II NSNc 299/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Rzecznika Finansowego od wyroku zaocznego Sądu Okręgowego w Warszawie, który zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz Banku S.A. kwotę ponad 3,9 miliona złotych wraz z odsetkami. Rzecznik Finansowy zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zasad konstytucyjnych, w tym zasady praworządności, ochrony konsumentów (art. 76 Konstytucji RP) oraz prawa Unii Europejskiej (Dyrektywa 93/13/EWG), a także rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 385¹ § 1 k.c. poprzez niezbadanie z urzędu abuzywności klauzul w umowie kredytowej. Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 76 Konstytucji RP za zasadny, podkreślając obowiązek sądów ochrony konsumentów jako strony słabszej w stosunku do przedsiębiorcy. Stwierdzono, że Sąd Okręgowy, wydając wyrok zaoczny, nie zbadał treści umowy pod kątem istnienia klauzul niedozwolonych, co stanowiło naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony konsumentów. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie, jednocześnie znosząc wzajemnie koszty postępowania przed Sądem Najwyższym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie obowiązku sądów do badania z urzędu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w postępowaniu zaocznym, w kontekście ochrony konsumenta wynikającej z Konstytucji RP i prawa UE.
Dotyczy umów konsumenckich, w szczególności kredytów, gdzie występuje nierówność stron.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd, wydając wyrok zaoczny w sprawie o zapłatę na podstawie umowy z konsumentem, ma obowiązek zbadania z urzędu, czy postanowienia umowy nie zawierają klauzul niedozwolonych (abuzywnych)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek zbadania z urzędu, czy postanowienia umowy konsumenckiej nie zawierają klauzul niedozwolonych, nawet w postępowaniu zaocznym.
Uzasadnienie
Naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony konsumentów (art. 76 Konstytucji RP) oraz przepisów Dyrektywy 93/13/EWG wymaga od sądu aktywnego badania treści umowy pod kątem klauzul abuzywnych, aby zapewnić konsumentowi należytą ochronę.
Czy niezbadanie przez Sąd Okręgowy z urzędu abuzywności klauzul w umowie kredytowej stanowi rażące naruszenie prawa materialnego i naruszenie zasad konstytucyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zaniechanie zbadania abuzywności klauzul w umowie kredytowej stanowi rażące naruszenie prawa materialnego (art. 385¹ k.c.) oraz naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony konsumentów (art. 76 Konstytucji RP).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że brak zbadania treści umowy pod kątem klauzul niedozwolonych przez Sąd Okręgowy, który wydał wyrok zaoczny, prowadzi do naruszenia zasad demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej, a także przepisów prawa materialnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk masy upadłości Bank spółki akcyjnej z siedzibą w W. | spółka | powód |
| J.H. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Syndyk masy upadłości M.H. – B.B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rzecznik Finansowy | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (15)
Główne
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek zapewnienia właściwej ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
u.SN art. 89 § § 1 pkt 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa skargi nadzwyczajnej - naruszenie zasad lub wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji.
u.SN art. 89 § § 1 pkt 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa skargi nadzwyczajnej - rażące naruszenie prawa materialnego lub procesowego.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa przez organy państwa.
Konstytucja RP art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek uwzględniania przy wykładni prawa krajowego prawa UE.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Badanie abuzywności z urzędu.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 1 i 2
Ustawa Prawo bankowe
Definicja i warunki umowy kredytu.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.p.c. art. 339 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa wydania wyroku zaocznego.
k.p.c. art. 339 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda w wyroku zaocznym.
u.SN art. 91 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Skutek uwzględnienia skargi nadzwyczajnej - uchylenie zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 398¹⁸
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu kasacyjnym (stosowane odpowiednio do skargi nadzwyczajnej).
u.SN art. 95 § pkt 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Stosowanie przepisów k.p.c. dotyczących skargi kasacyjnej do postępowania w sprawie skargi nadzwyczajnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 76 Konstytucji RP poprzez niezbadanie z urzędu abuzywności klauzul w umowie kredytowej. • Naruszenie art. 385¹ k.c. poprzez zaniechanie zbadania istoty sprawy i niezbadanie z urzędu abuzywności klauzul. • Naruszenie art. 58 k.c. poprzez niezastosowanie i nieprzeprowadzenie badania ważności umowy po eliminacji klauzul niedozwolonych.
Odrzucone argumenty
Strona powodowa wniosła o oddalenie skargi nadzwyczajnej. • Pozwana M.H. poparła skargę, ale wniosła o oddalenie powództwa.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy uznał, że sposób procedowania przez Sąd Okręgowy nie zapewnił realizacji celu, jakim jest ochrona konsumenta będącego w pozycji słabszej względem przedsiębiorcy naruszając wynikającą z art. 76 Konstytucji RP zasadę ochrony konsumentów. • Przyczyną uchylenia zaskarżonego wyroku, jest wyłącznie brak zbadania treści umowy pod kątem istnienia w niej klauzul niedozwolonych. • W ocenie Sądu Najwyższego, w analizowanej sprawie z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie wynika bowiem, aby Sąd meriti badał ważność i uczciwy charakter postanowień zawartej przez strony umowy.
Skład orzekający
Oktawian Nawrot
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Czubik
członek
Jarosław Gałkiewicz
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku sądów do badania z urzędu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w postępowaniu zaocznym, w kontekście ochrony konsumenta wynikającej z Konstytucji RP i prawa UE."
Ograniczenia: Dotyczy umów konsumenckich, w szczególności kredytów, gdzie występuje nierówność stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami w umowach bankowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze.
“Sąd Najwyższy: Banki nie mogą ukrywać się za wyrokiem zaocznym, konsument musi być chroniony przed abuzywnymi klauzulami!”
Dane finansowe
WPS: 3 985 833,47 PLN
zapłata: 3 985 833,47 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.