II NSNc 130/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Rzecznika Praw Obywatelskich od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym Sądu Okręgowego Warszawa-Praga z 2013 roku, którym zasądzono od pozwanych D.T. i A.T. na rzecz Banku S.A. kwotę 265 018,00 zł wraz z odsetkami. RPO zarzucił, że sąd pierwszej instancji rażąco naruszył przepisy Konstytucji RP (art. 76 w zw. z art. 9, art. 45 ust. 1) oraz przepisy prawa procesowego i materialnego (art. 485 § 3 k.p.c., art. 486 § 1 k.p.c., art. 385¹ § 1 k.c.), nie badając z urzędu klauzul umowy kredytu indeksowanego kursem CHF pod kątem ich abuzywności. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska RPO, uznając, że sąd orzekający w sprawie ma obowiązek zbadania z urzędu, czy postanowienia umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem mają nieuczciwy charakter, zgodnie z Dyrektywą 93/13 i polskim prawem. Wskazano, że brak takiego badania przez Sąd Okręgowy stanowił rażące naruszenie art. 76 Konstytucji RP oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, pozbawiając pozwanych konsumentów należnej ochrony sądowej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, podkreślając, że ponowne rozpoznanie powinno uwzględniać rygory prawa procesowego i analizę umowy pod kątem abuzywności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaObowiązek sądów badania z urzędu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w postępowaniu nakazowym, oraz możliwość wzruszenia prawomocnych orzeczeń w ramach skargi nadzwyczajnej w celu zapewnienia ochrony konsumenta.
Dotyczy głównie spraw z udziałem konsumentów i umów indeksowanych kursem walut obcych, gdzie istnieje podejrzenie stosowania klauzul abuzywnych. Wartość praktyczna może być ograniczona przez specyfikę skargi nadzwyczajnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd w postępowaniu nakazowym ma obowiązek z urzędu badać klauzule umowy kredytu indeksowanego kursem CHF pod kątem ich abuzywności, zgodnie z prawem unijnym i polską Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek z urzędu badać klauzule umowy pod kątem ich abuzywności, nawet w postępowaniu nakazowym, w celu zapewnienia ochrony konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że obowiązek zbadania klauzul abuzywnych wynika z art. 76 Konstytucji RP, art. 9 Konstytucji RP (w zw. z prawem UE, w tym Dyrektywą 93/13) oraz utrwalonego orzecznictwa TSUE i SN. Brak takiego badania przez sąd pierwszej instancji stanowi rażące naruszenie prawa i pozbawia konsumenta należnej ochrony.
Czy wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, bez zbadania z urzędu potencjalnej abuzywności klauzul umowy kredytu, narusza prawo do sprawiedliwej procedury sądowej i zasadę demokratycznego państwa prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postępowanie narusza prawo do sprawiedliwej procedury sądowej i zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że brak zbadania abuzywności klauzul umowy kredytu w postępowaniu nakazowym prowadzi do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), ponieważ konsument jako słabsza strona nie otrzymuje należytej ochrony prawnej.
Czy naruszenie przepisów o ochronie konsumenta i prawa do sprawiedliwej procedury sądowej, stwierdzone w prawomocnym orzeczeniu, uzasadnia uchylenie tego orzeczenia w ramach skargi nadzwyczajnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli naruszenie jest rażące i stanowi istotną wadę orzeczenia, a uchylenie jest proporcjonalnym środkiem zapewniającym zgodność z Konstytucją.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, ważąc konstytucyjne wartości pewności prawa (res iudicata) i ochrony konsumenta oraz zasady sprawiedliwości społecznej, uznał, że uchylenie prawomocnego nakazu zapłaty jest proporcjonalnym środkiem, gdy doszło do rażącego naruszenia praw konsumenta, co jest zgodne z celem Dyrektywy 93/13 i orzecznictwem TSUE.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank [...] Spółki Akcyjnej | spółka | powód |
| A. T. | osoba_fizyczna | pozwany |
| D. T. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Niezastosowanie przepisu, polegające na zaniechaniu zbadania z urzędu abuzywności klauzul umowy kredytu.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Niezastosowanie przepisu, polegające na zaniechaniu zbadania z urzędu abuzywności klauzul umowy kredytu.
u.SN art. 89 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do złożenia skargi nadzwyczajnej i uchylenia orzeczenia.
u.SN art. 91 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do uchylenia nakazu zapłaty i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony konsumenta, która nakłada na sądy obowiązek badania z urzędu klauzul umownych pod kątem ich abuzywności.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rzetelnej procedury sądowej, naruszone przez brak zbadania abuzywności klauzul.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszona przez brak ochrony konsumenta.
Pomocnicze
k.p.c. art. 485 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do wydania nakazu zapłaty mimo wątpliwości co do stosunku podstawowego.
k.p.c. art. 486 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do wydania nakazu zapłaty mimo wątpliwości co do stosunku podstawowego.
Konstytucja RP art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek respektowania zobowiązań międzynarodowych, w tym prawa UE dotyczącego ochrony konsumentów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji powinien był z urzędu zbadać klauzule umowy kredytu indeksowanego CHF pod kątem ich abuzywności. • Naruszenie ochrony konsumenta i prawa do sprawiedliwej procedury sądowej. • Obowiązek sądu do stosowania prawa UE i ochrony konsumentów wynika z Konstytucji RP.
Odrzucone argumenty
Argumenty Banku o oddaleniu skargi nadzwyczajnej (nie zostały szczegółowo opisane w tekście).
Godne uwagi sformułowania
konsument jest słabszą stroną stosunku prawnego i z tej racji wymaga ochrony • sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowne... mają nieuczciwy charakter • uchylenie tego wyroku będzie proporcjonalnym środkiem pozwalającym zapewnić zgodność z art. 2 Konstytucji RP
Skład orzekający
Elżbieta Karska
przewodniczący, sprawozdawca
Tomasz Demendecki
członek
Marek Sławomir Molczyk
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązek sądów badania z urzędu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w postępowaniu nakazowym, oraz możliwość wzruszenia prawomocnych orzeczeń w ramach skargi nadzwyczajnej w celu zapewnienia ochrony konsumenta."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw z udziałem konsumentów i umów indeksowanych kursem walut obcych, gdzie istnieje podejrzenie stosowania klauzul abuzywnych. Wartość praktyczna może być ograniczona przez specyfikę skargi nadzwyczajnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów CHF i ochrony konsumentów, a orzeczenie Sądu Najwyższego podkreśla znaczenie skargi nadzwyczajnej jako narzędzia korygującego błędy sądów pierwszej instancji w tym zakresie.
“Sąd Najwyższy: Banki nie mogą liczyć na milczenie sądów w sprawie kredytów CHF – obowiązek badania abuzywności z urzędu!”
Dane finansowe
WPS: 265 018 PLN
zapłata kwoty głównej: 265 018 PLN
zwrot kosztów procesu: 2313 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.