II KS 27/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy oskarżonego M. W. na wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego uniewinniający oskarżonego od popełnienia przestępstwa uporczywego nękania (art. 190a § 1 k.k.) oraz umarzający postępowanie w sprawie znęcania psychicznego (art. 207 § 1 k.k.) z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu. Sąd Okręgowy uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na naruszenie zasad rzetelnego procesu, pobieżną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego przez sąd pierwszej instancji, która nie uwzględniała okoliczności niekorzystnych dla oskarżonego i była wewnętrznie sprzeczna. Obrońca oskarżonego w skardze do Sądu Najwyższego zarzucił obrazę art. 437 § 2 k.p.k. poprzez niezasadne uchylenie wyroku, argumentując, że materiał dowodowy był kompletny, a sąd drugiej instancji powinien sam przeprowadzić dalsze dowody. Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie to służy kontroli podstaw do uchylenia wyroku, a nie merytorycznej ocenie kontroli odwoławczej. Podkreślił, że Sąd Okręgowy prawidłowo zidentyfikował uchybienia w ocenie dowodów przez sąd pierwszej instancji, które uniemożliwiały sądowi odwoławczemu orzeczenie merytoryczne (zgodnie z art. 454 § 1 k.p.k.). W związku z tym, uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania było uzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu skargowym na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji. Potwierdzenie zasadności uchylenia wyroku z powodu uchybień w ocenie dowodów.
Dotyczy specyficznej procedury skargowej w sprawach karnych (art. 539e k.p.k.). Interpretacja przepisów dotyczących kontroli odwoławczej i podstaw do uchylenia wyroku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd odwoławczy ma prawo uchylić wyrok uniewinniający i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jeśli stwierdzi uchybienia w ocenie dowodów przez sąd pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy ma takie prawo, jeśli stwierdzi uchybienia, które uniemożliwiają merytoryczne orzekanie, a zastosowanie reguły ne peius (zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego uniewinnionego w pierwszej instancji) wyklucza skazanie przez sąd odwoławczy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie skargowe służy kontroli podstaw do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Jeśli sąd odwoławczy stwierdzi istotne uchybienia w ocenie dowodów przez sąd pierwszej instancji, które uniemożliwiają mu merytoryczne orzekanie (np. naruszenie zasady obiektywizmu, pobieżna ocena dowodów), ma prawo uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, zgodnie z art. 454 § 1 k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k.
Czy ocena materiału dowodowego przez sąd pierwszej instancji była wystarczająco wszechstronna i zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy prawidłowo uznał, że ocena materiału dowodowego przez sąd pierwszej instancji była pobieżna, wybiórcza i wewnętrznie sprzeczna, co stanowiło podstawę do uchylenia wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał na konkretne uchybienia sądu pierwszej instancji w ocenie dowodów, takie jak pomijanie okoliczności niekorzystnych dla oskarżonego i wyciąganie wniosków sprzecznych z logiką. Sąd Najwyższy uznał te ustalenia sądu odwoławczego za prawidłowe w kontekście postępowania skargowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. T. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| V. W. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| N. W. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Prokurator | organ_państwowy | strona postępowania |
| Obrońca oskarżonego | inne | strona postępowania |
| Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej | inne | strona postępowania |
Przepisy (18)
Główne
k.p.k. art. 539e § § 1
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznawania skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.k. art. 539e § § 2
Kodeks postępowania karnego
Oddalenie skargi i obciążenie oskarżonego kosztami postępowania skargowego.
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawy uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.k. art. 454 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakaz orzekania reformatoryjnego przez sąd odwoławczy w przypadku uniewinnienia lub umorzenia w pierwszej instancji.
Pomocnicze
k.k. art. 190a § § 1
Kodeks karny
Przestępstwo uporczywego nękania.
k.k. art. 207 § § 1
Kodeks karny
Przestępstwo znęcania psychicznego.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Zasada obiektywizmu.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Granice oceny dowodów.
k.p.k. art. 115 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Kryteria oceny społecznej szkodliwości czynu.
k.p.k. art. 414 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Określenie czynu w wyroku.
k.p.k. art. 322 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania.
k.p.k. art. 170 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Oddalenie wniosku dowodowego.
k.p.k. art. 424 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Wymogi uzasadnienia wyroku.
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu do podejmowania czynności dowodowych.
k.p.k. art. 453 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy.
k.p.k. art. 442 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Możliwość przeprowadzenia części przewodu sądowego przez sąd odwoławczy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo stwierdził uchybienia w ocenie dowodów przez sąd pierwszej instancji, co uzasadniało uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. • Postępowanie skargowe do Sądu Najwyższego nie służy badaniu merytorycznej prawidłowości kontroli odwoławczej, a jedynie podstaw do uchylenia wyroku.
Odrzucone argumenty
Wyrok Sądu Okręgowego został wydany z obrazą art. 437 § 2 k.p.k. poprzez niezasadne uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji, mimo że materiał dowodowy był kompletny.
Godne uwagi sformułowania
nie dopuszczalne jest, by Sąd Najwyższy badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie uchybień podniesionych w apelacji, jak również zasadność uchybień stwierdzonych przez sąd odwoławczy • za chybione uznać należało twierdzenie, że zaskarżony wyrok miał jedynie czysto polemiczną wymowę • Niewątpliwie bowiem w motywach tego orzeczenia wskazane zostały konkretne i rzeczowe uchybienia w sferze oceny dowodów, które dyskwalifikowały poddany kontroli instancyjnej wyrok • materializowała natomiast podstawę, określoną w art. 454 § 1 k.p.k., eliminującą sąd odwoławczy z możliwości orzekania merytorycznego w sprawie • nie chodzi tu o przesłankę w postaci konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości • reformatoryjne orzekanie sądu odwoławczego w wypadku wniesienia zasadnej apelacji na niekorzyść oskarżonego byłoby wyrazem naruszenia tej gwarancji
Skład orzekający
Igor Zgoliński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu skargowym na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji. Potwierdzenie zasadności uchylenia wyroku z powodu uchybień w ocenie dowodów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury skargowej w sprawach karnych (art. 539e k.p.k.). Interpretacja przepisów dotyczących kontroli odwoławczej i podstaw do uchylenia wyroku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu karnym, w szczególności zakresu kontroli Sądu Najwyższego i zasad uchylania wyroków przez sądy odwoławcze. Pokazuje, jak istotna jest prawidłowa ocena dowodów.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Kiedy sąd odwoławczy może uchylić wyrok uniewinniający?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.