III KZ 2/25

Sąd Najwyższy2025-02-25
SNKarneprzestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnejŚrednianajwyższy
kasacjabraki formalneoskarżyciel prywatnySąd Najwyższypostępowanie karnezniesławienieart. 212 k.k.

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji, uznając, że oskarżyciel prywatny nie uzupełnił jej braków formalnych mimo pouczenia.

Oskarżyciel prywatny A.G. wniósł kasację od wyroku uniewinniającego go od zarzutu zniesławienia. Sąd Okręgowy wezwał go do uzupełnienia braków formalnych kasacji, w tym do jej sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika i uiszczenia opłaty, pouczając jednocześnie o możliwości wnioskowania o zwolnienie od opłat i wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Oskarżyciel nie uzupełnił braków, a następnie wniósł zażalenie na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji, powołując się na brak środków finansowych. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie, wskazując, że oskarżyciel nie zareagował na pouczenie o możliwości skorzystania z pomocy prawnej z urzędu.

Sprawa dotyczy zażalenia oskarżyciela prywatnego A.G. na zarządzenie Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2024 r., sygn. akt IV Ka 1596/23, o odmowie przyjęcia kasacji. Wyrokiem z dnia 13 września 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt II K 359/21, uniewinniający J.M. i J.G. od czynu z art. 212 § 1 k.k. (zniesławienie). Po doręczeniu uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego, oskarżyciel prywatny złożył pismo zatytułowane „Zażalenie na wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie…”, które zostało potraktowane jako kasacja. Przewodniczący Sądu Okręgowego wezwał A.G. do uzupełnienia braków formalnych kasacji (sporządzenie przez adwokata/radcę prawnego, dowód opłaty) oraz pouczył o możliwości wnioskowania o zwolnienie od opłaty i wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Mimo doręczenia zarządzenia i upływu terminu, oskarżyciel nie uzupełnił braków. W konsekwencji, Przewodniczący Sądu Okręgowego odmówił przyjęcia kasacji. A.G. wniósł zażalenie, podnosząc brak środków finansowych. Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślono, że oskarżyciel został prawidłowo pouczony o możliwości skorzystania z pomocy prawnej z urzędu, a jego bezczynność obciąża wyłącznie jego. W związku z tym, zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji było prawidłowe. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie badał meritum wyroków sądów niższych instancji, a jedynie zasadność zarządzenia o odmowie przyjęcia kasacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji jest prawidłowe w sytuacji, gdy oskarżyciel prywatny, mimo wezwania i pouczenia o możliwości skorzystania z pomocy prawnej z urzędu, nie uzupełnił braków formalnych kasacji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że Przewodniczący Sądu Okręgowego prawidłowo wezwał oskarżyciela prywatnego do uzupełnienia braków formalnych kasacji i pouczył o możliwości wnioskowania o zwolnienie od opłat oraz wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Brak reakcji oskarżyciela na te pouczenia skutkuje tym, że odmowa przyjęcia kasacji jest zasadna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
J. M.osoba_fizycznaoskarżony
J. G.osoba_fizycznaoskarżony
A. G.osoba_fizycznaoskarżyciel prywatny

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 530 § 2

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 120 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 526 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 120 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 212 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowość wezwania do uzupełnienia braków formalnych kasacji. Prawidłowość pouczenia o możliwości skorzystania z pomocy prawnej z urzędu. Brak reakcji oskarżyciela prywatnego na wezwanie i pouczenie. Zasadność odmowy przyjęcia kasacji z powodu nieuzupełnienia braków formalnych.

Odrzucone argumenty

Argumentacja oskarżyciela prywatnego o braku środków finansowych jako usprawiedliwienie nieuzupełnienia braków formalnych. Zarzuty faktyczne i prawne dotyczące wyroków sądów niższych instancji (niebadane w tym postępowaniu).

Godne uwagi sformułowania

brak reakcji na to pouczenie obciążą więc wyłącznie skarżącego żadnego znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia nie miały przy tym te wszystkie uwagi, które zawarte zostały w pismach skarżącego z dnia 21 i 24 lutego 2025 r.

Skład orzekający

Tomasz Artymiuk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty wnoszenia kasacji przez oskarżyciela prywatnego, obowiązki sądu w zakresie wzywania do uzupełnienia braków formalnych i pouczania o możliwościach prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku reakcji na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych kasacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa ma charakter czysto proceduralny i dotyczy rutynowych kwestii związanych z wymogami formalnymi kasacji. Brak w niej nietypowych faktów czy zaskakujących rozstrzygnięć.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III KZ 2/25
POSTANOWIENIE
Dnia 25 lutego 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Artymiuk
w sprawie
J. M. i J.G.
uniewinnionych od popełnienia czynu z art. 212 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 25 lutego 2025 r.
zażalenia oskarżyciela prywatnego A.G.
na zarządzenie Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego
Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 5 grudnia 2024 r., sygn. akt IV Ka 1596/23,
o odmowie przyjęcia kasacji,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
postanowił
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie
.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 13 września 2024 r., sygn. akt IV Ka 1596/23, Sąd Okręgowy w Szczecinie utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt II K 359/21, uniewinniający J.M. i J.G. od zarzucanego im przez oskarżyciela prywatnego A.G. czynu określonego w art. 212 § 1 k.k.
Na wniosek złożony w terminie wniosek oskarżyciela prywatnego sporządzone zostało pisemne uzasadnienie wyroku Sądu odwoławczego, które doręczono A.G. w dniu 8 października 2024 r. (k.408). W dniu 15 października 2024 r. oskarżyciel prywatny nadał w urzędzie pocztowym pismo zatytułowane „Zażalenie na wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie…”, które – z uwagi na jego treść – uznane zostało za jego osobistą kasację od powołanego na wstępie wyroku Sądu drugiej instancji (pkt. 1 zarządzenia Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt IV Ka 1596/23 – k. 413). Zarządzeniem tym wezwano jednocześnie A.G. (pkt 2) w trybie art. 120 § 1 k.p.k. do uzupełnienia braków formalnych kasacji poprzez jej sporządzenie i podpisanie przez adwokata bądź radcę prawnego oraz dołączenie dowodu opłaty od kasacji w kwocie 450 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania zarządzenia pod rygorem odmowy przyjęcia kasacji. W pkt. 3 wskazanego zarządzenia pouczono wreszcie oskarżyciela prywatnego o prawie oraz sposobie do złożenia w tym terminie wniosku o zwolnienie od opłaty oraz wniosku o wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu.
Zarządzenie powyższe doręczono adresatowi w dniu 4 listopada 2024 r., co A.G. pokwitował własnoręcznym podpisem (k. 415).
Ponieważ w zakreślonym terminie (do dnia 12 listopada 2024 r.) oskarżyciel prywatny nie uzupełnił braków formalnych, zarządzeniem Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2024 r., sygn. akt IV Ka 1596/23, na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. odmówiono przyjęcia jego osobistej kasacji.
Zażalenie na to zarządzenie wniósł z zachowaniem terminu A.G. podnosząc w jego treści, że nie był w stanie usunąć w terminie braków formalnych kasacji, ponieważ jest niezdolny do pracy, a w związku z tym nie dysponował i nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi, na dowód czego dołączył do środka odwoławczego Orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS (k. 425).
Natomiast w kolejnych pismach z dnia 21 i 24 lutego 2025 r. (daty wpływu do SN) oskarżyciel prywatny zakwestionował wydany w jego sprawie wyrok Sądu odwoławczego podnosząc pod adresem tego orzeczenia szereg zastrzeżeń tak natury faktycznej, jak i prawnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie oskarżyciela prywatnego na uwzględnienie nie zasługuje.
W ramach postępowania okołokasacyjnego Przewodniczący IV Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Szczecinie dopełnił wszelkich czynności, które obowiązany był podjąć w związku z inicjatywą oskarżyciela prywatnego po wydaniu przez Sąd drugiej instancji wyroku utrzymującego w mocy zaskarżone apelacją orzeczenie Sądu Rejonowego w Świnoujściu. Świadczy o tym przedstawiony wyżej przebieg tych czynności, do których nie można zgłosić jakichkolwiek zastrzeżeń.
Uczestniczący w rozprawie apelacyjnej A.G. pouczony został o terminie i sposobie wniesienia kasacji, a pomimo tego złożył nadzwyczajny środek zaskarżenia nie spełniający wymogów formalnych m.in. z art. 526 § 2 k.p.k. W związku z tym zasadnie wezwany został do uzupełnienia tych braków (art. 120 § 1 k.p.k.) co jednak nie spotkało się z jego strony z jakąkolwiek reakcją.
Nie stanowi przy tym usprawiedliwienia dla bezczynności oskarżyciela prywatnego podnoszony przez niego w zażaleniu fakt nie posiadania środków finansowych zarówno na uiszczenie opłaty, jak i na ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia kasacji. Sąd Najwyższy okoliczności tej nie kwestionuje należy wszelako zważyć, że w pkt. 3 zarządzenia z dnia z dnia 29 października 2024 r., Przewodniczący IV Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Szczecinie pouczył A.G. o możliwości ubiegania się o zwolnienie od opłaty od kasacji oraz o wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu, wskazując termin i sposób postępowania w tym przedmiocie. Brak reakcji na to pouczenie obciążą więc wyłącznie skarżącego.
Skoro braki formalne kasacji sporządzonej osobiście przez samego oskarżyciela prywatnego nie zostały w zakreślonym terminie uzupełnione, nie podjął też wyżej wymieniony działań, o których został pouczony, wydanie zarządzenia o odmowie przyjęcia takiej kasacji było prawidłowe znajdując podstawę prawną w przepisach art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 120 § 2 k.p.k.
Żadnego znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia nie miały przy tym te wszystkie uwagi, które zawarte zostały w pismach skarżącego z dnia 21 i 24 lutego 2025 r. Przedmiotem kontroli odwoławczej Sądu Najwyższego nie były bowiem wydane w sprawie wyroki Sądu Rejonowego w Świnoujściu i Sądu Okręgowego w Szczecinie, a do poprawności tych orzeczeń odnoszą się zastrzeżenia zgłaszane przez A.G. w powołanych pismach, lecz wyłącznie zasadność wydanego zarządzenia z dni 5 grudnia 2024 r. o odmowie przyjęcia kasacji, do tej zaś materii powyższe wystąpienia w najmniejszym nawet stopniu się nie odnosiły.
Uwzględniając zgodności z prawem kwestionowanej przez autora zażalenia decyzji procesowej tj. zarządzenia wydanego w trybie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 120 § 2 k.p.k., której wniesiony środek odwoławczy nie podważył, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[WB]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI