II Kz 308/13

Sąd Okręgowy w SiedlcachSiedlce2014-01-17
SAOSKarnewykroczeniaŚredniaokręgowy
wykroczenieprawo o ruchu drogowymart. 96 kwart. 183 kpkodpowiedzialnośćpostępowanie karnesąd okręgowysąd rejonowy

Sąd Okręgowy uchylił postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie wykroczenia z art. 96 § 3 kw, uznając, że sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepisy dotyczące możliwości uchylenia się od odpowiedzialności.

Sąd Rejonowy umorzył postępowanie w sprawie wykroczenia z art. 96 § 3 kw, uznając, że czyn nie zawiera znamion wykroczenia. Oskarżyciel publiczny wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd Okręgowy uznał zażalenie za zasadne, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędną interpretację przez sąd pierwszej instancji przepisów dotyczących możliwości uchylenia się od odpowiedzialności na podstawie art. 183 kpk.

Sąd Okręgowy w Siedlcach rozpoznał zażalenie oskarżyciela publicznego na postanowienie Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 28 października 2013 r., które umorzyło postępowanie w sprawie przeciwko T. J. obwinionemu o wykroczenie z art. 96 § 3 kw wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion wykroczenia. Oskarżyciel publiczny zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 96 § 3 kw w zw. z art. 78 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 183 kpk w zw. z art. 41 § 1 kpw. Sąd Okręgowy uznał zażalenie za zasadne. Podkreślono, że przepis art. 96 § 3 kw sankcjonuje obowiązek wskazania, komu powierzono pojazd do kierowania, zgodnie z art. 78 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym. Sąd Okręgowy zakwestionował argumentację Sądu Rejonowego o zastosowaniu art. 183 kpk, który pozwala świadkowi uchylić się od odpowiedzi tylko wtedy, gdy mogłaby ona narazić jego lub osobę najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, a nie za wykroczenie. Zmiana brzmienia art. 183 kpk od 1 lipca 2003 r. wyeliminowała możliwość odmowy odpowiedzi w przypadku odpowiedzialności za wykroczenie. W związku z tym, Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do merytorycznego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 183 kpk w brzmieniu po nowelizacji z 2003 r. pozwala świadkowi uchylić się od odpowiedzi tylko wtedy, gdy mogłaby ona narazić jego lub osobę najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, a nie za wykroczenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wskazał, że nowelizacja art. 183 kpk z 2003 r. wyeliminowała możliwość uchylenia się od odpowiedzi w przypadku narażenia na odpowiedzialność za wykroczenie. Odpowiednie stosowanie art. 183 kpk w postępowaniu wykroczeniowym (art. 41 § 1 kpw) dotyczy jego aktualnego brzmienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania

Strona wygrywająca

oskarżyciel publiczny

Strony

NazwaTypRola
T. J.osoba_fizycznaobwiniony
oskarżyciel publicznyorgan_państwowyoskarżyciel publiczny

Przepisy (6)

Główne

k.w. art. 96 § § 3

Kodeks wykroczeń

prd art. 78 § ust. 4

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Właściciel lub posiadacz pojazdu jest obowiązany wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec.

Pomocnicze

k.p.k. art. 183 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie jedynie wtedy, gdy jej udzielenie mogłoby narazić jego lub osobę mu najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

k.p.w. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Odpowiednie stosowanie art. 183 kpk w postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

k.p.w. art. 109 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.k. art. 437 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna interpretacja przez Sąd Rejonowy przepisów dotyczących możliwości uchylenia się od odpowiedzialności na podstawie art. 183 kpk w kontekście wykroczenia. Niewłaściwe zastosowanie art. 183 kpk, który po nowelizacji nie obejmuje odpowiedzialności za wykroczenie.

Godne uwagi sformułowania

Za chybioną uznać należy argumentację zamieszczoną w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia, a sprowadzającą się do uznania, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 183 kpk przewidujący możliwość uchylenia się od odpowiedzialności świadka, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Wyeliminowano więc możliwość uchylenia się od odpowiedzi, gdy odpowiedź naraża świadka lub osobę dlań najbliższą tylko na odpowiedzialność za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe.

Skład orzekający

Jerzy Kozaczuk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 183 kpk w kontekście postępowań wykroczeniowych oraz obowiązków wynikających z Prawa o ruchu drogowym."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i zmian w przepisach wprowadzonych w 2003 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z prawem do odmowy zeznań w kontekście wykroczeń drogowych, co jest istotne dla praktyków prawa.

Czy można odmówić wskazania sprawcy wykroczenia drogowego powołując się na prawo do milczenia?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Kz 308/13 POSTANOWIENIE Dnia 17 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSO Jerzy Kozaczuk Protokolant st. sekr. sąd. Agata Polkowska po rozpoznaniu w sprawie przeciwko T. J. obwinionemu o wykroczenie z art. 96 § 3 kw zażalenia wniesionego przez oskarżyciela publicznego na postanowienie Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 28 października 2013r. w przedmiocie umorzenia postępowania na podstawie art. 109§2 kpw w zw. z art. 437 §2 kpk p o s t a n a w i a zaskarżone postanowienie uchylić i przekazać sprawę do merytorycznego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 28 października 2013r. Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim umorzył postępowanie w sprawie przeciwko T. J. obwinionemu o wykroczenie z art. 96 § 3 kw wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion wykroczenia. Zażalenie na to postanowienie wniósł oskarżyciel publiczny, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj. art. 96 § 3 kw w zw. z art. 78 ust. 4 i 5 ustawy prawo o ruchu drogowym oraz art. 183 kpk w zw. z art. 41 § 1 kpw . Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie postanowienia oraz wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Należy zgodzić się ze skarżącym, iż Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim podjął błędną decyzję o umorzeniu postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na brak w działaniu obwinionego znamion wykroczenia z art. 96 § 3 kw. Przede wszystkim za chybioną uznać należy argumentację zamieszczoną w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia, a sprowadzającą się do uznania, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 183 kpk przewidujący możliwość uchylenia się od odpowiedzialności świadka, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Z takim stanowiskiem Sądu I instancji nie można się zgodzić. Podkreślić należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 96 § 3 kw karze grzywny podlega ten, kto wbrew obowiązkowi nie wskaże na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Przepis ten sankcjonuje obowiązek określony w art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym , który zakłada, iż właściciel lub posiadacz pojazdu jest obowiązany wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec. Organ do tego uprawniony może zażądać od właściciela lub posiadacza pojazdu informacji, o których mowa w art. 78 ust. 4 Prawo o ruchu drogowym , co nie wyklucza późniejszego przesłuchania tej osoby jako świadka w oparciu o przepisy stosownego postępowania. W takim wypadku na rozpytywanym ciąży nakaz dostosowania się do wymogów prawa i udzielenia upoważnionemu organowi, przewidzianej przez przepisy informacji. Ustawa nowelizująca Kodeks postępowania karnego z dnia 10 stycznia 2003 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 155) nadała m.in. art. 183 § 1 kpk . jego aktualne brzmienie, według którego świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie jedynie wtedy, gdy jej udzielenie mogłoby narazić jego lub osobę mu najbliższą "na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe". Wyeliminowano więc możliwość uchylenia się od odpowiedzi, gdy odpowiedź naraża świadka lub osobę dlań najbliższą tylko na odpowiedzialność za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Noweli do Kodeksu postępowania karnego z dnia 10 stycznia 2003 r. towarzyszyła, uchwalona w dniu 22 maja 2003 r. (Dz. U. Nr 109, poz. 1031), nowela do Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia . Dokonała ona ponad czterdziestu zmian w procedurze wykroczeniowej, uwzględniających też modyfikacje wprowadzane w postępowaniu karnym, ale nie zmieniła niczego w treści art. 41 kpw , gdzie tkwi odwołanie m.in. do stosowania art. 183 kpk Obie te nowelizacje weszły przy tym w życie dnia 1 lipca 2003 r. Analiza treści tych przepisów wskazuje, że odpowiednie stosowanie - z mocy art. 41 § 1 kpw - w postępowaniu w sprawach o wykroczenia art. 183 § 1 kpk , w jego brzmieniu od dnia 1 lipca 2003 r., nie oznacza, aby osoba przesłuchiwana w charakterze świadka w sprawie o wykroczenie mogła odmówić odpowiedzi na pytanie także wtedy, gdy odpowiedź taka narażałaby osobę jej najbliższą na odpowiedzialność za wykroczenie. Może to uczynić jedynie wówczas, gdy odpowiedź ta mogłaby narazić osobę dla świadka najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. W konsekwencji, także osoba rozpytywana w sposób pozaprocesowy przez uprawniony organ, żądający od niej informacji, którą z mocy przepisu szczególnego ma obowiązek przekazać temu organowi, może odmówić udzielenia odpowiedzi, czyli nie udzielić określonej wiadomości, tylko wówczas, gdy owa odpowiedź (informacja) mogłaby narazić osobę jej najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, a nie za wykroczenie. Rozważania powyższe nie mają jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż analiza akt nie prowadzi do wniosku, aby mogła w ogóle zaistnieć rozważana sytuacja, tj. kierowanie pojazdem w dacie zdarzenia przez osobę najbliższą dla T. J. . Z wyżej wskazanych względów, w oparciu o art. 109 § 2 kpw w zw. z art. 437 § 2 kpk , orzeczono jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI