II NSNc 6/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w Bytomiu z dnia 7 listopada 2006 r. (sygn. akt VII Nc 4997/06). Nakaz ten dotyczył sprawy z powództwa W. S. przeciwko A. K. o zapłatę kwoty 520,00 zł z umownymi odsetkami. Prokurator Generalny zarzucił, że nakaz zapłaty rażąco narusza prawo, w tym zasady ochrony konsumenta (art. 30 i 76 Konstytucji RP) oraz przepisy prawa materialnego dotyczące odsetek (art. 359 § 2(1)-(3) k.c.) i zasady współżycia społecznego (art. 353(1) k.c.). Umowa o pośrednictwo finansowe, na podstawie której zasądzono należność, zawierała postanowienie o odsetkach umownych w wysokości 20,00 zł za każdy dzień opóźnienia, co stanowiło około 115% miesięcznie i 1405% rocznie. Sąd Najwyższy stwierdził, że nakaz zapłaty został wydany z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ zasądzone odsetki rażąco przekraczały dopuszczalny limit odsetek maksymalnych, a także naruszały zasady współżycia społecznego. Sąd podkreślił, że przepisy o odsetkach maksymalnych obowiązywały już w dacie zawarcia umowy i wydania nakazu zapłaty. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bytomiu, jednocześnie znosząc wzajemnie koszty postępowania wywołanego skargą nadzwyczajną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że skarga nadzwyczajna może być skutecznym narzędziem do eliminowania orzeczeń rażąco naruszających prawo, w szczególności w sprawach konsumenckich dotyczących lichwiarskich odsetek. Podkreślenie znaczenia przepisów o odsetkach maksymalnych i zasad współżycia społecznego.
Dotyczy specyficznej sytuacji rażącego naruszenia prawa przez sąd niższej instancji w kontekście skargi nadzwyczajnej. Orzeczenie nie zmienia ogólnych zasad dotyczących zawierania umów, ale stanowi przykład interwencji w przypadku ewidentnej niesprawiedliwości.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nakaz zapłaty zasądzający odsetki umowne rażąco przekraczające odsetki maksymalne, ustalone w umowie o pośrednictwo finansowe zawartej przez konsumenta, jest zgodny z prawem i zasadami sprawiedliwości społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nakaz zapłaty zasądzający odsetki w takiej wysokości jest niezgodny z prawem i zasadami sprawiedliwości społecznej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zasądzenie odsetek umownych w wysokości 20 zł dziennie (ok. 1405% rocznie) od konsumenta rażąco naruszało przepisy o odsetkach maksymalnych (art. 359 § 2(1)-(3) k.c.) oraz zasady współżycia społecznego (art. 353(1) k.c.), a także naruszało konstytucyjną zasadę ochrony konsumenta.
Czy umowa o pośrednictwo finansowe, która w istocie stanowiła umowę pożyczki z lichwiarskimi odsetkami, może być uznana za ważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o pośrednictwo finansowe z lichwiarskimi odsetkami, sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i przepisami o odsetkach maksymalnych, nie może być uznana za ważną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wysokość zastrzeżonych odsetek (20 zł dziennie) była rażąco nieusprawiedliwiona, sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i przepisami o odsetkach maksymalnych, co czyniło umowę nieważną w tej części, a tym samym nakaz zapłaty oparty na niej był wadliwy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. S. | inne | powód |
| A. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 359 § § 2(1)-(3)
Kodeks cywilny
Przepisy te wprowadzają odsetki maksymalne, które nie mogą być przekroczone w czynności prawnej. W przypadku przekroczenia, należą się odsetki maksymalne. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać tych przepisów.
k.c. art. 353 § § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Nadmierne odsetki mogą być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
ustawa o SN art. 89 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa przesłanki dopuszczalności skargi nadzwyczajnej, w tym konieczność zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
ustawa o SN art. 91 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Reguluje skutki uwzględnienia skargi nadzwyczajnej, w tym możliwość uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Godność człowieka.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona konsumentów.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.p.c. art. 499 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania upominawczego, w tym wymogów formalnych pozwu.
k.p.c. art. 398 § 18
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje kwestię kosztów postępowania w sprawach rozpoznawanych w trybie nadzwyczajnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nakaz zapłaty zasądził odsetki rażąco przekraczające odsetki maksymalne. • Umowa zawierała postanowienia sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. • Nakaz zapłaty naruszył prawa konsumenta. • Nakaz zapłaty naruszył zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Godne uwagi sformułowania
doprowadził do legalizacji nieuczciwych praktyk rynkowych • naruszył prawa pozwanej jako konsumenta • odsetki umowne w wysokości 20,00 zł za każdy dzień opóźnienia, co stanowi 115% w skali miesiąca • charakterze „lichwiarskim” i obiektywnie nieusprawiedliwione • bezrefleksyjne zasądzenie takich odsetek przez Sąd Rejonowy w Bytomiu naruszyło nie tylko prawo, ale także elementarne zasady współżycia społecznego • oczywistość naruszenia prawa i zasad współżycia społecznego
Skład orzekający
Paweł Czubik
przewodniczący-sprawozdawca
Janusz Niczyporuk
członek
Robert Burek
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że skarga nadzwyczajna może być skutecznym narzędziem do eliminowania orzeczeń rażąco naruszających prawo, w szczególności w sprawach konsumenckich dotyczących lichwiarskich odsetek. Podkreślenie znaczenia przepisów o odsetkach maksymalnych i zasad współżycia społecznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rażącego naruszenia prawa przez sąd niższej instancji w kontekście skargi nadzwyczajnej. Orzeczenie nie zmienia ogólnych zasad dotyczących zawierania umów, ale stanowi przykład interwencji w przypadku ewidentnej niesprawiedliwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy lichwiarskich odsetek zasądzonych od konsumenta przez sąd, co jest przykładem rażącej niesprawiedliwości i nadużycia prawa. Interwencja Sądu Najwyższego w ramach skargi nadzwyczajnej podkreśla znaczenie ochrony słabszych stron umów i sprawiedliwości społecznej.
“Sąd Najwyższy uchyla wyrok sprzed lat: lichwiarskie odsetki od konsumenta nielegalne!”
Dane finansowe
WPS: 520 PLN
należność główna: 520 PLN
odsetki umowne za każdy dzień opóźnienia: 20 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.