II KZ 11/23

Sąd Najwyższy2023-03-27
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniasąd najwyższyzażalenieskazanywadliwa obsada sąduprawo unijnedelegacja sędziegoart. 439 k.p.k.

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania zażalenie skazanego na postanowienie odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, uznając, że wniosek ten powinien być traktowany jako sygnalizacja o potrzebie wznowienia postępowania z urzędu, a nie jako zaskarżalne postanowienie.

Skazany T.O. wniósł o wznowienie postępowania, powołując się na wadliwie obsadzony skład Sądu Apelacyjnego w Warszawie, co miało wynikać z udziału sędziego delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy pierwotnie odmówił przyjęcia wniosku, uznając go za oczywiście bezzasadny. Następnie skazany wniósł zażalenie na to postanowienie. Sąd Najwyższy uznał jednak, że pierwotne pismo skazanego powinno być traktowane jako sygnalizacja o potrzebie wznowienia postępowania z urzędu, a nie jako wniosek podlegający zaskarżeniu, w związku z czym zażalenie pozostawiono bez rozpoznania.

Sprawa dotyczy zażalenia wniesionego przez skazanego T.O. na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2023 r., które odmówiło przyjęcia jego wniosku o wznowienie postępowania. Skazany argumentował, że postępowanie odwoławcze przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie było wadliwie obsadzone z powodu udziału w składzie orzekającym sędziego delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy, rozpatrując zażalenie, stwierdził, że wcześniejsze pisma skazanego, mimo nazwania ich wnioskami o wznowienie postępowania, powinny być traktowane jako sygnalizacja o potrzebie wznowienia postępowania z urzędu, a nie jako wnioski podlegające zaskarżeniu. Wynika to z faktu, że w przypadku uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k., wznowienie postępowania może nastąpić jedynie z urzędu. W związku z tym, postanowienie z dnia 19 stycznia 2023 r. nie było zaskarżalne, a wniesione zażalenie należało pozostawić bez rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Pismo skazanego, mimo nazwania go wnioskiem o wznowienie postępowania, powinno być traktowane jako sygnalizacja o potrzebie wznowienia postępowania z urzędu, a nie jako wniosek podlegający zaskarżeniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k., wznowienie postępowania może nastąpić jedynie z urzędu. Dlatego nawet jeśli strona określa swoje pismo jako wniosek o wznowienie, powinno być ono traktowane jako sygnalizacja, a decyzja organu procesowego w takiej sytuacji ma charakter zarządzenia o braku podstaw do wznowienia z urzędu, które nie podlega zaskarżeniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zażalenie pozostawić bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
T. O.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (10)

Główne

k.k. art. 280 § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 540 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 542 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 542 § 4

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 430 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 429 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 545 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 9 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 118 § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo skazanego, mimo nazwania go wnioskiem o wznowienie postępowania, powinno być traktowane jako sygnalizacja o potrzebie wznowienia postępowania z urzędu, a nie jako wniosek podlegający zaskarżeniu, ponieważ w przypadku uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. wznowienie następuje z urzędu.

Odrzucone argumenty

Udział sędziego delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości w składzie sądu odwoławczego stanowi nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., uzasadniającą wznowienie postępowania, nawet w przypadku orzeczeń wydanych przed datą wyroku TSUE z dnia 16 listopada 2021 r.

Godne uwagi sformułowania

wadliwie obsadzonym składem orzekającym w postępowaniu odwoławczym nie podzielił poglądu skazanego, iż powołany przez niego wyrok TSUE każe przyjąć, że udział w składzie orzekającym sądu delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości sędziego sądu niższej instancji skutkuje nienależytą obsadą w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wykładnia prawa unijnego zawarta w przywołanym wyroku TSUE nie stosuje się do orzeczenia wydanego przed dniem 16 listopada 2021 r. strona nie jest uprawniona do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z powodu zaistnienia uchybienia określonego w art. 439 § 1 k.p.k., bowiem w takim wypadku wznowienie postępowania może nastąpić jedynie z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.) znaczenie czynności procesowej ocenia się według treści złożonego oświadczenia czynność Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2023 r. określona jako wydanie postanowienia należy uznać za czynność w istocie polegającą na wydaniu zarządzenia o braku podstaw do wznowienia postępowania z urzędu

Skład orzekający

Zbigniew Puszkarski

przewodniczący, sprawozdawca

Kazimierz Klugiewicz

członek

Andrzej Siuchniński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty wznowienia postępowania w sprawach karnych, w szczególności dotyczące kwalifikacji pism procesowych i możliwości zaskarżania postanowień Sądu Najwyższego w przedmiocie wznowienia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wykładnią prawa unijnego w kontekście orzeczeń wydanych przed określonym terminem oraz procedury wznowienia postępowania z urzędu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje subtelne rozróżnienie między wnioskiem a sygnalizacją w postępowaniu karnym, co jest kluczowe dla praktyków. Dodatkowo, odwołanie do wyroku TSUE i kwestia delegowania sędziów dodają jej kontekstu prawnego.

Kiedy wniosek staje się sygnalizacją? Sąd Najwyższy wyjaśnia procedury wznowienia postępowania.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KZ 11/23
POSTANOWIENIE
Dnia 27 marca 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz
‎
SSN Andrzej Siuchniński
w sprawie
T. O.
skazanego z art. 280 § 2 k.k. i in.
na posiedzeniu w dniu 27 marca 2023 r.
w przedmiocie wniesionego przez skazanego zażalenia na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II KO 109/22,
odmawiające przyjęcia osobistego wniosku skazanego o wznowienie postępowania na podstawie art. 430 § 1 w zw. z art. 429 § 1 k.p.k.
postanowił:
zażalenie pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
T. O. został skazany za czyn
z art.
280 § 2 k.k. i in
. wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 22 grudnia 2017 r., sygn. akt V K 2/14, utrzymanym w mocy – co do tego oskarżonego – wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II AKa 129/18.
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 13 maja 2021 r. w sprawie o sygn. akt II KK 406/20 oddalił kasację wniesioną od tego wyroku przez obrońcę skazanego, uznając ją za oczywiście bezzasadną.
Pismem datowanym 3 listopada 2022 r. nazwanym „wniosek o wznowienie postępowania” T. O., powołując się na art. 540
§ 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,
jak też na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 16 listopada 2021 r. w połączonych sprawach od C-748/19 do C-754/19, zwrócił się do Sądu Najwyższego „w związku z wadliwie obsadzonym składem orzekającym w postępowaniu odwoławczym przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, sygn. akt II AKa 129/18, o uchylenie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego dla Warszawy-Praga w Warszawie, z dnia 22 grudnia 2017 r., sygn. akt V K 2/14, i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania”. Z treści pisma wynikało, że wadliwość obsady orzekającego w jego sprawie Sądu Apelacyjnego skazany upatruje w fakcie uczestniczenia w składzie tego Sądu delegowanej przez Ministra Sprawiedliwości, zarazem Prokuratora Generalnego, sędzi Sądu Okręgowego w W.. Nasuwa się w takim razie uwaga, że przejawem braku konsekwencji jest postulowanie przez autora pisma uchylenie wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, a nie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie.
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II KO 109/22, na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. odmówił przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności. Z uzasadnienia wynika, że nie podzielił poglądu skazanego, iż powołany przez niego wyrok TSUE każe przyjąć, że udział w składzie orzekającym sądu delegowanego do tego sądu przez Ministra Sprawiedliwości sędziego sądu niższej instancji skutkuje nienależytą obsadą w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Zaznaczył również, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono już pogląd, iż wykładnia prawa unijnego zawarta w przywołanym wyroku TSUE nie stosuje się do orzeczenia wydanego przed dniem 16 listopada 2021 r.
Zażalenie na to postanowienie wniósł skazany T.O. W pierwszym piśmie datowanym 3 lutego 2023 r. zakomunikował jedynie, że zaskarża przedmiotowe postanowienie i wnosi o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania, względnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazując na problemy zdrowotne, zapowiedział złożenie osobnego pisma stanowiącego uzasadnienie zażalenia. Pismo takie, datowane 18 lutego 2023 r., istotnie wpłynęło do Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skazany już wcześniej, wskazując tę samą podstawę prawną co obecnie, jak też
wyrok TSUE z dnia 16 listopada 2021 r.,
zabiegał o wznowienie postępowania w swojej sprawie, utrzymując, że orzekający w jego sprawie
Sąd Apelacyjny w Warszawie był nienależycie obsadzony z powodu udziału w składzie orzekającym delegowanej sędzi Sądu Okręgowego w W. Pisma te traktowano jako sygnalizację o potrzebie wznowienia postępowania z urzędu i wydawanymi zarządzeniami (z dnia 15 marca 2022 r., II KO 4/22; z dnia 5 lipca 2022 r., II KO 28/22) na podstawie art.
542 § 3 i 4 k.p.k. (pierwsze zarządzenie), względnie na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. (drugie zarządzenie) stwierdzano brak
podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.
Zarazem polecano doręczenie skazanemu odpisu zarządzenia z pouczeniem o jego niezaskarżalności (brakiem zażalenia). Takie procedowanie wynikało z faktu, że strona nie jest uprawniona do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z powodu zaistnienia uchybienia określonego w art. 439 § 1 k.p.k., bowiem w takim wypadku wznowienie postępowania może nastąpić jedynie z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.). W konsekwencji nawet gdy skazany, utrzymując, że orzekający w jego sprawie Sąd odwoławczy był nienależycie obsadzony, określał sporządzone przez siebie pismo jako wniosek o wznowienie postępowania, pismo było traktowane jako li tylko złożona w trybie art. 9 § 2 k.p.k. sygnalizacja o zaistnieniu wspomnianego uchybienia, sugerująca potrzebę wznowienia postępowania z urzędu.
Tak samo powinien być potraktowany „wniosek” skazanego z dnia
3 listopada 2022 r., zatem decyzja co do owego „wniosku” nie powinna zostać podjęta w trybie art.
545 § 3 k.p.k. i polegać na odmowie jego przyjęcia z powodu oczywistej bezzasadności. Tryb ten nie znajduje bowiem zastosowania do pisma chociażby nazwanego wnioskiem o wznowienie postępowania, ale w istocie będącego wspomnianą sygnalizacją. Odwołując się do art. 118 § 1 k.p.k., który stanowi, że znaczenie czynności procesowej ocenia się według treści złożonego oświadczenia i ma zastosowanie również do czynności organu procesowego, czynność Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2023 r.  określoną jako wydanie postanowienia należy uznać za czynność w istocie polegającą na wydaniu zarządzenia o braku
podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, co wyrażono stwierdzeniem, że „w niniejszej sprawie zagadnienie delegacji dla SSO D.R. upoważniającej ją do orzekania na rozprawie apelacyjnej w dniu 19 grudnia 2019 r., nie stanowi przesłanki do wzruszenia prawomocnego orzeczenia na podstawie przepisu wskazanego przez wnioskodawcę”.
W konsekwencji należało też uznać, że przedmiotowa decyzja nie mogła zostać zaskarżona przez skazanego, czego nie zmienia fakt, iż udzielono mu pouczenia o możliwości wniesienia na nią zażalenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych wyżej przepisów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
ał

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI