II NSNc 61/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Rzecznika Praw Obywatelskich od postanowienia Sądu Rejonowego w Zakopanem z 2004 roku, które znosiło współwłasność nieruchomości. RPO zarzucił, że sąd niższej instancji rażąco naruszył przepisy postępowania i prawa materialnego, akceptując projekt podziału nieruchomości sporządzony przez geodetę, który przebiegał przez pomieszczenia budynku mieszkalno-gospodarczego. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska RPO, stwierdzając, że podział ten naruszał zasady prawa, nie zapewniał samodzielności gospodarczej wydzielonych działek i prowadził do stanu niepewności prawnej. Podkreślono, że nawet zgodny wniosek stron nie zwalnia sądu z obowiązku zbadania zgodności podziału z prawem i zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy wskazał na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 622 § 2 k.p.c.) oraz Kodeksu cywilnego (art. 211 k.c.), a także na naruszenie konstytucyjnych zasad państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego, prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i prawa własności (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zakopanem, zalecając uwzględnienie prawidłowych zasad podziału nieruchomości i ewentualne rozważenie ustanowienia odrębnej własności lokali.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanych, wymogów prawidłowego podziału nieruchomości, a także stosowania skargi nadzwyczajnej w przypadku naruszenia zasad państwa prawnego i konstytucyjnych praw jednostki.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalno-gospodarczym, ale jego ogólne zasady dotyczące kontroli sądowej i ochrony praw jednostki mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd prawidłowo dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalno-gospodarczym, akceptując projekt podziału, który przebiega przez pomieszczenia budynku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd niższej instancji rażąco naruszył przepisy prawa, akceptując podział nieruchomości, który nie spełniał wymogów prawnych dotyczących podziału budynków i prowadził do stanu niepewności prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy nie zbadał należycie zgodności projektu podziału z prawem, zasadami współżycia społecznego i interesem osób uprawnionych, co doprowadziło do podziału budynku w sposób nieregularny, dzielący pomieszczenia i naruszający zasady prawa rzeczowego oraz konstytucyjne gwarancje ochrony własności i prawa do sądu.
Czy wadliwe orzeczenie sądu niższej instancji, które narusza zasady państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego, prawa do sądu i prawa własności, może zostać uchylone w trybie skargi nadzwyczajnej pomimo upływu terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skarga nadzwyczajna może być wniesiona w terminie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia, a w przypadku orzeczeń wydanych po 17 października 1997 r. w okresie 6 lat od wejścia w życie ustawy o SN, jeśli jest to konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wady orzeczenia Sądu Rejonowego były na tyle rażące i naruszały fundamentalne zasady konstytucyjne, że uchylenie go w trybie skargi nadzwyczajnej było konieczne dla zapewnienia sprawiedliwości społecznej i zgodności z zasadami państwa prawnego, pomimo upływu standardowego terminu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.T. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| S.S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A.G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B.B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M.C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A.S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M.R. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J.T. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K.B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J.S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| P.R. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący |
| M.T. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B.Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 622 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nawet zgodny wniosek stron o podział współwłasności nie zwalnia sądu z obowiązku zbadania, czy podział jest zgodny z prawem, zasadami współżycia społecznego i czy nie narusza rażąco interesu osób uprawnionych.
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Podział rzeczy wspólnej jest dopuszczalny, chyba że jest sprzeczny z przepisami ustawy, ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy, lub pociąga za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Sąd musi ocenić, czy nie zachodzą okoliczności przemawiające przeciwko takiemu sposobowi zniesienia współwłasności.
ustawa o SN art. 89 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Skarga nadzwyczajna może być wniesiona od prawomocnego orzeczenia, jeżeli narusza ono zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji, lub w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja gwarantuje ochronę własności.
Pomocnicze
k.p.c. art. 325
Kodeks postępowania cywilnego
Sentencja wyroku powinna zawierać rozstrzygnięcie sądu o żądaniach stron, a w przypadku zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej, powinna jednoznacznie określać sposób podziału budynku.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące wyroku stosuje się odpowiednio do postanowień.
k.p.c. art. 621
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest zobowiązany do oceny planu podziału nieruchomości przez pryzmat norm prawnych, społeczno-gospodarczego przeznaczenia rzeczy lub skutków dla rzeczy dzielonej.
k.p.c. art. 624 § zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie znoszące współwłasność ma charakter konstytutywny, tworząc nowy stan prawny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy nie zbadał należycie zgodności projektu podziału z prawem i zasadami współżycia społecznego. • Podział nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalno-gospodarczym został dokonany w sposób nieregularny, dzieląc pomieszczenia i naruszając zasady prawa rzeczowego. • Wadliwe orzeczenie doprowadziło do naruszenia konstytucyjnych zasad państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego, prawa do sądu i prawa własności. • Stan niepewności prawnej uniemożliwia stronom realizację uprawnień właścicielskich.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 210 k.c. nie został należycie uzasadniony przez RPO.
Godne uwagi sformułowania
nie każde wadliwe orzeczenie powinno zostać wyeliminowane w tym trybie. Chodzi bowiem wyłącznie o usunięcie z obrotu prawnego tych judykatów, które nie dają się pogodzić z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawnego. • już pobieżna analiza przebiegu postępowania i jego skutków powinna wywoływać zasadne wątpliwości co do jej prawidłowości w świetle naczelnych zasad, na których oparty jest system prawa w Polsce • podział budynku według płaszczyzn pionowych wraz z gruntem jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy w wyniku podziału powstaną odrębne budynki, wyraźnie oddzielone od siebie płaszczyzną (ścianą) już istniejącą bądź możliwą do wykonania za zezwoleniem właściwego organu budowlanego w celu rozdzielenia budynków • niedopuszczalne jest, aby linia podziału przebiegała przez pomieszczenia lub dzieliła budynek na części w sposób nieregularny • sprawiedliwość proceduralna należy do istoty konstytucyjnego prawa do sądu, albowiem prawo do sądu bez zachowania standardu rzetelności postępowania byłoby prawem fasadowym • nie można zapominać, że wydane w postępowaniu o zniesienie współwłasności orzeczenie ma charakter konstytutywny, tworzący nowy stan prawny dla wszystkich współwłaścicieli
Skład orzekający
Tomasz Przesławski
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Czubik
członek
Aleksander Stefan Popończyk
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanych, wymogów prawidłowego podziału nieruchomości, a także stosowania skargi nadzwyczajnej w przypadku naruszenia zasad państwa prawnego i konstytucyjnych praw jednostki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalno-gospodarczym, ale jego ogólne zasady dotyczące kontroli sądowej i ochrony praw jednostki mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak wadliwy podział nieruchomości może prowadzić do długotrwałych konfliktów i naruszenia praw obywateli, a także jak skarga nadzwyczajna może być narzędziem ochrony praworządności.
“Sąd Najwyższy naprawia błąd sprzed lat: wadliwy podział domu uchylony po prawie 20 latach!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.