II NSKP 29/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który obniżył karę pieniężną nałożoną na spółkę "A" sp. z o.o. za niezłożenie w terminie sprawozdań dotyczących przywozu paliw ciekłych. Pierwotnie Prezes URE nałożył karę 230 000 zł, którą Sąd Apelacyjny obniżył do 61 800 zł, uwzględniając m.in. niewielką szkodliwość społeczną czynu i okoliczności jego popełnienia. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną Prezesa URE, potwierdzając zasadność miarkowania kar administracyjnych przez sądy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było odwołanie się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (P 3/23), który uznał przepisy Prawa energetycznego za niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim uniemożliwiają sądowi miarkowanie kary pieniężnej. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy mają prawo stosować przepisy dotyczące miarkowania kar (art. 56 ust. 6 i 6a Prawa energetycznego), nawet jeśli ustawa przewiduje sztywną kwotę, a także że kontrola wysokości kary przez sąd jest dopuszczalna na zarzut strony, a nie z urzędu. Rozstrzygnięcie to wzmacnia pozycję przedsiębiorców w sporach z organami administracji publicznej w zakresie kar pieniężnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prawa sądów do miarkowania kar administracyjnych, nawet jeśli ustawa przewiduje sztywną kwotę, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy głównie kar pieniężnych nakładanych przez Prezesa URE na podstawie Prawa energetycznego, ale może mieć szersze zastosowanie do innych kar administracyjnych, gdzie występuje podobna sztywność przepisów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd powszechny w postępowaniu dotyczącym decyzji Prezesa URE nakładającej karę pieniężną za nieprzekazanie w terminie sprawozdania, jest uprawniony do stosowania przepisów dotyczących miarkowania kary (art. 56 ust. 6 i 6a Prawa energetycznego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny jest uprawniony do stosowania art. 56 ust. 6 i 6a Prawa energetycznego, co wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł swoje rozstrzygnięcie na analizie przepisów Prawa energetycznego, orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego (P 3/23). Trybunał Konstytucyjny uznał przepisy Prawa energetycznego za niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim uniemożliwiają sądowi miarkowanie kary pieniężnej. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy mają prawo kontrolować wysokość kar administracyjnych, a także że wykładnia systemowa i celowościowa przemawia za możliwością ustalenia kary na niższym poziomie.
Czy sąd może miarkować wysokość kary pieniężnej nałożonej przez Prezesa URE, jeśli ustawa przewiduje sztywną kwotę (10 000 zł) za dane naruszenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może miarkować karę pieniężną, nawet jeśli ustawa przewiduje sztywną kwotę, uwzględniając przy tym przesłanki określone w art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego (P 3/23) stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów Prawa energetycznego w zakresie, w jakim uniemożliwiają sądowi miarkowanie kary pieniężnej. Sąd Najwyższy uznał, że nieracjonalne byłoby ustanowienie sztywnej wysokości kary bez możliwości jej ustalenia na niższym poziomie, zwłaszcza gdy istnieje możliwość odstąpienia od wymierzenia kary. Zasada proporcjonalności i prawo do sądu wymagają możliwości indywidualnej oceny kary.
Czy ilość przywożonych paliw ciekłych i ich przeznaczenie mogą być podstawą do miarkowania kary pieniężnej, nawet jeśli ustawa nie wymienia ich wprost jako przesłanki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd Apelacyjny uwzględnił te okoliczności przy miarkowaniu kary, a Sąd Najwyższy uznał, że nie narusza to zasad wymiaru i miarkowania kary.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, dokonując miarkowania kary, uwzględnił społeczną szkodliwość czynów, która nie była znikoma, ale też nieznaczna, biorąc pod uwagę niewielką ilość przywożonych paliw, ich przeznaczenie (nie jako paliwa, lecz np. smary) oraz fakt, że spółka nie działała w branży paliwowej. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował przesłanki z art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego i odniósł je do stanu faktycznego, co doprowadziło do wniosku o nieadekwatności pierwotnej kary.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| „A” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. | spółka | powód |
| Prezes Urzędu Regulacji Energetyki | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
p.e. art. 56 § ust. 1 pkt 12b
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne
Podstawa do wymierzenia kary pieniężnej za niezłożenie sprawozdania w terminie.
p.e. art. 56 § ust. 2h pkt 4
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne
Określa wysokość kary pieniężnej za niezłożenie sprawozdania w terminie na 10 000 zł.
p.e. art. 43d § ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne
Obowiązek przedsiębiorcy energetycznego lub podmiotu przywożącego złożenia miesięcznego sprawozdania o rodzajach, ilości i przeznaczeniu paliw ciekłych.
p.e. art. 56 § ust. 6
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne
Przesłanki uwzględniane przez Prezesa URE przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej (stopień szkodliwości, zawinienia, dotychczasowe zachowanie, możliwości finansowe).
p.e. art. 56 § ust. 6a
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne
Możliwość odstąpienia od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności, zasada państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 10 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada podziału i równowagi władz.
Konstytucja RP art. 175 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymiar sprawiedliwości sprawowany przez sądy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych art. 30 § ust. 1
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd II instancji.
k.p.c. art. 479 § 46 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Właściwość Sądu Okręgowego w sprawach odwołań od decyzji Prezesa URE.
k.p.c. art. 479 § 53
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwości sądu I instancji w postępowaniu odwoławczym od decyzji Prezesa URE.
k.p.c. art. 1 § in fine
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów k.p.c. z mocy ustaw szczególnych.
k.p.c. art. 98 § § 1, 11 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 10 § ust. 4 pkt 2
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 14 § ust. 2 pkt 3
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo dokonał miarkowania kary pieniężnej, uwzględniając przesłanki z art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego i stan faktyczny sprawy. • Przepisy Prawa energetycznego w zakresie, w jakim uniemożliwiają sądowi miarkowanie kary pieniężnej, są niezgodne z Konstytucją (wyrok TK P 3/23). • Sądy powszechne są uprawnione do stosowania przepisów dotyczących miarkowania kar administracyjnych.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny naruszył zasady wymiaru i miarkowania kary pieniężnej, przyjmując dowolne i wybiórcze przesłanki dla jej wymiaru.
Godne uwagi sformułowania
instytucja odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej należy do kategorii spraw objętych uznaniem administracyjnym • kontrola sądowa powinna sięgać głębiej w przypadku decyzji związanych, zaś płycej w przypadku decyzji uznaniowych • nie można stosować sankcji oczywiście nieadekwatnych, nieracjonalnych lub niewspółmiernie dolegliwych • redukcja sądu do zatwierdzania jedynie nieproporcjonalnych kar wymierzonych przez organ władzy publicznej narusza zasadę państwa prawnego oraz podziału i równowagi władz
Skład orzekający
Oktawian Nawrot
przewodniczący, sprawozdawca
Elżbieta Karska
członek
Mirosław Sadowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa sądów do miarkowania kar administracyjnych, nawet jeśli ustawa przewiduje sztywną kwotę, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy głównie kar pieniężnych nakładanych przez Prezesa URE na podstawie Prawa energetycznego, ale może mieć szersze zastosowanie do innych kar administracyjnych, gdzie występuje podobna sztywność przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kontroli sądowej nad karami administracyjnymi i wpływu orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego na praktykę stosowania prawa. Pokazuje, jak sądy mogą korygować decyzje organów administracji w celu zapewnienia sprawiedliwości i proporcjonalności.
“Sąd Najwyższy: Kary administracyjne muszą być proporcjonalne, nawet jeśli ustawa mówi inaczej!”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 360 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.