II KS 20/25

Sąd Najwyższy2025-07-15
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
skład sąduprawidłowość powołania sędziegoKRSart. 439 k.p.k.art. 539a k.p.k.Sąd Najwyższysąd odwoławczysąd pierwszej instancjiwada postępowania

Sąd Najwyższy oddalił skargę na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji z powodu wadliwego składu orzekającego.

Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej złożył skargę na wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego z powodu nienależytego obsadzenia składu orzekającego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych, twierdząc, że wada ta nie zaistniała. Sąd Najwyższy uznał skargę za niezasadną, potwierdzając, że wadliwy tryb powołania sędziego stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, która musi być uwzględniona dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej wniesioną w trybie art. 539a k.p.k. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, który uznał oskarżonego J.K. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 157 § 1 k.k. i wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Powodem uchylenia przez Sąd Apelacyjny było wadliwe obsadzenie składu Sądu Okręgowego, w którym zasiadał sędzia powołany w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy, analizując skargę, stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. są niezasadne. Podkreślono, że wadliwy tryb powołania sędziego stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, która musi być uwzględniona niezależnie od tego, czy strona podniosła taki zarzut. Sąd Najwyższy potwierdził prawidłowość argumentacji Sądu Apelacyjnego, wskazując na konieczność konstytuowania sądu przez sędziów powołanych zgodnie z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym, co jest kluczowe dla zapewnienia pewności obrotu prawnego, ochrony interesów pokrzywdzonych oraz utrzymania zaufania do wymiaru sprawiedliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wadliwy tryb powołania sędziego stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy potwierdził, że sędzia powołany w trybie niezgodnym z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym nie może orzekać w sprawie karnej. Taka wada składu sądu jest bezwzględną przyczyną odwoławczą, która musi być uwzględniona dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i zaufania do sądów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić skargę

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
J.K.osoba_fizycznaoskarżony
oskarżycielka posiłkowainneoskarżycielka posiłkowa

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

pkt 2 - nienależyte obsadzenie sądu jest bezwzględną przyczyną odwoławczą

k.p.k. art. 539a § § 1

Kodeks postępowania karnego

podstawa do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego

Konstytucja RP

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

k.k. art. 157 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 437 § § 2

Kodeks postępowania karnego

zd. 2 - skutki uchylenia wyroku

u.k.r.s.

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nienależyte obsadzenie składu sądu pierwszej instancji jest bezwzględną przyczyną odwoławczą. Prawidłowość powołania sędziego jest gwarantowana przez Konstytucję RP i prawo międzynarodowe. Zapewnienie zaufania do wymiaru sprawiedliwości wymaga reagowania na wadliwy tryb powołania sędziego.

Odrzucone argumenty

Zarzut nienależytego obsadzenia sądu nie został podniesiony przez stronę. Wada składu sądu pierwszej instancji nie zaistniała.

Godne uwagi sformułowania

nieprawidłowo obsadzony skład Sądu pierwszej instancji bezwzględna przyczyna odwoławcza sędziowie powołani w zgodzie z tymi nadrzędnymi aktami normatywnymi prawidłowość funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych chroni także pewność obrotu prawnego

Skład orzekający

Włodzimierz Wróbel

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu i bezwzględnych przyczyn odwoławczych w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście wadliwego trybu powołania sędziów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego obsadzenia sądu pierwszej instancji z powodu sposobu powołania sędziego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii prawidłowości składu sądu i wpływu wadliwego trybu powołania sędziego na ważność orzeczenia, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym.

Czy sędzia powołany w wadliwym trybie może orzekać? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię dla wymiaru sprawiedliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KS 20/25
POSTANOWIENIE
Dnia 15 lipca 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Włodzimierz Wróbel
w sprawie
J.K.
‎
oskarżonego z art. 157 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 15 lipca 2025 r.,
‎
skargi pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej w trybie art. 539a k.p.k.,
na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt II AKa 51/23, uchylającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt XVIII K 99/22,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę;
2.
obciążyć oskarżycielkę posiłkową kosztami postępowania sądowego przed Sądem Najwyższym.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Warszawie XVIII Wydział Karny wydał wyrok w dniu 7 grudnia 2022 roku (sygn. akt XVIII K 99/22), na mocy którego oskarżony J.K. został uznany za winnego przestępstwa z art. 157 § 1 k.k. Za ten czyn oskarżonemu wymierzono karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Sąd Apelacyjny w Warszawie, po rozpoznaniu apelacji, wydał wyrok w dniu 15 października 2024 roku (sygn. akt II AKa 51/23). Na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność rozpoznania jej w prawidłowym i należycie obsadzonym składzie.
Od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie kurator małoletniego oskarżyciela posiłkowego wniósł skargę na podstawie art. 539a § 1 k.p.k., zaskarżając go w całości. Skarga zarzucała naruszenie art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegające na uchyleniu wyroku Sądu Okręgowego z powodu nienależytego obsadzenia sądu, pomimo że taka wada postępowania, zdaniem skarżącego, nie zaistniała. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w całości oraz przekazanie sprawy właściwemu sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Powodem uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji był nieprawidłowo obsadzony skład Sądu pierwszej instancji. Zasiadał w nim bowiem sędzia X.Y., powołany na stanowisko sędziego sądu okręgowego w oparciu o decyzje Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018.3). Sąd Apelacyjny precyzyjnie wyjaśnił, dlaczego stanowi to wskazaną w sentencji wyroku bezwzględną przyczynę odwoławczą. Na stronach 11-15 uzasadnienia, Sąd ten obszernie i rzetelnie uzasadnia swoje stanowisko, zgodnie z wymogami stawianymi w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. (sygn. I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22), co do konieczności skonkretyzowania okoliczności świadczących o braku bezstronności sądu. W tym zakresie Sąd Najwyższy nie ma zastrzeżeń do ścieżki argumentacyjnej ani do ustaleń faktycznych poczynionych w tym względzie przez Sąd odwoławczy.
Zgodnie z Konstytucją RP i wiążącym Polskę prawem międzynarodowym, sąd w sprawie karnej mogą konstytuować tylko sędziowie powołani w zgodzie z tymi nadrzędnymi aktami normatywnymi. Nie ma w tym wypadku znaczenia, czy strona podniosła zarzut wystąpienia tej kwalifikowanej wady (może to być świadoma decyzja procesowa związana z korzystnym lub neutralnym dla niej kierunkiem orzeczenia). Niemniej jednak, prawidłowość funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych chroni także pewność obrotu prawnego, interesy pokrzywdzonych, a także interesy społeczeństwa, które ma gwarancje, że w sprawach karnych nie orzekają osoby, które nie powinny zasiadać w sądzie z uwagi na ich wadliwy tryb powołania. Wówczas bowiem zaufanie do wymiaru sprawiedliwości jako jedynej w strukturach konstytucyjnych państwa instytucji prawdziwie niezależnej od władzy politycznej, może zostać zachowane.
Należało zatem orzec jak w sentencji.
[WB]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI