II NSNc 265/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga nadzwyczajna została wniesiona przez Prokuratora Generalnego od prawomocnego nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Lesznie w postępowaniu upominawczym, na mocy którego zasądzono od pozwanej M. D. na rzecz powoda G. Spółki Akcyjnej kwotę 31 491 zł wraz z odsetkami. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa, w tym zasad praworządności, sprawiedliwości proceduralnej oraz prawa do rzetelnej procedury, wynikające z niezastosowania przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących postępowania upominawczego. Wskazano, że twierdzenia powoda co do faktów budziły wątpliwości, a zasadność roszczenia, w tym wysokość odsetek, wymagała rozpoznania w trybie zwykłym, a nie upominawczym. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę, podkreślił, że nakazy zapłaty, po uprawomocnieniu, mają skutki prawomocnych wyroków. Stwierdził, że Sąd Rejonowy, wydając nakaz zapłaty, nie zbadał charakteru postanowień umowy leasingu pod kątem ich ważności i ewentualnej abuzywności, co stanowiło rażące naruszenie prawa procesowego i zasad konstytucyjnych. Podkreślono, że obowiązek badania abuzywności postanowień umownych, wynikający również z prawa europejskiego, spoczywa na sądzie z urzędu, nawet w postępowaniu upominawczym. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lesznie, znosząc wzajemnie koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaObowiązek sądu badania z urzędu abuzywności postanowień umownych w postępowaniu upominawczym, nawet w sprawach z udziałem przedsiębiorców, jeśli stosuje się do nich przepisy o ochronie konsumentów.
Dotyczy specyficznej sytuacji wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i konieczności badania umowy pod kątem abuzywności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował postępowanie upominawcze, wydając nakaz zapłaty, jeśli twierdzenia powoda co do faktów budziły wątpliwości, a zasadność roszczenia wymagała szerszego zbadania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji rażąco naruszył prawo, stosując postępowanie upominawcze w sytuacji, gdy twierdzenia powoda budziły wątpliwości co do wysokości roszczenia i odsetek, a także potencjalnej abuzywności postanowień umowy leasingu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd pierwszej instancji powinien był skierować sprawę do rozpoznania w trybie zwykłym, ponieważ treść pozwu i załączonych dokumentów nasuwała wątpliwości co do wysokości roszczenia głównego i odsetek. Ponadto, sąd miał obowiązek z urzędu zbadać umowę pod kątem abuzywności jej postanowień, co jest wymogiem wynikającym z prawa polskiego i europejskiego, nawet w postępowaniu upominawczym.
Czy sąd w postępowaniu upominawczym ma obowiązek z urzędu badać ważność i charakter postanowień umowy stanowiącej podstawę dochodzonego roszczenia, w tym pod kątem ich abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd w postępowaniu upominawczym ma obowiązek z urzędu badać ważność i charakter postanowień umowy, w tym pod kątem ich abuzywności, zgodnie z prawem polskim i europejskim.
Uzasadnienie
Prawo europejskie (Dyrektywa 93/13) oraz polskie przepisy (art. 385¹ k.c.) nakładają na sądy obowiązek kontroli treści umów zawieranych z konsumentami pod kątem nieuczciwych warunków, niezależnie od trybu postępowania. Zaniechanie tej kontroli stanowi rażące naruszenie prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. Spółka Akcyjna | spółka | powód |
| M. D. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (12)
Główne
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do wniesienia skargi nadzwyczajnej, gdy orzeczenie narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji, rażąco narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub gdy zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a orzeczenie nie może być uchylone lub zmienione w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia.
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Konieczność zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
u.SN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 499 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym nie może być wydany, jeżeli według treści pozwu twierdzenia co do faktów budzą wątpliwości lub jeżeli roszczenie jest oczywiście bezzasadne.
k.p.c. art. 499 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym nie może być wydany, jeżeli zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rzetelnej procedury sądowej.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona konsumentów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 480 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wydawania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym.
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosował postępowanie upominawcze, nie badając wątpliwości co do wysokości roszczenia i odsetek. • Sąd pierwszej instancji miał obowiązek z urzędu zbadać umowę pod kątem abuzywności jej postanowień. • Naruszenie zasad praworządności, sprawiedliwości proceduralnej i prawa do rzetelnej procedury. • Zasada pewności i bezpieczeństwa prawnego została naruszona przez wydanie nakazu zapłaty w niewłaściwym trybie.
Godne uwagi sformułowania
konieczność zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej • obowiązek budowania zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa • prawo do rzetelnej procedury • twierdzenia powoda co do faktów budziły jednoznaczne wątpliwości • zasadność roszczenia głównego wraz z odsetkami, skierowanego wobec pozwanej, wymagała rozpoznania według przepisów ogólnych • nakaz zapłaty nie mógł zostać wydany, jeżeli według treści pozwu twierdzenia co do faktów budziły wątpliwości lub jeżeli roszczenie jest oczywiście bezzasadne • Sąd Rejonowy rozpoznał sprawę w niewłaściwym trybie • pozwana została pozbawiona możliwości ochrony przysługujących jej praw • obowiązkiem Sądu Rejonowego przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy było uwzględnienie treści pozwu wraz z jego załączników, a następnie skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawę • z prawa europejskiego płynie wyraźnie powinność przeprowadzania kontroli treści umów zawieranych z konsumentami, bez względu na tryb procedowania • sąd w postępowaniu upominawczym, winien badać umowę stanowiącą podstawę dochodzonego roszczenia pod kątem jej ważności i wiążącego skutku jej postanowień dla jej stron • zaniechanie dokonania tego stanowi rażące naruszenie prawa i prowadzi do uwzględnienia skargi nadzwyczajnej
Skład orzekający
Janusz Niczyporuk
przewodniczący, sprawozdawca
Tomasz Demendecki
członek
Radosław Tomasz Jeż
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązek sądu badania z urzędu abuzywności postanowień umownych w postępowaniu upominawczym, nawet w sprawach z udziałem przedsiębiorców, jeśli stosuje się do nich przepisy o ochronie konsumentów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i konieczności badania umowy pod kątem abuzywności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest badanie umów pod kątem klauzul abuzywnych, nawet w postępowaniach upominawczych, co ma bezpośrednie przełożenie na ochronę praw obywateli i przedsiębiorców.
“Czy nakaz zapłaty może być wydany bez sprawdzenia umowy? Sąd Najwyższy odpowiada!”
Dane finansowe
WPS: 31 491 PLN
zapłata: 31 491 PLN
zwrot kosztów procesu: 3992 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.