II KZ 18/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pełnomocnika W. O. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Lublinie, które odmówiło sporządzenia na piśmie i doręczenia uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 29 stycznia 2024 r. w sprawie sygn. akt II AKa 232/21. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że W. O. nie jest stroną postępowania, ponieważ spółka, której był wspólnikiem i członkiem zarządu, zakończyła byt prawny. Pełnomocnik W. O. zarzucił obrazę przepisów postępowania, w tym art. 49 § 1 k.p.k. w zw. z art. 51 § 1 k.p.k. w zw. z art. 54 § 1 k.p.k., twierdząc, że W. O. powinien być uznany za osobę pokrzywdzoną, mimo likwidacji spółki. Podkreślał, że prawo pokrzywdzonego było wykonywane przez wspólnika, a on sam nie miał wiedzy o postępowaniu karnym. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za niezasadne. Podkreślił, że przepis art. 422 § 3 k.p.k. (dotyczący odmowy przyjęcia wniosku o uzasadnienie) ma zastosowanie także do sądu odwoławczego. Stwierdził, że W. O. nie mógł być uznany za pokrzywdzonego w rozumieniu k.p.k., gdyż spółka […] Sp. z o.o. została wykreślona z rejestru przedsiębiorców przed wszczęciem postępowania karnego. Sąd Apelacyjny słusznie wskazał, że W. O. nie mógł działać jako prezes czy wiceprezes spółki po jej likwidacji, a przepisy dotyczące reprezentacji zmarłej osoby fizycznej nie miały zastosowania. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko sądów niższych instancji, że uprawnienia wspólników do majątku spółki nie są tożsame z dochodzeniem praw pokrzywdzonego w postępowaniu karnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie kręgu podmiotów uprawnionych do występowania w charakterze pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście spółek prawa handlowego i ich likwidacji.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej spółki i jej wspólników; wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba fizyczna, będąca wspólnikiem i członkiem zarządu spółki, która zakończyła byt prawny, może być uznana za pokrzywdzoną w postępowaniu karnym dotyczącym czynów popełnionych na szkodę tej spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba fizyczna nie może być uznana za pokrzywdzoną w rozumieniu k.p.k., jeśli bezpośrednio pokrzywdzonym przestępstwem była spółka, która zakończyła byt prawny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć wspólnikom przysługują uprawnienia do majątku spółki, nie są one tożsame z dochodzeniem praw pokrzywdzonego w postępowaniu karnym. Status pokrzywdzonego w rozumieniu k.p.k. przysługuje podmiotowi, który bezpośrednio poniósł szkodę, a nie jego wspólnikom po likwidacji spółki.
Czy przepis art. 422 § 3 k.p.k. dotyczący odmowy przyjęcia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ma zastosowanie do orzeczeń sądu odwoławczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten ma zastosowanie także do uzasadnienia sądu odwoławczego na mocy art. 457 § 2 zd. drugie k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na przepis art. 457 § 2 zd. drugie k.p.k. stwierdził, że zasady dotyczące sporządzania uzasadnienia wyroku przez sąd pierwszej instancji, w tym możliwość odmowy przyjęcia wniosku złożonego przez osobę nieuprawnioną, stosuje się odpowiednio do sądu odwoławczego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. O. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. S. | osoba_fizyczna | pełnomocnik |
| Sąd Apelacyjny w Lublinie | instytucja | organ |
| Sąd Okręgowy w Lublinie | instytucja | organ |
| [...] Sp. z o.o. S.K.A. | spółka | pokrzywdzony (pośrednio) |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 422 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Przepis ma zastosowanie także do uzasadnienia sądu odwoławczego (art. 457 § 2 zd. drugie k.p.k.). Prezes sądu odmawia przyjęcia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku m.in. w wypadku, gdy wniosek został złożony przez osobę nieuprawnioną.
Pomocnicze
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 466 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 51 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 54 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zdanie drugie stanowi, że przepisy dotyczące sporządzania uzasadnienia wyroku przez sąd pierwszej instancji stosuje się odpowiednio do sądu odwoławczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawca (W. O.) nie posiadał statusu strony postępowania ani osoby pokrzywdzonej w rozumieniu k.p.k. po likwidacji spółki. • Wniosek o sporządzenie uzasadnienia został złożony przez osobę nieuprawnioną.
Odrzucone argumenty
W. O. powinien być uznany za pokrzywdzonego, mimo likwidacji spółki, ponieważ prawo pokrzywdzonego było wykonywane przez wspólnika. • W. O. nie miał wiedzy o postępowaniu, a jego udział jako oskarżyciela posiłkowego został potwierdzony postanowieniem Sądu Okręgowego.
Godne uwagi sformułowania
nie posiada przymiotu osoby pokrzywdzonej • nie mógł działać w latach 2016 - 2017 jako jej prezes czy wiceprezes • uprawnienia te (np. w postępowaniu likwidacyjnym lub cywilnym) nie są tożsame z dochodzeniami prowadzonymi na dordze postępowania karnego i nie oznaczają, że osoby takie stają się pokrzywdzonymi w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania karnego.
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do występowania w charakterze pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście spółek prawa handlowego i ich likwidacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej spółki i jej wspólników; wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia praktyki procesowej zagadnienia legitymacji procesowej i definicji pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, co jest istotne dla prawników procesowych.
“Kto jest pokrzywdzonym, gdy spółka już nie istnieje? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.