II NSNc 48/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Rzecznika Praw Obywatelskich od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, który nakazał pozwanej G. M. zapłatę kwoty ponad 278 tys. zł na rzecz Banku S.A. w upadłości. RPO zarzucił, że sąd niższej instancji rażąco naruszył prawo, wydając nakaz zapłaty bez zbadania umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF pod kątem klauzul abuzywnych. Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, podkreślając, że zgodnie z art. 76 Konstytucji RP i Dyrektywą 93/13 UE, sąd ma obowiązek z urzędu badać takie umowy, zwłaszcza gdy konsument jest stroną słabszą. Brak takiego badania w postępowaniu upominawczym stanowił naruszenie praw konsumenta i prawa do rzetelnej procedury sądowej. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu, który ma obowiązek zbadać umowę pod kątem abuzywności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaObowiązek sądów do zbadania z urzędu umów konsumenckich pod kątem klauzul abuzywnych, nawet w postępowaniu upominawczym, oraz możliwość wzruszania prawomocnych orzeczeń w ramach skargi nadzwyczajnej w celu ochrony praw konsumenta.
Dotyczy głównie postępowań wszczętych po wejściu w życie przepisów o skardze nadzwyczajnej i ochrony konsumentów, a także przypadków, gdy nie badano abuzywności z urzędu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd wydający nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym powinien z urzędu badać umowę kredytu pod kątem klauzul abuzywnych, zwłaszcza w kontekście ochrony konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek z urzędu badać umowy zawarte między przedsiębiorcą a konsumentem pod kątem klauzul abuzywnych, zgodnie z Konstytucją RP i prawem UE.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 76 Konstytucji RP i Dyrektywa 93/13 UE nakładają na sądy obowiązek ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Brak zbadania umowy pod kątem abuzywności w postępowaniu upominawczym stanowi rażące naruszenie tych przepisów i prawa do rzetelnej procedury sądowej.
Czy naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) może stanowić samoistną podstawę skargi nadzwyczajnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej nie może stanowić samoistnej podstawy skargi nadzwyczajnej w ramach pierwszej podstawy szczególnej, ale może być rozpatrywane w ramach podstawy ogólnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że podstawą skargi nadzwyczajnej mogą być zasady konstytucyjne wprost wskazane w Konstytucji, a nie te wywiedzione z art. 2 Konstytucji. Zasada sprawiedliwości społecznej jest podstawą ogólną, a jej naruszenie może być rozpatrywane w ramach tej podstawy, a nie podstawy szczególnej dotyczącej naruszenia praw i wolności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk masy upadłości Bank S.A. w upadłości | instytucja | powód |
| G. M. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 505^33 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wydanie nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym mimo wątpliwości co do stosunku podstawowego i konieczności zbadania umowy pod kątem abuzywności.
k.p.c. art. 505^28
Kodeks postępowania cywilnego
Wydanie nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym mimo wątpliwości co do stosunku podstawowego i konieczności zbadania umowy pod kątem abuzywności.
k.c. art. 385^1 § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienie umowne jest ex lege pozbawione mocy wiążącej od samego początku.
k.c. art. 385^3
Kodeks cywilny
Sąd ma obowiązek z urzędu badać umowy pod kątem klauzul niedozwolonych.
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do wniesienia skargi nadzwyczajnej z powodu naruszenia zasad lub wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP.
u.SN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do uchylenia prawomocnego orzeczenia w przypadku stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Pomocnicze
k.p.c. art. 505^32 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Powód w sposób szczegółowy opisał źródło dochodzonych roszczeń i uzasadnił ich wysokość.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd niższej instancji powinien był z urzędu zbadać umowę kredytu pod kątem klauzul abuzywnych. • Naruszenie art. 76 Konstytucji RP i Dyrektywy 93/13 UE. • Naruszenie prawa do rzetelnej procedury sądowej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). • Elektroniczne postępowanie upominawcze nie jest właściwe do badania umów pod kątem abuzywności.
Odrzucone argumenty
Zasada sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) jako samoistna podstawa skargi nadzwyczajnej.
Godne uwagi sformułowania
konsument jest słabszą stroną stosunku prawnego i z tej racji wymaga ochrony • sąd orzekający był zobligowany przy rozpoznaniu sprawy do zbadania umowy pod kątem ewentualnej abuzywności jej postanowień z urzędu • niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385^1 § 1 k.c. jest ex lege pozbawione mocy wiążącej od samego początku • uchylenie tego wyroku będzie proporcjonalnym środkiem pozwalającym zapewnić zgodność z art. 2 Konstytucji RP
Skład orzekający
Elżbieta Karska
przewodniczący, sprawozdawca
Tomasz Demendecki
członek
Marek Sławomir Molczyk
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązek sądów do zbadania z urzędu umów konsumenckich pod kątem klauzul abuzywnych, nawet w postępowaniu upominawczym, oraz możliwość wzruszania prawomocnych orzeczeń w ramach skargi nadzwyczajnej w celu ochrony praw konsumenta."
Ograniczenia: Dotyczy głównie postępowań wszczętych po wejściu w życie przepisów o skardze nadzwyczajnej i ochrony konsumentów, a także przypadków, gdy nie badano abuzywności z urzędu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul abuzywnych w umowach kredytowych indeksowanych do CHF i pokazuje, jak skarga nadzwyczajna może być narzędziem ochrony konsumentów przed błędami sądów niższej instancji.
“Sąd Najwyższy: Nakaz zapłaty bez sprawdzenia umowy? To naruszenie praw konsumenta!”
Dane finansowe
WPS: 278 461,1 PLN
kwota główna: 266 350,19 PLN
kwota główna: 1608,42 PLN
kwota główna: 10 380,15 PLN
kwota główna: 122,34 PLN
koszty procesu: 3481 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.