II NSNk 23/23

Sąd Najwyższy2023-08-18
SNKarneprzestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnejŚrednianajwyższy
zniesławieniewolność słowaskarga nadzwyczajnaSąd Najwyższywolność prasyodpowiedzialność karnaart. 212 k.k.

Sąd Najwyższy odmówił wstrzymania wykonania wyroku w sprawie o zniesławienie, uznając wniosek Prokuratora Generalnego za niezasadny ze względu na brak wystarczających przesłanek i lakoniczne uzasadnienie.

Prokurator Generalny złożył skargę nadzwyczajną od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego skazujący X.Y.1 i X.Y.2 za zniesławienie psycholog X.Y.3 za pomocą środków masowego komunikowania. Wraz ze skargą wniesiono o wstrzymanie wykonania orzeczenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, odmówił jego uwzględnienia, wskazując na brak wystarczających przesłanek do wstrzymania wykonania prawomocnego orzeczenia, które wymaga okoliczności absolutnie ekstraordynaryjnych.

Sprawa dotyczy skazania X.Y.1 i X.Y.2 przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia za czyn z art. 212 § 1 i 2 k.k., polegający na zniesławieniu psycholog X.Y.3 za pomocą środków masowego komunikowania. Oskarżeni, prowadząc program publicystyczno-satyryczny, zarzucili jej wykorzystywanie wiedzy psychologicznej do manipulowania uczestnikami protestów obywatelskich. Sąd Rejonowy wymierzył im kary grzywny po 200 stawek dziennych po 50 zł każda. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2023 r. utrzymał to orzeczenie w mocy. Prokurator Generalny wniósł skargę nadzwyczajną, zarzucając naruszenie Konstytucji RP oraz sprzeczność ustaleń z dowodami, a także wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania, odmówił jego uwzględnienia. Podkreślił, że wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia jest środkiem nadzwyczajnym, wymagającym okoliczności absolutnie ekstraordynaryjnych, a wniosek Prokuratora Generalnego nie wykazał takiej potrzeby, będąc lakonicznym i abstrakcyjnym. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie przesądza to ostatecznej oceny skargi nadzwyczajnej, ale prima facie nie ma podstaw do wstrzymania wykonania orzeczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia w związku ze skargą nadzwyczajną może nastąpić tylko w okolicznościach absolutnie ekstraordynaryjnych, gdy ewentualność uwzględnienia skargi jawi się jako wysoce prawdopodobna.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że wstrzymanie wykonania orzeczenia jest środkiem nadzwyczajnym. Wymaga ono wykazania szczególnych i jednoznacznych okoliczności, które uzasadniają wniosek, że wykonanie kary przed rozpoznaniem skargi spowodowałoby dla skazanego zbyt poważne i nieodwracalne następstwa. W niniejszej sprawie wniosek Prokuratora Generalnego był lakoniczny i abstrakcyjny, nie wskazując na takie okoliczności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnia wniosku i odmawia wstrzymania wykonania orzeczenia

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (odmawiając wstrzymania)

Strony

NazwaTypRola
X.Y.1osoba_fizycznaoskarżony
X.Y.2osoba_fizycznaoskarżony
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca
X.Y.3osoba_fizycznapokrzywdzona

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 532 § 1

Kodeks postępowania karnego

Przyznaje Sądowi Najwyższemu kompetencję do wstrzymania wykonania orzeczenia zaskarżonego kasacją.

k.k. art. 212 § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący zniesławienia.

k.k. art. 212 § 2

Kodeks karny

Przepis dotyczący zniesławienia za pomocą środków masowego komunikowania.

Pomocnicze

k.p.k. art. 532 § 3

Kodeks postępowania karnego

Reguluje tryb posiedzenia bez udziału stron.

u.SN art. 95 § pkt 2

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Wskazuje na stosowanie przepisów k.p.k. dotyczących kasacji w sprawach karnych do skargi nadzwyczajnej w zakresie nieuregulowanym ustawą.

k.k.w. art. 9

Kodeks karny wykonawczy

Określa zasadę niezwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych. Brak okoliczności absolutnie ekstraordynaryjnych uzasadniających wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia. Lakoniczne i abstrakcyjne uzasadnienie wniosku Prokuratora Generalnego.

Godne uwagi sformułowania

możliwość skorzystania przez Sąd Najwyższy z uprawnienia, o którym mowa w art. 532 § 1 k.p.k. odnosi się do okoliczności o charakterze absolutnie ekstraordynaryjnym wstrzymanie wykonalności prawomocnego orzeczenia ze względu na swoją wyjątkowość powinno być uzasadnione szczególnymi i jednoznacznymi w swej wymowie okolicznościami treść zarzutów skargi nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego nie wzbudza przekonania o oczywistej zasadności tego środka zaskarżenia uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia zawartego w skardze nadzwyczajnej jest po pierwsze lakoniczne, po wtóre cechuje je duży stopień abstrakcyjności

Skład orzekający

Maria Szczepaniec

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wstrzymania wykonania orzeczenia w postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej w sprawach karnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania ze skargi nadzwyczajnej i wniosku o wstrzymanie wykonania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego ze skargą nadzwyczajną i możliwością wstrzymania wykonania wyroku, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Kiedy Sąd Najwyższy wstrzyma wykonanie wyroku? Kluczowe zasady dla skargi nadzwyczajnej.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II NSNk 23/23
POSTANOWIENIE
Dnia 18 sierpnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Maria Szczepaniec
w sprawie X.Y.1 i X.Y.2 skazanych z art. 212 § 1 i 2 k.k.
po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2023 r. w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
na posiedzeniu bez udziału stron w trybie art. 532 § 3 k.p.k
wniosku Prokuratora Generalnego w przedmiocie wstrzymania wykonania wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 24 maja 2023 r., IX Ka 391/23 utrzymującego w  mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie z  6  grudnia 2022 r., II K 702/21
na podstawie art. 532 § 1 k.p.k.
a contrario
w zw. z art. 95 pkt 2 u.SN
nie uwzględnia wniosku i odmawia wstrzymania wykonania orzeczenia zaskarżonego skargą nadzwyczajną.
(K.B.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy
-
Śródmieścia w Warszawie z
6
grudnia 2022 r., II K 702/21 oskarżeni: X.Y.1 i X.Y.2 zostali uznani za winnych czynu polegającego na tym, że w dniu […] w
W. działając wspólnie i  w  porozumieniu za pomocą środków masowego komunikowania pomówili X.Y.3 o takie postępowanie i właściwości, które mogły narazić ją na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywanego zawodu psychologa i terapeuty w ten sposób, że będąc prowadzącymi program publicystyczno-satyryczny „[…]” emitowany przez stację […] zarzucili X.Y.3 wykorzystywanie posiadanej - z racji wykonywanego zawodu psychologa i psychoterapeuty - wiedzy specjalistycznej z zakresu psychologii do
manipulowania procesem decyzyjnym osób uczestniczących w  protestach obywatelskich, poprzez sugerowanie
„wykorzystywania własnych umiejętności – tutaj de facto quasi lekarskich − do manipulowania psychiką ludzką”, „przyprowadzania ich na te rozmaite eventy”, „robienia im fachowo prania mózgu”,
tj.
czynu z art. 212 § 1 k.k. w zw. z art. 212 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie za ww. czyn skazał X.Y.1 i X.Y.2 i wymierzył im kary grzywny w wysokości po 200 (dwieście) stawek dziennych ustalając wysokość poszczególnej stawki dziennej na kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonej i
obrońcę
oskarżonego, Sąd
Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 24 maja 2023 r., IX Ka 391/23 utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Od rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji skargę nadzwyczajną wywiódł Prokurator Generalny podnosząc zarzuty naruszenia: zasad, wolności i praw człowieka i obywatela określonych w artykułach: 45 ust. 1, art. 14 oraz art. 54 ust. 1 Konstytucji RP oraz oczywistą sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Nadto, Prokurator Generalny w
skardze nadzwyczajnej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia.
Sąd
Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek Prokuratora Generalnego nie zasługiwał na uwzględnienie.
Sąd Najwyższy odnosząc się na wstępie do kwestii proceduralnych wskazuje, że zgodnie z art. 95 pkt 2 u.SN w zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy do
skargi nadzwyczajnej, w tym postępowania w sprawie tej skargi, stosuje się w
zakresie spraw karnych – przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, dotyczące kasacji.
W przypadku wniesienia kasacji ustawodawca w art. 532 § 1 k.p.k. przyznał Sądowi Najwyższemu kompetencję do wstrzymania wykonania orzeczenia zaskarżonego tym środkiem, jak i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od
ewentualnego rozstrzygnięcia kasacji. Przywołana powyżej regulacja procesowa nie formułuje natomiast przesłanek, od których uzależnione jest wstrzymanie wykonalności zaskarżonego kasacją orzeczenia przez Sąd Najwyższy.
Jednocześnie mając na uwadze wynikającą z art. 9 k.k.w. zasadę niezwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń, stwierdzić należy, iż
możliwość skorzystania przez Sąd Najwyższy z uprawnienia, o którym mowa w
art. 532 § 1 k.p.k. odnosi się do okoliczności o charakterze absolutnie ekstraordynaryjnym.
W zakresie możliwości wstrzymania wykonalności prawomocnego orzeczenia Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela pogląd utrwalony w
orzecznictwie, w świetle którego: „wstrzymanie wykonalności prawomocnego orzeczenia ze względu na swoją wyjątkowość powinno być uzasadnione szczególnymi i  jednoznacznymi  w swej wymowie okolicznościami prowadzącymi do wniosku, że wykonanie kary przed rozpoznaniem kasacji spowodowałoby dla
skazanego zbyt poważne i w zasadzie nieodwracalne następstwa” (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z: 23 maja  2022 r., V KK 130/22; 22
stycznia 2020 r., III KK 5/20 oraz 18 listopada 2003 r., IV KK 347/03). Egzemplifikacją tego stanu rzeczy jest w  szczególności sytuacja, gdy pobieżna analiza kasacji nakazuje przewidywać ewentualność jej przyszłego uwzględnienia. Sąd Najwyższy nadto zauważa, iż nadzwyczajny charakter kasacji i związane z nim skutki procesowe zastosowania instytucji przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k., prowadzą do wniosku, że wstrzymanie wykonania orzeczenia może nastąpić, kiedy ewentualność uwzględnienia kasacji jawi się jako wysoce prawdopodobna.
Tymczasem treść zarzutów skargi nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego nie wzbudza przekonania o oczywistej zasadności tego środka zaskarżenia. Co
więcej, uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia zawartego w
skardze nadzwyczajnej jest po pierwsze lakoniczne, po wtóre cechuje je duży
stopień abstrakcyjności. Należy bowiem podkreślić, że Prokurator Generalny nie tylko nie uzasadnił należycie tego wniosku, ale nawet nie podał okoliczności, które mogłyby wskazywać, że uiszczenie przez skazanych grzywien w wymiarze 200 stawek dziennych po 50 zł każda byłoby dla nich uszczerbkiem majątkowym wywołującym ponadprzeciętną dolegliwość.
Z całą stanowczością Sąd Najwyższy zaznacza, że nie przesądza w żadnej mierze o końcowej ocenie zasadności wniesionej skargi nadzwyczajnej, jednak jej lektura nie prowadzi
prima facie
do wniosku o oczywistej zasadności, pozwalającej na wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(K.B.)
(P.F.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI