II OKW 16/24

II OKW 16/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /sprawozdawca/
Mirosław Gdesz
Zofia Flasińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6601
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2408
art. 419 § 2 i 2 a, art. 420 § 3, art. 421 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A. K. i innych wyborców Gminy Oborniki Śląskie na postanowienie Komisarza Wyborczego we Wrocławiu II z dnia 28 grudnia 2023 r. nr 488/2023 w przedmiocie zmiany w podziale gminy na okręgi wyborcze oddala skargę.
Uzasadnienie
Komisarz Wyborczy we Wrocławiu II postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r., nr 488/2023, na podstawie art. 421 § 1 w związku z art. 419 § 2 i 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2048; dalej powoływanej jako Kodeks wyborczy), dokonał zmian w podziale Gminy Oborniki Śląskie na okręgi wyborcze, ustalonym postanowieniem tego organu z dnia 19 grudnia 2023 r., nr 471/ 2023 w sprawie podziału Gminy Oborniki Śląskie na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu. Postanowienie zostało podane do publicznej wiadomości tego samego dnia poprzez zamieszczenie na stronie internetowej organu wyborczego.
W dniu 2 stycznia 2024 r. do Krajowego Biura Wyborczego Delegatury we Wrocławiu wpłynęła skarga na wskazane postanowienie podpisana przez 17 osób, z których - zgodnie z informacją Komisarza Wyborczego - co najmniej 15 osób jest wyborcami Gminy Oborniki Śląskie.
W uzasadnieniu skargi Z. K. i inni wyborcy wyrazili przekonanie, że nowy podział na stałe okręgi wyborcze w Gminie jest wadliwy, gdyż nie oddaje istniejących więzi społecznych, wręcz jest ich zaprzeczeniem. Podkreślili, że w nowych obwodach powstaną bardzo duże twory i terytorialnie, i ludnościowo, których mieszkańcy nie tworzą wspólnoty interesów. Zarazem nie są one współmierne do liczby mieszkańców. Nowo powstałe okręgi są bardzo zróżnicowane pod względem liczby mieszkańców. Podali przykłady wskazując jak niesprawiedliwy jest to podział, co ma szczególne znaczenie w wyborach samorządowych, gdzie zasada demokratycznego państwa prawa nakazuje, aby ilość wyborców wybierających jednego radnego była zbliżona. Tymczasem nowy podział powoduje, że w jednym obwodzie wyborczym radnego wybiera ponad 2.100 wyborców, a w innym zaledwie 847. W ocenie Wyborców taka dysproporcja w rażący sposób narusza równość wyborów.
Skarżący wyborcy podkreślili również, że Gmina Oborniki Śląskie należy do tych, w których liczba mieszkańców rośnie i w październiku 2020 r. wynosiła 19.477 osób zameldowanych, a za pierwsze półrocze 2023 r. - 21.069. Przyjmując więc, że liczebność Gminy Oborniki Śląskie przekroczyła 20.000 mieszkańców, należy więc zastanowić się, czy podział na jednomandatowe okręgi wyborcze jest słuszny i zgodny z obowiązującymi przepisami.
W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy wniósł o jej nieuwzględnienie i oddalenie w całości z uwagi na jej bezzasadność. Stwierdził, że działając na podstawie i w graniach obowiązującego prawa, zobowiązany był do dokonania zmian w podziale na okręgi wyborcze celem doprowadzenia do stanu, w którym podział jednostki samorządu terytorialnego jest zgodny z przepisami prawa, co uczyniono zaskarżonym postanowieniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna, gdyż zawarte w niej zarzuty nie zdołały podważyć zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem tym Komisarz Wyborczy we Wrocławiu II zmienił swoje wcześniejsze postanowienie w sprawie podziału Gminy Oborniki Śląskie na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu. Z porównania załączników do obu postanowień wynika, że zmiana nie polegała tylko na zmniejszeniu z siedmiu do sześciu liczby okręgów wyborczych w mieście Oborniki Śląskie, jak wskazał Komisarz Wyborczy w odpowiedzi na skargę. Zaskarżonym postanowieniem dokonano zmian także w odniesieniu do kilku innych okręgów wyborczych. Wskazać więc przyjdzie, że kilkanaście ulic w mieście Oborniki Śląskie, dotychczas tworzących okręg wyborczy nr 13, przeniesiono odpowiednio do okręgów nr 1 - 6 w tym mieście, a wsie Golędzinów, Jary, Niziny, Nowosielce i Wilczyn po przeniesieniu z innych okręgów (nr 7, 11 i 12) weszły w skład okręgu wyborczego nr 13, zmieniono także przynależność do okręgów wsi Siemianice i Raków (okręgi wyborcze nr 7, 9, 11 i 12). Zmiana nie objęła okręgów wyborczych nr 8, 10, 14 i 15.
Jednakże zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Komisarza Wyborczego, że zmiana dotycząca podziału gminy na okręgi wyborcze i ustalenia ich granic nie narusza prawa.
Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu skargi podającego w wątpliwość, czy z uwagi na stale rosnącą liczbę mieszkańców, która według danych GUS przekroczyła już 20.000 "podział na jednomandatowe okręgi wyborcze nadal jest słuszny i zgodny z obowiązującymi przepisami" należy stwierdzić, że liczbę radnych w wyborach określa się na podstawie ustalonej w Centralnym Rejestrze Wyborców liczby mieszkańców gmin na koniec kwartału poprzedzającego rozpoczęcie okresu, o którym mowa w art. 374 Kodeksu wyborczego (art. 373 § 2), w najbliższych wyborach samorządowych na dzień 30 września 2023 r. Według Centralnego Rejestru Wyborców na dzień 30 września 2023 r. Gmina Oborniki Śląskie liczyła 19.947 mieszkańców. Zgodnie więc z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40) gmina powinna zostać podzielona na piętnaście jednomandatowych okręgów wyborczych, stosownie do art. 418 § 1 Kodeksu wyborczego. Zostało to potwierdzone w zarządzeniu nr 447 Wojewody Dolnośląskiego z dnia 10 listopada 2023 r. w sprawie ustalenia liczby radnych Sejmiku Województwa Dolnośląskiego, radnych rad powiatów i rad gmin w województwie dolnośląskim (Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 13 listopada 2023 r. poz. 616), wydanym m.in. na podstawie art. 373 i art. 374 Kodeksu wyborczego w związku z art. 17 ustawy o samorządzie gminnym. Z tych względów postawiony w skardze zarzut należało uznać za nieusprawiedliwiony.
Zgodzić się należy ze skarżącą grupą wyborców, że powstałe okręgi wyborcze są "zróżnicowane pod względem [ilości] mieszkańców", jednakże trafnie zauważył Komisarz Wyborczy, że z uwagi na układ przestrzenny gminy nie jest możliwe dokonanie takiego podziału, by we wszystkich utworzonych okręgach wyborczych liczba mieszkańców była podobna, czy wręcz identyczna. Dokonując podziału gminy na okręgi wyborcze i ustalając ich granice należy kierować się jednolitą normą przedstawicielstwa obliczoną przez podzielenie liczby mieszkańców gminy przez liczbę radnych wybieranych do danej rady, według zasad określonych w art. 419 § 2 pkt 1 i 2 Kodeksu wyborczego i uwzględniając postanowienia jego art. 417. W Gminie Oborniki Śląskie norma ta wynosi 1.329,80 (19.947 mieszkańców : 15 okręgów wyborczych), przy czym oprócz miasta tylko cztery sołectwa Osolin, Rościsławice, Uraz i Pęgów mogłyby stanowić odrębne okręgi wyborcze, czego w skardze się nie kwestionuje. Według art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego w gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy, jednostki te łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa. Norma przedstawicielstwa w okręgu nie może być mniejsza od 0,5 i większa od 1,49.
Zmiana podziału na okręgi wyborcze i ustalenia ich granic spełnia wszystkie ustawowe wymogi. Jak wynika z przedstawionych sądowi akt sprawy po zmniejszeniu do sześciu okręgów wyborczych w mieście Oborniki Śląskie (okręgi nr 1 - 6) norma przedstawicielstwa w tych okręgach wynosi od 0,92 do 1,23, w ośmiu dalszych okręgach wyborczych obejmujących sołectwa gminy - od 0,85 do 1,06, jedynie w ostatnim okręgu wyborczym (część wsi Pęgów) - 0,66. Wieś Pęgów jako jedyne sołectwo w Gminie przekracza normę przedstawicielstwa, stąd już we wcześniejszym postanowieniu dokonano podziału tego sołectwa na dwa okręgi wyborcze (nr 14 i 15), a zaskarżonym postanowieniem nie dokonano w obu tych okręgach żadnych zmian. Jak już wskazano oprócz sołectw Osolin, Rościsławice, Uraz i Pęgów żadne z pozostałych nie zalicza się do sołectw mogących stanowić okręgi samodzielne, co uzasadniało przyłączenie ich do innych sołectw celem osiągnięcia wymaganej normy przedstawicielstwa. W odniesieniu do wymienionych czterech sołectw zaskarżonym postanowieniem również nie dokonano zmian, zaś zmiany dotyczące niektórych innych sołectw "niesamodzielnych" wymuszone zostały zmianą spowodowaną zmniejszeniem o jeden liczby okręgów wyborczych w mieście Oborniki Śląskie.
Skarżąca grupa wyborców argumentuje, że okręgi wyborcze nr 7, 9 i 13 są rozbudowane terytorialnie, ich mieszkańcy nie tworzą ze sobą więzi społecznych, nie łączy ich wspólnota interesów, a nawet interesy te są rozbieżne, nadto występują trudności komunikacyjne pomiędzy sołectwami wchodzącymi w skład tych okręgów. Jednakże z mapy obrazującej położenie wsi wchodzących w skład tych okręgów wyborczych wynika, że sąsiadują one ze sobą, a norma przedstawicielstwa w każdym z tych okręgów wyborczych została zachowana (odpowiednio 1,06, 0,97 i 0,90). Komisarz Wyborczy miał więc także w polu widzenia zagadnienia podniesione przez grupę wyborców, przede wszystkim w odniesieniu do usytuowania sołectw na terenie Gminy. Podział gminy na okręgi wyborcze i ustalanie ich granic nie może prowadzić do naruszenia zasad określonych w art. 417 - 419 Kodeksu wyborczego (por. oprócz przywołanego w odpowiedzi na skargę orzeczenia wyrok z 3 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 5/23, publ: cbois). Zmiana podziału dokonana zaskarżonym postanowienie tych ustawowych zasad nie narusza.
Kierując się powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.) w związku z art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego oddalił skargę.