gminy, w sytuacji gdy nie jest to konieczne ze względu na liczbę mieszkańców i układ przestrzenny gminy (zob. wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2074/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Komisarz wyborczy dokonał zmiany w podziale gminy na okręgi wyborcze jedynie w minimalnym, niezbędnym zakresie, kierując się przy tym przepisami Kodeksu wyborczego. Zmiany wprowadzone w dotychczasowym podziale na okręgi wyborcze są ograniczone jedynie do zmian niezbędnych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.
Stwierdzić zatem należy, że zaskarżone postanowienie Komisarza Wyborczego nie narusza prawa, dlatego też zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) w zw. z art. 420 § 1 i 3 Kodeksu wyborczego orzekł jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI