II NSNc 90/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Poznaniu w 2007 r. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 359 § 21, 22 i 23 k.c., poprzez zasądzenie odsetek umownych w wysokości 40% w skali roku, podczas gdy maksymalna wysokość odsetek wynikająca z czynności prawnej nie mogła przekraczać czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP (tj. 22% w skali roku) w okresie obowiązywania przepisów wprowadzonych ustawą z 2005 r. Sąd Najwyższy oddalił skargę, wskazując na kwestie intertemporalne. Umowa pożyczki została zawarta 12 grudnia 2005 r., przed wejściem w życie przepisów o odsetkach maksymalnych (20 lutego 2006 r.). Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował przepisy obowiązujące w dacie zawarcia umowy. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis przejściowy (art. 5 ustawy z 2005 r.) nakazuje stosować przepisy o odsetkach maksymalnych jedynie do czynności prawnych dokonanych po wejściu w życie tej ustawy. Odmienna interpretacja, przyjęta w późniejszej uchwale SN z 2018 r., stanowiła radykalne odstępstwo od wcześniejszego, utrwalonego rozumienia przepisów i nie mogła być podstawą do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez sąd niższej instancji. Sąd Najwyższy zaznaczył również, że nie badał kwestii naruszenia zasad współżycia społecznego, gdyż nie było to przedmiotem zarzutów skargi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących odsetek w umowach zawartych przed wejściem w życie przepisów o odsetkach maksymalnych oraz dopuszczalność skargi nadzwyczajnej w przypadku odmiennej interpretacji przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datą zawarcia umowy i wejścia w życie przepisów. Wartość precedensowa ograniczona przez fakt, że SN nie uznał wcześniejszego orzeczenia za rażące naruszenie prawa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy o odsetkach maksymalnych, wprowadzone ustawą z 2005 r. (weszła w życie 20.02.2006 r.), mają zastosowanie do odsetek za opóźnienie wynikających z umowy pożyczki zawartej przed wejściem w życie tej ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy o odsetkach maksymalnych mają zastosowanie do czynności prawnych dokonanych po ich wejściu w życie. Sąd niższej instancji prawidłowo zastosował przepisy obowiązujące w dacie zawarcia umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na literalnym brzmieniu art. 5 ustawy nowelizującej Kodeks cywilny z 2005 r., który stanowi, że przepisy o odsetkach maksymalnych stosuje się do czynności prawnych dokonanych po jej wejściu w życie. Odmienna interpretacja, sugerująca zastosowanie tych przepisów do odsetek za opóźnienie należnych za okres po 20.02.2006 r. nawet w przypadku umów zawartych wcześniej, stanowiła radykalne odstępstwo od utrwalonego orzecznictwa i nie mogła być podstawą do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Czy odmienna interpretacja przepisów prawa przez sąd niższej instancji, w porównaniu do późniejszej uchwały Sądu Najwyższego, stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające uwzględnienie skargi nadzwyczajnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama odmienność interpretacji nie stanowi rażącego naruszenia prawa, zwłaszcza gdy sąd niższej instancji zastosował przepis zgodnie z jego literalnym brzmieniem, a późniejsza interpretacja stanowiła rozszerzające rozumienie przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że uchwały Sądu Najwyższego rozstrzygające zagadnienia prawne wiążą tylko sądy rozpoznające daną sprawę, a w innych sprawach mogą stanowić pomoc przy wykładni, ale nie przesądzają o braku możliwości odmiennej interpretacji. Ponadto, pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały z 2018 r. stanowił odstępstwo od wcześniejszego, utrwalonego rozumienia przepisów, co nie pozwala na uznanie wcześniejszej interpretacji za rażące naruszenie prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. w G. | spółka | powód |
| W. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (14)
Główne
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 5
Przepis przejściowy określający, że ustawa (wprowadzająca odsetki maksymalne) stosuje się do czynności prawnych dokonanych po jej wejściu w życie (20.02.2006 r.).
u.SN art. 89 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przesłanki dopuszczalności skargi nadzwyczajnej.
u.SN art. 91 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Rozstrzygnięcie o skardze nadzwyczajnej.
u.SN art. 95 § pkt 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Stosowanie przepisów k.p.c. dotyczących skargi kasacyjnej do skarg nadzwyczajnych w sprawach cywilnych.
Pomocnicze
k.c. art. 359 § § 2¹
Kodeks cywilny
Przepisy określające maksymalną wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej. Weszły w życie 20.02.2006 r. i stosuje się je do czynności prawnych dokonanych po tej dacie.
k.c. art. 359 § § 2²
Kodeks cywilny
Przepisy określające maksymalną wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej. Weszły w życie 20.02.2006 r. i stosuje się je do czynności prawnych dokonanych po tej dacie.
k.c. art. 359 § § 2³
Kodeks cywilny
Przepisy określające maksymalną wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej. Weszły w życie 20.02.2006 r. i stosuje się je do czynności prawnych dokonanych po tej dacie.
PWKC art. XLIX § § 3
Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny
Reguluje stosowanie przepisów k.c. o skutkach niewykonania zobowiązań i o zwłoce do zobowiązań powstałych przed dniem wejścia w życie k.c., jeżeli niewykonanie zobowiązania lub zwłoka nastąpiły po tej dacie. Wykorzystywany pomocniczo do ustalenia prawa właściwego dla odsetek za opóźnienie.
k.p.c. art. 398¹³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania.
k.p.c. art. 398¹⁸
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów k.p.c. do postępowań przed Sądem Najwyższym.
k.c. art. 58 § § 2 i 3
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, z ograniczeniem do granic zasad współżycia społecznego i przepisów prawa.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasada niedziałania prawa wstecz, zasada współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd niższej instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie zawarcia umowy pożyczki, zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu przejściowego. • Odmienna interpretacja przepisów przez późniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli wcześniejsza interpretacja była zgodna z literalnym brzmieniem przepisów.
Odrzucone argumenty
Zasądzenie odsetek umownych w wysokości 40% w skali roku od umowy pożyczki zawartej przed wejściem w życie przepisów o odsetkach maksymalnych stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.
Godne uwagi sformułowania
skarga nadzwyczajna jest środkiem zaskarżenia prawomocnych orzeczeń w sytuacjach absolutnie wyjątkowych • nie można uznać za zasadny zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego przez Sąd Rejonowy w Poznaniu • brzmienie przepisu ustawy nowelizującej Kodeks cywilny, „jeśli uznać go za wyczerpującą regulację intertemporalną, mogłoby prowadzić do wniosku, że wprowadzona ustawą z 2005 r. konstrukcja odsetek maksymalnych miała znaczenie tylko dla takich czynności prawnych, które dokonane zostały po dniu wejścia w życie ustawy z 2005 r. • Pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z 15 marca 2018 r., III CZP 107/17 stanowił wszak radykalne odstępstwo od wcześniejszego, utrwalonego rozumienia przepisu
Skład orzekający
Adam Redzik
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Dobrowolski
członek
Marek Sławomir Molczyk
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących odsetek w umowach zawartych przed wejściem w życie przepisów o odsetkach maksymalnych oraz dopuszczalność skargi nadzwyczajnej w przypadku odmiennej interpretacji przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datą zawarcia umowy i wejścia w życie przepisów. Wartość precedensowa ograniczona przez fakt, że SN nie uznał wcześniejszego orzeczenia za rażące naruszenie prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanych z odsetkami w umowach pożyczek i stosowaniem przepisów intertemporalnych, co jest istotne dla praktyków prawa. Dodatkowo, analizuje się rolę skargi nadzwyczajnej.
“Czy odsetki z umowy sprzed 18 lat mogą być kwestionowane? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o skargę nadzwyczajną.”
Dane finansowe
WPS: 5099,88 PLN
kwota główna: 5099,88 PLN
kapitał odsetek umownych: 4442,29 PLN
kapitał odsetek ustawowych: 511,3 PLN
kapitał odsetek ustawowych: 146,29 PLN
zwrot kosztów procesu: 1465 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.