II NSNc 77/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Rzecznika Praw Obywatelskich od nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z 2016 roku, który nakazał zapłatę kwoty 19 303,44 zł wraz z odsetkami i kosztami postępowania na rzecz P. S.A. od spadkobierców zmarłego J. G. Nakaz ten opierał się na umowie pożyczki zabezpieczonej wekslem. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił sądowi rejonowemu naruszenie zasady ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP) poprzez wydanie nakazu zapłaty bez zbadania umowy pożyczki pod kątem potencjalnej abuzywności, rażące naruszenie prawa procesowego (art. 485 § 2, art. 486 § 1, art. 248 § 1, art. 232 zd. 2 k.p.c.) przez niewłaściwe zastosowanie przepisów i zaniechanie ich stosowania, a także rażące naruszenie prawa materialnego (art. 385¹ § 1 i § 3 w zw. z art. 22¹ k.c.) przez zaniechanie kontroli abuzywności klauzul umownych. Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że sąd rejonowy rażąco naruszył prawo, wydając nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla bez zbadania stosunku podstawowego (umowy pożyczki), co naruszyło prawa konsumenta i zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Sąd Najwyższy podkreślił, że odsetki umowne w wysokości 298% rocznie były rażąco wygórowane i sprzeczne z przepisami o odsetkach maksymalnych oraz naturą stosunku pożyczki, co czyniło umowę nieważną w tej części. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rudzie Śląskiej, nakazując mu wszechstronną analizę sprawy z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego, procesowego oraz poglądów Sądu Najwyższego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących postępowania nakazowego w sprawach konsumenckich, badanie abuzywności klauzul umownych, stosowanie przepisów o odsetkach maksymalnych, zakres kontroli sądowej w sprawach zabezpieczonych wekslem.
Dotyczy specyficznej sytuacji skargi nadzwyczajnej i rażącego naruszenia prawa przez sąd niższej instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd wydający nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla zabezpieczającego umowę pożyczki konsumenckiej powinien z urzędu badać umowę pod kątem nieuczciwych warunków (abuzywności)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powinien z urzędu zbadać umowę pod kątem nieuczciwych warunków, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do zasadności i wysokości zobowiązania konsumenta, a także gdy weksel został uzupełniony przez remitenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z orzecznictwem TSUE i SN, sąd krajowy ma obowiązek z urzędu badać postanowienia umowne pod kątem ich nieuczciwego charakteru w przypadku umów konsumenckich zabezpieczonych wekslem, aby zapewnić poszanowanie praw konsumentów.
Czy zastrzeżenie w umowie pożyczki odsetek w wysokości rażąco przekraczającej limit odsetek maksymalnych stanowi naruszenie prawa materialnego i może prowadzić do nieważności umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zastrzeżenie rażąco wygórowanych odsetek jest sprzeczne z naturą stosunku pożyczki i zasadami współżycia społecznego, co powoduje nieważność tych postanowień na podstawie art. 58 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że odsetki w wysokości 298% rocznie były rażąco wygórowane, sprzeczne z przepisami o odsetkach maksymalnych (art. 359 § 2¹ k.c.) oraz celem umowy pożyczki, naruszając równowagę kontraktową i zasady współżycia społecznego. Takie postanowienia są nieważne.
Czy wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla, bez zbadania stosunku podstawowego (umowy pożyczki konsumenckiej) i jego potencjalnej abuzywności, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi to rażące naruszenie prawa procesowego, ponieważ sąd powinien był powziąć wątpliwości co do zasadności zobowiązania i przekazać sprawę do trybu zwykłego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd rejonowy niewłaściwie zastosował przepisy o postępowaniu nakazowym (art. 485, 486 k.p.c.), nie badając stosunku podstawowego i nie stwierdzając braku podstaw do wydania nakazu zapłaty, co naruszyło zasadę zaufania obywatela do państwa i prawidłowości stosowania prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S.A. | spółka | powód |
| T. G. | osoba_fizyczna | pozwany (spadkobierca) |
| K. M. | osoba_fizyczna | pozwany (spadkobierca) |
| T.1 G. | osoba_fizyczna | pozwany (spadkobierca) |
| G. G. | osoba_fizyczna | pozwany (spadkobierca) |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący |
| J. G. | osoba_fizyczna | pozwany (zmarły) |
Przepisy (15)
Główne
UoSN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do wniesienia skargi nadzwyczajnej w celu zapewnienia zgodności prawomocnych orzeczeń z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
UoSN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 485 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wydawania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym; jego niewłaściwe zastosowanie było podstawą skargi.
k.p.c. art. 486 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zarzutów od nakazu zapłaty; jego niewłaściwe zastosowanie było podstawą skargi.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący klauzul niedozwolonych (abuzywnych); jego niezastosowanie było podstawą skargi.
k.c. art. 385 § 3
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący klauzul niedozwolonych (abuzywnych); jego niezastosowanie było podstawą skargi.
k.c. art. 359 § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odsetek maksymalnych; jego naruszenie było kluczowe dla rozstrzygnięcia.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów i jej ograniczenia; naruszenie tej zasady przez rażąco wygórowane odsetki.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej; naruszenie tej zasady było podstawą skargi.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu; naruszenie tej zasady przez wadliwe postępowanie nakazowe.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona konsumentów, użytkowników i najemców przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.
Pomocnicze
k.p.c. art. 248 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący obowiązku przedstawienia dokumentu; jego zaniechanie było podstawą skargi.
k.p.c. art. 232 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący obowiązku przedstawienia dowodów; jego zaniechanie było podstawą skargi.
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Definicja przedsiębiorcy; istotna dla oceny stosunku prawnego jako konsumenckiego.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Sankcja nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd rejonowy nie zbadał z urzędu umowy pożyczki pod kątem abuzywności, mimo że zabezpieczała ona weksel. • Zastrzeżone odsetki były rażąco wygórowane i sprzeczne z przepisami o odsetkach maksymalnych. • Wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym było rażącym naruszeniem prawa procesowego. • Naruszenie zasady ochrony konsumenta i sprawiedliwości społecznej.
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie prawa procesowego • rażące naruszenie prawa materialnego • zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej • ochrona konsumenta przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi • odsetki w wysokości 298% rocznie • nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich • nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym bez zbadania stosunku podstawowego
Skład orzekający
Elżbieta Karska
przewodniczący, sprawozdawca
Paweł Czubik
członek
Arkadiusz Janusz Sopata
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania nakazowego w sprawach konsumenckich, badanie abuzywności klauzul umownych, stosowanie przepisów o odsetkach maksymalnych, zakres kontroli sądowej w sprawach zabezpieczonych wekslem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi nadzwyczajnej i rażącego naruszenia prawa przez sąd niższej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy rażącego naruszenia praw konsumenta przez sąd, co prowadzi do uchylenia nakazu zapłaty z odsetkami przekraczającymi 298% rocznie. Pokazuje to, jak ważne jest badanie umów przez sądy i ochronę słabszych stron.
“Sąd Najwyższy uchylił nakaz zapłaty z odsetkami 298% rocznie! Kluczowa lekcja dla konsumentów i sądów.”
Dane finansowe
WPS: 19 303,44 PLN
kwota główna: 19 303,44 PLN
zwrot kosztów postępowania: 3859 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.