II KS 28/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy oskarżonego M.Z. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie uniewinniający oskarżonego od zarzutu zabójstwa (art. 148 § 1 k.k.) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Skarga obrońcy opierała się na zarzutach naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k., art. 427 § 2 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 EKPC, wskazując na przekroczenie przez sąd odwoławczy granic apelacji prokuratora i wydanie orzeczenia mimo braku ku temu przesłanek. Sąd Najwyższy oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie w przedmiocie skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji jest ograniczone wyłącznie do badania naruszenia art. 437 k.p.k. lub wystąpienia uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie jest uprawniony do merytorycznej oceny prawidłowości kontroli odwoławczej ani badania przekroczenia granic środka odwoławczego, co może być podnoszone na dalszych etapach postępowania. W ocenie Sądu Najwyższego, Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował art. 454 § 1 k.p.k. (zakaz reformationis in peius), co uniemożliwiło mu wydanie wyroku reformatoryjnego. Oskarżony został zwolniony od kosztów sądowych postępowania skargowego. Wniosek obrońcy o zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu został oddalony jako przedwczesny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOgraniczenia zakresu kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu ze skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji.
Dotyczy wyłącznie specyficznego trybu postępowania ze skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skarga na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji może być oparta na zarzutach przekroczenia granic rozpoznania środka odwoławczego lub naruszenia innych przepisów niż wskazane w art. 437 § 2 k.p.k. lub art. 439 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania może być oparta wyłącznie na naruszeniu art. 437 k.p.k. lub wystąpieniu uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie skargowe ma na celu kontrolę zaistnienia podstaw do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a nie ponowną merytoryczną kontrolę orzeczenia sądu odwoławczego. Zarzuty dotyczące przekroczenia granic apelacji lub naruszenia innych przepisów pozostają poza kognicją Sądu Najwyższego w tym trybie.
Czy Sąd Najwyższy w postępowaniu ze skargi na wyrok sądu odwoławczego może badać merytoryczną zasadność orzeczenia sądu odwoławczego lub ocenę uchybień stwierdzonych przez ten sąd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy w ramach postępowania skargowego nie bada merytorycznie prawidłowości kontroli odwoławczej ani zasadności uchybień stwierdzonych przez sąd odwoławczy.
Uzasadnienie
Celem instytucji skargi jest wyeliminowanie bezpodstawnego wydawania wyroków kasatoryjnych, a nie dublowanie kontroli odwoławczej. Kwestie merytoryczne mogą być podnoszone na dalszych etapach postępowania.
Czy sąd odwoławczy, który uchylił wyrok uniewinniający i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, powołując się na art. 454 § 1 k.p.k. (zakaz reformationis in peius), działał prawidłowo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji gdy sąd odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy pozwala na przypisanie oskarżonemu odpowiedzialności karnej z dużą dozą prawdopodobieństwa, a skazanie jest realne, zastosowanie art. 454 § 1 k.p.k. i wydanie wyroku kasatoryjnego było uzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w układzie procesowym sprawy, sąd odwoławczy nie miał możliwości wydania innego orzeczenia niż kasatoryjne z uwagi na zakaz wynikający z art. 454 § 1 k.p.k.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.Z. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 539e § § 2
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne przyczyny odwoławcze, które mogą stanowić podstawę skargi.
k.p.k. art. 454 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Reguła ne peius, która może stanowić podstawę do uchylenia wyroku.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnego uznania sędziowskiego.
k.p.k. art. 624 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do zwolnienia oskarżonego od kosztów sądowych.
k.p.k. art. 626 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Koszty zastępstwa procesowego powinny zostać rozliczone w orzeczeniu kończącym postępowanie karne.
k.k. art. 148 § § 1
Kodeks karny
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji może być oparta wyłącznie na naruszeniu art. 437 k.p.k. lub wystąpieniu uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. • Sąd Najwyższy nie bada merytorycznej zasadności orzeczenia sądu odwoławczego ani przekroczenia granic rozpoznania środka odwoławczego w postępowaniu skargowym. • Sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 454 § 1 k.p.k. (zakaz reformationis in peius).
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 EKPC, dotyczące przekroczenia granic apelacji i wydania orzeczenia mimo braku ku temu przesłanek.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie zainicjowane skargą wniesioną w trybie art. 539a § 1 k.p.k. służy kontroli zaistnienia podstaw do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, natomiast niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w ramach wskazanego przepisu badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej. • Celem instytucji skargi na wyrok sądu odwoławczego nie jest bowiem „dublowanie” przeprowadzonej już kontroli odwoławczej, a wyeliminowanie bezpodstawnego wydawania przez sądy odwoławcze wyroków kasatoryjnych. • Sąd Apelacyjny w Warszawie nie miał możliwości wydania innego orzeczenia niż kasatoryjne, bowiem na przeszkodzie temu stał zakaz wynikający z art. 454 § 1 k.p.k.
Skład orzekający
Paweł Kołodziejski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenia zakresu kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu ze skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie specyficznego trybu postępowania ze skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu karnym, w szczególności zakresu kontroli Sądu Najwyższego w specyficznym trybie skargi na wyrok sądu odwoławczego. Jest to istotne dla praktyków prawa karnego.
“Sąd Najwyższy stawia granice: kiedy można skarżyć wyrok sądu odwoławczego?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.