II NSNc 52/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW sprawie II NSNc 52/25 Rzecznik Praw Obywatelskich złożył wniosek o wyłączenie sędziów Janusza Niczyporuka i Pawła Księżaka od orzekania. Uzasadnienie wniosku opierało się na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 września 2025 r. (C-225/22), który dotyczył skutków prawnych orzeczeń wydanych z udziałem sędziów powołanych po zmianach w polskim porządku prawnym wprowadzonych ustawą z 2017 r. Rzecznik argumentował, że sędziowie objęci wnioskiem zostali powołani w okresie, gdy wykonanie uchwały KRS wstrzymano postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, co rodzi ryzyko uznania przyszłego orzeczenia Sądu Najwyższego za niebyłe. Sąd Najwyższy oddalił wniosek. W uzasadnieniu wskazano, że Rzecznik nie przedstawił obiektywnych okoliczności, które budziłyby uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów. Sąd podkreślił, że wyrok TSUE, odnoszący się do specyfiki powołania sędziów, nie może stanowić podstawy do wyłączenia w trybie art. 49 § 1 k.p.c., zwłaszcza w świetle orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 49 § 1 k.p.c.) w kontekście orzecznictwa TSUE i TK, a także obowiązków Rzecznika Praw Obywatelskich.
Dotyczy specyficznej sytuacji powołania sędziów SN w okresie kontrowersji prawnych i odnosi się do wniosku o wyłączenie sędziego, a nie meritum sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok TSUE dotyczący sędziów powołanych w specyficznych okolicznościach może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 49 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TSUE nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego w trybie art. 49 § 1 k.p.c., jeśli nie przedstawiono obiektywnych okoliczności budzących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie przedstawił obiektywnych okoliczności uzasadniających wątpliwość co do bezstronności sędziów. Powołany wyrok TSUE, odnoszący się do specyfiki powołania sędziów, nie jest wystarczającą podstawą do wyłączenia w świetle przepisów k.p.c. i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Jakie są przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 49 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sędzia jest wyłączony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Okoliczności te muszą mieć charakter obiektywny i być dające się zweryfikować.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że dla uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego konieczne jest wykazanie obiektywnych i uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności. Nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy. Standard oceny jest wysoki, mając na celu nie tylko rzeczywistą neutralność, ale i wizerunek sądu jako bezstronnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. w T., E. | inne | powód |
| Ł. S. | inne | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 49 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sędzia jest wyłączony na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Okoliczności te muszą mieć charakter obiektywny.
Pomocnicze
k.p.c. art. 50 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.
u.SN art. 95 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przypadki wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy.
k.p.c. art. 48 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie lub skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tej skargi.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw art. 44 § 3
Dotyczy wstrzymania wykonania uchwały KRS.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak obiektywnych okoliczności uzasadniających wątpliwość co do bezstronności sędziów. • Wyrok TSUE nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego w trybie art. 49 § 1 k.p.c. w świetle orzecznictwa TK. • Rzecznik nie wykazał związku wniosku z konkretną sprawą i jej stronami.
Odrzucone argumenty
Wyrok TSUE C-225/22 uzasadnia wyłączenie sędziów ze względu na specyfikę ich powołania. • Udział sędziów powołanych w specyficznych okolicznościach może prowadzić do uznania orzeczenia SN za niebyłe. • Obowiązek RPO do podejmowania czynności procesowych minimalizujących ryzyko naruszenia prawa UE.
Godne uwagi sformułowania
niniejszy wniosek o wyłączenie sędziów jest związany w wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej • orzeczenia Sądu Najwyższego wydane z udziałem sędziego Sądu Najwyższego powołanego w szczególnych okolicznościach, które były tłem sprawy zakończonej wyrokiem TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/12, Krajowa Rada Sądownictwa (...) powinny zostać uznane za niebyłe (nieistniejące) • istnieje wysokie ryzyko, że orzeczenie wydane z udziałem tych sędziów zostanie w przyszłości – na podstawie wyroku TSUE z dnia 4 września 2025 r. – uznane za niebyłe • nie przedstawił okoliczności, które budzą uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności ww. sędziów i mają charakter obiektywny • nie może stanowić podstawy wniosku składanego w trybie art. 49 § 1 k.p.c. Konieczność takiego kierunku interpretacji obowiązujących przepisów narzucają wydane w przeszłości orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego
Skład orzekający
Grzegorz Pastuszko
przewodniczący
Janusz Niczyporuk
członek
Paweł Księżak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 49 § 1 k.p.c.) w kontekście orzecznictwa TSUE i TK, a także obowiązków Rzecznika Praw Obywatelskich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powołania sędziów SN w okresie kontrowersji prawnych i odnosi się do wniosku o wyłączenie sędziego, a nie meritum sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i relacji między prawem krajowym a unijnym, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i szerszej publiczności.
“Sąd Najwyższy odrzuca wniosek o wyłączenie sędziów w sprawie powiązanej z wyrokiem TSUE. Czy praworządność jest zagrożona?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.