II NSNc 325/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Tarnowie w postępowaniu upominawczym. Skarga dotyczyła nakazu zapłaty kwoty 27 428,95 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu, zasądzonej na rzecz R. Spółka z o.o. od K. C. na podstawie umowy kredytu konsumenckiego i umowy o przystąpienie do długu. Prokurator Generalny zarzucił naruszenie zasad ochrony konsumenta, zasad demokratycznego państwa prawnego oraz rażące naruszenie prawa materialnego, w tym przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o kredycie konsumenckim. Główne zarzuty dotyczyły braku weryfikacji przez sąd pierwszej instancji klauzul abuzywnych w umowie (prowizja, opłata administracyjna), niewłaściwej oceny formy zawarcia umowy na odległość (brak kwalifikowanego podpisu elektronicznego) oraz błędnego zastosowania przepisów proceduralnych (art. 499 k.p.c. w zw. z art. 480¹ § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy uznał, że skarga nadzwyczajna jest zasadna. Stwierdził, że sąd rejonowy zaniechał zbadania z urzędu potencjalnie abuzywnych postanowień umowy kredytu konsumenckiego, które nakładały na konsumenta obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej prowizji i opłaty administracyjnej, mimo że nie przekraczały one maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu. Podkreślono, że art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie wyłącza kontroli abuzywności takich postanowień. Ponadto, Sąd Najwyższy wskazał na wadliwość formy zawarcia umowy na odległość, która powinna być opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym, a nie jedynie zaznaczeniem 'checkboxa'. Zaniechanie sądu pierwszej instancji w zakresie badania tych kwestii naruszyło zasady ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP) i zasady demokratycznego państwa prawnego. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ochrony konsumentów, klauzul abuzywnych w umowach kredytu konsumenckiego, formy zawierania umów na odległość oraz zasad wydawania nakazów zapłaty w postępowaniu upominawczym.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście skargi nadzwyczajnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, nie badając z urzędu potencjalnie abuzywnych klauzul umownych dotyczących prowizji i opłat administracyjnych w umowie kredytu konsumenckiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania z urzędu klauzul umownych pod kątem ich abuzywności, co stanowiło naruszenie przepisów i zasad ochrony konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie wyłącza kontroli abuzywności postanowień umownych, nawet jeśli nie przekraczają one maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu. Zaniechanie sądu pierwszej instancji w tej kwestii było rażącym naruszeniem prawa.
Czy umowa kredytu konsumenckiego zawarta na odległość, gdzie konsument udzielił pełnomocnictwa poprzez zaznaczenie 'checkboxa', została zawarta w wymaganej prawem formie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa zawarta w ten sposób nie spełniała wymogów formy elektronicznej wymaganej dla umów zawieranych na odległość przez instytucje parabankowe, co mogło skutkować sankcją kredytu darmowego lub nieważnością względną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że dla instytucji parabankowych umowa kredytu konsumenckiego na odległość wymaga formy elektronicznej z kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Samo zaznaczenie 'checkboxa' nie jest równoznaczne z prawidłowym zawarciem umowy ani udzieleniem pełnomocnictwa.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy dotyczące wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, gdy twierdzenia pozwu budziły wątpliwości co do ważności umowy i wysokości roszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nie powinien był wydawać nakazu zapłaty, gdyż twierdzenia pozwu budziły wątpliwości, a sąd powinien był skierować sprawę do postępowania według przepisów ogólnych.
Uzasadnienie
W przypadku wątpliwości co do zasadności roszczenia lub ważności umowy, zwłaszcza w sprawach z udziałem konsumentów, sąd powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe na zasadach ogólnych, a nie wydawać nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Spółka z o.o. | spółka | powód |
| K. C. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. C. | osoba_fizyczna | pożyczkobiorczyni |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 480¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wydaje nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego lub świadczenia innych rzeczy zamiennych, a w innych przypadkach – jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Nakaz zapłaty sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym.
k.p.c. art. 499 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, chyba że według treści pozwu: 1) roszczenie jest oczywiście bezzasadne; 2) twierdzenia co do faktów budzą wątpliwość; 3) zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego.
u.SN art. 89 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa wniesienia skargi nadzwyczajnej, jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
u.SN art. 91 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa orzeczenia o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) – postanowienia nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
u.k.k. art. 29 § ust. 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Wymóg formy pisemnej dla umowy o kredyt konsumencki, chyba że odrębne przepisy przewidują inną formę.
u.k.k. art. 36a
Ustawa o kredycie konsumenckim
Określenie maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona konsumentów, użytkowników i najemców przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
u.k.k. art. 45 § ust. 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Sankcja kredytu darmowego w przypadku niedochowania formy pisemnej umowy o kredyt konsumencki.
k.c. art. 103 § § 1
Kodeks cywilny
Skutki czynności prawnej dokonanej przez osobę nieposiadającą umocowania lub przekraczającą jego zakres (nieważność względna).
k.c. art. 78¹
Kodeks cywilny
Równoważność formy elektronicznej z podpisem kwalifikowanym z formą pisemną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania z urzędu klauzul abuzywnych w umowie kredytu konsumenckiego. • Umowa kredytu konsumenckiego zawarta na odległość nie spełniała wymogów formalnych. • Nakaz zapłaty został wydany pomimo wątpliwości co do zasadności roszczenia i ważności umowy.
Godne uwagi sformułowania
zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej • rażące naruszenie prawa • klauzule abuzywne • sankcja kredytu darmowego • ochrona konsumenta • nieuczciwe praktyki rynkowe
Skład orzekający
Oktawian Nawrot
przewodniczący
Marek Dobrowolski
sprawozdawca
Marek Sławomir Molczyk
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony konsumentów, klauzul abuzywnych w umowach kredytu konsumenckiego, formy zawierania umów na odległość oraz zasad wydawania nakazów zapłaty w postępowaniu upominawczym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście skargi nadzwyczajnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich i pokazuje, jak skarga nadzwyczajna może korygować błędy sądów niższych instancji w ochronie praw konsumentów.
“Sąd Najwyższy: Banki nie mogą ukrywać nieuczciwych opłat w umowach kredytowych!”
Dane finansowe
WPS: 27 428,95 PLN
zapłata: 27 428,95 PLN
koszty procesu: 3806 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.