II NSNc 113/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuRzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę nadzwyczajną od prawomocnego nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie w postępowaniu upominawczym, który nakazywał pozwanemu konsumentowi zapłatę kwoty ponad 590 tys. zł na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego. Głównym zarzutem RPO było naruszenie przez sąd pierwszej instancji zasady ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP) oraz prawa do sprawiedliwej procedury (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) poprzez zaniechanie zbadania z urzędu postanowień umowy kredytu indeksowanego do CHF pod kątem ich abuzywności. RPO wskazał również na rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 499 pkt 2 w zw. z art. 498 § 2 k.p.c.) i materialnego (art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z Dyrektywą 93/13/WE). Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę, uznał zarzuty za zasadne. Podkreślił, że sąd, nawet w postępowaniu upominawczym, ma obowiązek badać ważność i skutki postanowień umowy, zwłaszcza w kontekście ochrony konsumenta. Zaniechanie zbadania umowy pod kątem klauzul abuzywnych, mimo istnienia bogatego orzecznictwa w sprawach tzw. "frankowych", stanowi rażące naruszenie prawa i godzi w zasadę zaufania obywatela do państwa. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie, który ma przeprowadzić wszechstronną analizę umowy kredytu pod kątem klauzul abuzywnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaObowiązek sądu badania klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w postępowaniu upominawczym; ochrona konsumentów w sprawach kredytów frankowych.
Dotyczy głównie postępowań z udziałem konsumentów i umów kredytowych indeksowanych do walut obcych; specyfika skargi nadzwyczajnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd w postępowaniu upominawczym ma obowiązek z urzędu badać postanowienia umowy kredytu pod kątem ich abuzywności, zwłaszcza w kontekście ochrony konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd w postępowaniu upominawczym ma obowiązek badać umowę stanowiącą podstawę dochodzonego roszczenia pod kątem jej ważności i wiążącego skutku jej postanowień, w tym pod kątem klauzul abuzywnych.
Uzasadnienie
Zaniechanie zbadania umowy pod kątem klauzul abuzywnych w postępowaniu upominawczym stanowi rażące naruszenie prawa i narusza konstytucyjną zasadę ochrony konsumentów oraz zasadę zaufania obywatela do państwa.
Czy zaniechanie zbadania przez sąd postanowień umowy kredytu pod kątem ich abuzywności w postępowaniu upominawczym narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie zaniechanie narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Uzasadnienie
Sąd ma obowiązek zapewnić właściwą ochronę sądową konsumentowi, będącemu słabszą stroną stosunku prawnego, co obejmuje badanie z urzędu postanowień umowy pod kątem ich abuzywności, aby zapobiec wykorzystaniu jego słabszej pozycji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności | instytucja | powód |
| Ł. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca (skarga nadzwyczajna) |
| Bank S.A. | spółka | wierzyciel pierwotny |
Przepisy (8)
Główne
ustawa o SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do wniesienia skargi nadzwyczajnej, gdy orzeczenie narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji lub rażąco narusza prawo.
ustawa o SN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definicja i skutki niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 499 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zarzutu naruszenia prawa procesowego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów o postępowaniu upominawczym.
k.p.c. art. 498 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wskazuje na konieczność skierowania sprawy do trybu zwykłego, gdy sąd powziął wątpliwości co do stosunku podstawowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania z urzędu postanowień umowy kredytu pod kątem ich abuzywności, naruszając tym samym prawa konsumenta. • Postępowanie upominawcze nie wyłącza obowiązku sądu badania treści umowy pod kątem klauzul niedozwolonych. • Naruszenie zasady ochrony konsumenta i prawa do sprawiedliwej procedury stanowi podstawę do uwzględnienia skargi nadzwyczajnej.
Godne uwagi sformułowania
niezapewnienie właściwej ochrony sądowej pozwanemu konsumentowi • ograniczenie się przez Sąd do stosowania wyłącznie przepisów ustawy Kodeks postępowania cywilnego, bez uwzględnienia konsumenckiej natury podstawowego stosunku prawnego • nakazujących sądowi z urzędu zbadanie w toku postępowania upominawczego postanowień umowy kredytu pod kątem ich abuzywności • brak rozpoznania sprawy przez niezawisły i niezależny sąd i wydanie rozstrzygnięcia w ramach postępowania upominawczego, które będąc postępowaniem o charakterze uproszczonym nie pozwoliło właściwie zbadać okoliczności sprawy • Sąd Okręgowy w Warszawie nie dokonał badania stosunku podstawowego, łączącego wierzyciela pierwotnego z konsumentem. • nie sposób stwierdzić by Sąd Okręgowy w Warszawie w ogóle dokonał analizy postanowień umownych, a zwłaszcza z perspektywy treści art. 385¹ k.c. • brak przeprowadzenia badania treści umowy świadczy o niespełnieniu wymagań płynących z konstytucyjnej zasady ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi • sąd, także w postępowaniu upominawczym, winien badać umowę stanowiącą podstawę dochodzonego roszczenia pod kątem jej ważności i wiążącego skutku jej postanowień. • liczne umowy kredytowe indeksowane do waluty obcej (najczęściej franka szwajcarskiego) są w ostatnim czasie skutecznie podważane przed sądami powszechnymi.
Skład orzekający
Paweł Czubik
przewodniczący-sprawozdawca
Mirosław Sadowski
członek
Arkadiusz Janusz Sopata
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązek sądu badania klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w postępowaniu upominawczym; ochrona konsumentów w sprawach kredytów frankowych."
Ograniczenia: Dotyczy głównie postępowań z udziałem konsumentów i umów kredytowych indeksowanych do walut obcych; specyfika skargi nadzwyczajnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ochrony konsumentów, a orzeczenie Sądu Najwyższego podkreśla ważny obowiązek sądów, który może mieć szerokie implikacje praktyczne.
“Sąd Najwyższy: Sąd musi badać klauzule abuzywne w umowach frankowych, nawet w postępowaniu upominawczym!”
Dane finansowe
WPS: 590 607,07 PLN
należność główna: 590 607,07 PLN
zwrot kosztów procesu: 18 182,75 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.