II NSK 131/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez P. sp. z o.o. (następcę prawnego U. sp. z o.o.) od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Prezesa UOKiK o uznaniu określonych postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazie ich stosowania, a także nałożył kary pieniężne. Powódka kwestionowała m.in. kompetencję Prezesa UOKiK do nakazania zwrotu konsumentom nienależnie pobranych opłat (tzw. rekompensata publiczna) na podstawie art. 23b ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podnosiła również kwestię zastosowania art. 746 k.c. do umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych oraz prawo przedsiębiorcy do swobodnego wypowiedzenia konsumenckiej umowy zawartej na czas nieoznaczony. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznał, że przedstawione przez powódkę zagadnienia prawne nie spełniają wymogów istotności i nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, które wymagałyby dodatkowej wykładni przez Sąd Najwyższy. Sąd wskazał, że przepisy zostały prawidłowo zastosowane przez sądy niższych instancji, a argumentacja powódki stanowiła jedynie polemikę z utrwalonym orzecznictwem i doktryną. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od powódki koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: NiskaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych lub rozbieżności w orzecznictwie.
Dotyczy specyficznej procedury oceny skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii abuzywności klauzul umownych czy rekompensaty publicznej.
Zagadnienia prawne (5)
Czy art. 23b ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przyznaje Prezesowi UOKiK kompetencję do nałożenia w decyzji o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone obowiązku zapłaty na rzecz konsumentów określonych kwot pieniężnych lub dokonania na ich rzecz innego świadczenia o wartości majątkowej (tzw. rekompensata publiczna)?
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten w sposób literalny i oczywisty uzasadnia nałożenie takiego środka prawnego, a jego szeroka formuła usunięcia skutków pozwala na zwrot nienależnie pobranych kwot.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 23b ust. 2 u.o.k.k. jest wyraźnie sformułowany i pozwala na nałożenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych kwot jako sposobu usunięcia skutków naruszenia. Nie dostrzegł istotnych rozbieżności w orzecznictwie ani potrzeby dodatkowej wykładni.
Czy przepis art. 746 k.c. w zakresie, w jakim przyznaje prawo wypowiedzenia zlecenia z ważnego powodu, znajduje zastosowanie do umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych?
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku podobnym do Sądu Apelacyjnego, które pozostaje aktualne i nie wymaga pogłębiania analizy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie widzi potrzeby ponownego analizowania kwestii, która została już rozstrzygnięta uchwałą Izby Cywilnej SN (III CZP 20/09) i znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie oraz literaturze. Stanowisko sądów niższych instancji jest uznawane za wystarczające.
Czy przedsiębiorcy przysługuje na podstawie art. 385¹ k.c. prawo swobodnego wypowiedzenia konsumenckiej umowy zawartej na czas nieoznaczony?
Odpowiedź sądu
Nie, w razie wątpliwości uznaje się za niedozwolone postanowienia, które przewidują prawo przedsiębiorcy do swobodnego wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieoznaczony bez wskazania ważnych przyczyn i stosownego terminu wypowiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że istniejące stanowiska w literaturze i orzecznictwie są jednoznaczne i wystarczające. Zgodnie z art. 385³ pkt 15 k.c., klauzule pozwalające przedsiębiorcy na swobodne wypowiedzenie umowy bez ważnych przyczyn i stosownego terminu są uznawane za abuzywne.
Czy przepis art. 385³ k.c. zawierający tzw. klauzule szare, z uwagi na swój charakter prawny, mogą pełnić funkcję przepisów wyjątkowych wobec innych przepisów prawa cywilnego?
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te mają charakter szczególny i wpływają na interpretację innych przepisów prawa cywilnego w kontekście ochrony konsumentów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie dostrzega potrzeby dodatkowego wypowiadania się w tej kwestii, wskazując na jednoznaczność istniejących stanowisk w orzecznictwie i literaturze, które są wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy.
Czy przepis art. 385³ pkt 15 k.c. nakazuje w razie wątpliwości uznawać za abuzywaną klauzulę, która przewiduje prawo przedsiębiorcy do swobodnego wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieoznaczony z zachowaniem stosownego terminu wypowiedzenia?
Odpowiedź sądu
Tak, w razie wątpliwości uznaje się za niedozwolone postanowienia umowne, które w szczególności zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieoznaczony, bez wskazania ważnych przyczyn i stosownego terminu wypowiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podtrzymuje stanowisko, że klauzule pozwalające przedsiębiorcy na swobodne wypowiedzenie umowy bez wskazania ważnych przyczyn i stosownego terminu są abuzywne, zgodnie z art. 385³ pkt 15 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. sp. z o.o. | spółka | powódka |
| U. sp. z o.o. | spółka | poprzednik prawny powódki |
| Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
u.o.k.k. art. 23b § ust. 2
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Podstawa do nałożenia obowiązku usunięcia trwających skutków naruszenia zakazu wykorzystywania postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone, w tym poprzez zwrot nienależnie pobranych kwot.
k.c. art. 385 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
k.c. art. 385 § 3 pkt 15
Kodeks cywilny
Przykładowy katalog niedozwolonych postanowień umownych, w tym prawo przedsiębiorcy do swobodnego wypowiedzenia umowy na czas nieoznaczony bez wskazania ważnych przyczyn i stosownego terminu.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Warunki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
u.o.k.k. art. 23b § ust. 1
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Podstawa do uznania wzorców umów za niedozwolone i zakazania ich wykorzystywania.
u.o.k.k. art. 23a
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Zakaz wykorzystywania niedozwolonych postanowień umownych.
u.o.k.k. art. 33 § ust. 6
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Podstawa do nałożenia kar pieniężnych i obowiązku usunięcia skutków naruszenia.
u.o.k.k. art. 106 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Podstawa do nałożenia kar pieniężnych.
k.c. art. 746
Kodeks cywilny
Prawo wypowiedzenia zlecenia z ważnego powodu.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązki Sądu Najwyższego przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
PZP art. 590 § ust. 2
Powszechny Zakład Ubezpieczeń
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedstawione przez powódkę zagadnienia prawne nie spełniają wymogów istotności i nie budzą wątpliwości interpretacyjnych wymagających dodatkowej wykładni Sądu Najwyższego. • Sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały prawo, a ich stanowisko jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem i doktryną. • Argumentacja powódki stanowi polemikę ze stanowiskiem sądów powszechnych, a nie wykazanie istnienia rozbieżności lub potrzeby zmiany wykładni.
Odrzucone argumenty
Art. 23b ust. 2 u.o.k.k. przyznaje Prezesowi UOKiK kompetencję do nakazania zwrotu konsumentom nienależnie pobranych kwot (rekompensata publiczna). • Art. 746 k.c. znajduje zastosowanie do umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych. • Przedsiębiorcy nie przysługuje prawo swobodnego wypowiedzenia konsumenckiej umowy zawartej na czas nieoznaczony bez ważnych przyczyn i stosownego terminu wypowiedzenia, a klauzule takie są abuzywne na podstawie art. 385³ pkt 15 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy nie może leżeć wyłącznie w interesie skarżącego, lecz musi być uzasadnione ważnymi kategoriami interesu publicznego, w tym potrzebą zapewnienia jednolitej wykładni i stosowania prawa. • Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że wskazane zagadnienie prawne jedynie pozornie buduje wątpliwości co do sposobu stosowania i interpretacji wymienionego przepisu. • Ta prosta literalna wykładnia przepisu art. 23b ust. 2 u.o.k.k. uzasadnia nałożenie w decyzji kwestionowanego przez powoda środka prawnego. • Choć wymienione w treści skargi kasacyjnej orzeczenia i stanowiska doktryny mogą być interesującą polemiką naukową, a nawet wskazówką dla ustawodawcy w procesie legislacyjnym, to na potrzeby niniejszej sprawy nie spowodują zmiany interpretacyjnej, która wpłynie na treść prawomocnych orzeczeń. • Miejscem oceny orzeczeń sądów wszelkich instancji są opracowania naukowe, a nie pisma procesowe składane w innych sprawach toczących się przed Sądem Najwyższym.
Skład orzekający
Elżbieta Karska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych lub rozbieżności w orzecznictwie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury oceny skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii abuzywności klauzul umownych czy rekompensaty publicznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Orzeczenie dotyczy procedury kasacyjnej i odmowy przyjęcia skargi, co jest mniej interesujące niż merytoryczne rozstrzygnięcie. Jednakże porusza ważne kwestie związane z ochroną konsumentów i działaniem UOKiK.
“Sąd Najwyższy odmawia rozpatrzenia skargi kasacyjnej: czy klauzule UOKiK są wystarczająco problematyczne?”
Sektor
usługi
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.