II NS 4594/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. o stwierdzenie nabycia spadku po K. O., która była dłużniczką wnioskodawcy. Spadkodawczyni zmarła w 2008 roku, pozostawiając męża J. O. oraz czworo dzieci: I. B., J. B., M. O. i W. O. Nie pozostawiła testamentu. Sąd Rejonowy w Białymstoku, po rozpoznaniu wniosku, stwierdził, że spadek na podstawie ustawy nabyli mąż w 1/4 części oraz każde z czworga dzieci w 3/16 części. Uczestnicy postępowania, będący spadkobiercami, poparli wniosek, jednakże próbowali powołać się na art. 5 Kodeksu cywilnego (zasady współżycia społecznego) w celu zmodyfikowania skutków prawnych dziedziczenia. Sąd, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, odrzucił tę argumentację, wskazując, że art. 5 k.c. ma charakter wyjątkowy i nie może być stosowany do modyfikacji skutków prawnych nabycia spadku, które następuje z mocy prawa (ex lege) z chwilą otwarcia spadku. Sąd podkreślił, że spadkobiercy mieli możliwość odrzucenia spadku w ustawowym terminie, a brak takich oświadczeń skutkuje nabyciem spadku zgodnie z przepisami ustawy. Rozstrzygnięcie sądu ma charakter deklaratoryjny. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., obciążając nimi uczestników w związku z brakiem sprzeczności ich interesów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 5 k.c. w kontekście dziedziczenia ustawowego i skutków prawnych nabycia spadku.
Dotyczy sytuacji, gdy spadkobiercy nie odrzucili spadku w terminie i próbują powołać się na zasady współżycia społecznego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego) może stanowić podstawę do modyfikacji kręgu spadkobierców ustawowych, którzy nabyli spadek z mocy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 5 k.c. nie może być stosowany do modyfikacji kręgu spadkobierców, ponieważ nabycie spadku następuje ex lege z chwilą otwarcia spadku, a spadkobiercy mieli możliwość odrzucenia spadku w ustawowym terminie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym art. 5 k.c. jest normą o charakterze wyjątkowym, stosowaną jedynie w szczególnych okolicznościach, gdy nie można inaczej zabezpieczyć interesu osoby zagrożonej wykonaniem prawa podmiotowego. Nie jest on podstawą do zmiany skutków prawnych, które nastąpiły z mocy prawa, takich jak nabycie spadku. Ponadto, spadkobiercy nie wskazali konkretnych zasad współżycia społecznego, które miałyby zostać naruszone.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im. F. S. | instytucja | wnioskodawca |
| J. O. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| I. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. O. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W. O. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 931 § § 1
Kodeks cywilny
W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu nieprocesowym uczestnicy ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Pomocnicze
k.c. art. 924
Kodeks cywilny
k.c. art. 925
Kodeks cywilny
k.c. art. 931 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Norma o charakterze wyjątkowym, znajdująca zastosowanie jedynie w szczególnych okolicznościach, nie może być stosowana do modyfikacji skutków prawnych nabycia spadku, które następuje ex lege.
k.p.c. art. 671
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dziedziczenie ustawowe na podstawie art. 931 § 1 k.c. • Nabycie spadku następuje ex lege z chwilą otwarcia spadku. • Brak skutecznych oświadczeń o odrzuceniu spadku w terminie.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 5 k.c. do modyfikacji kręgu spadkobierców. • Naruszenie zasad współżycia społecznego przez wnioskodawcę.
Godne uwagi sformułowania
art. 5 k.c. jest to norma o wyjątkowym charakterze, znajdująca zastosowanie jedynie w szczególnych okolicznościach • nabycie spadku ma miejsce ex lege, niezależnie od woli nabywających spadek • orzeczenie Sądu w tej sprawie także ma jedynie skutek deklaratoryjny, nie konstytutywny
Skład orzekający
Marta Radziwon
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 5 k.c. w kontekście dziedziczenia ustawowego i skutków prawnych nabycia spadku."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy spadkobiercy nie odrzucili spadku w terminie i próbują powołać się na zasady współżycia społecznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę prawną dotyczącą dziedziczenia i ograniczeń w stosowaniu klauzuli generalnej z art. 5 k.c. w kontekście nabycia spadku.
“Czy zasady współżycia społecznego mogą zmienić to, kto dziedziczy po zmarłym?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.