II KS 1/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił skargę pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej na wyrok Sądu Okręgowego uchylający wyrok Sądu Rejonowego i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, uznając brak skargi uprawnionego oskarżyciela za bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej na wyrok Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy wyszedł poza granice aktu oskarżenia, rozszerzając opis czynu o kolejną pokrzywdzoną osobę, co stanowiło bezwzględną przyczynę odwoławczą (brak skargi uprawnionego oskarżyciela). Sąd Najwyższy oddalił skargę, uznając, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej na wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt II Ka 439/22, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 19 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 636/18, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy pierwotnie uznał oskarżonego M.R. za winnego znęcania się fizycznego i psychicznego nad żoną M.R.1 oraz córką N.R., przypisując mu czyny z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sąd Okręgowy uchylił ten wyrok, wskazując na bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., czyli brak skargi uprawnionego oskarżyciela, ponieważ Sąd Rejonowy rozszerzył opis czynu o kolejną pokrzywdzoną (N.R.), wychodząc poza granice aktu oskarżenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę w trybie art. 539e § 2 k.p.k., uznał ją za niezasadną. Podkreślił, że podstawą skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji jest wyłącznie naruszenie art. 437 k.p.k. lub wystąpienie uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy prawidłowo zidentyfikował brak skargi uprawnionego oskarżyciela jako podstawę do uchylenia wyroku, ponieważ Sąd Rejonowy dokonał modyfikacji opisu czynu przypisanego oskarżonemu, uzupełniając go o kolejną osobę pokrzywdzoną, co wykraczało poza ramy aktu oskarżenia. W związku z tym Sąd Najwyższy oddalił skargę i obciążył oskarżycielkę posiłkową kosztami postępowania skargowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, rozszerzenie opisu czynu przez sąd pierwszej instancji o kolejną osobę pokrzywdzoną, wykraczające poza granice aktu oskarżenia, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy prawidłowo zidentyfikował brak skargi uprawnionego oskarżyciela jako podstawę do uchylenia wyroku Sądu Rejonowego, ponieważ Sąd Rejonowy dokonał modyfikacji opisu czynu przypisanego oskarżonemu, uzupełniając go o kolejną osobę pokrzywdzoną, co wykraczało poza ramy aktu oskarżenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie skargi
Strona wygrywająca
Sąd Okręgowy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.R. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M.R.1 | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| N.R. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej | inne | skarżący |
| Prokurator Prokuratury Rejonowej w Garwolinie | organ_państwowy | inna strona |
| Obrońca oskarżonego M.R. | inne | inna strona |
Przepisy (15)
Główne
k.p.k. art. 539e § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 207 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 157 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 3
Kodeks karny
k.k. art. 69 § § 1 i 2
Kodeks karny
k.k. art. 70 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 73 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 46 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 72 § § 1 pkt 8
Kodeks karny
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 539a § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
w zw. z art. 17§1 pkt 9 k.p.k. w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. z uwagi na rozszerzenie przez Sąd Rejonowy opisu czynu poza granice aktu oskarżenia. Rozpoznanie skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji jest ograniczone do badania bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub naruszenia art. 437 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Zarzut pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej dotyczący naruszenia art. 439 k.p.k. przez uchylenie wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, gdy Sąd Rejonowy zasadnie dokonał korekty opisu stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
podstawą do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania jest wyłącznie naruszenie przepisu określonego w art. 437 k.p.k. albo wystąpienie uchybienia wymienionego enumeratywnie w treści art. 439 § 1 k.p.k. rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k. uchylenie przez Sąd Okręgowy w Siedlcach wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie nastąpiło z uwagi na wystąpienie w niniejszej sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439§1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17§1 pkt 9 k.p.k. w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Sąd Rejonowy zaś dokonał modyfikacji opisu czynu przypisanego oskarżonemu, poprzez uzupełnienie go o kolejną osobę pokrzywdzoną tj. N.R., wychodząc tym samym poza granice aktu oskarżenia.
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty postępowania karnego, w szczególności dopuszczalność skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji oraz znaczenie granic aktu oskarżenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji rozszerzył zakres oskarżenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego w prawie karnym – granic aktu oskarżenia i konsekwencji ich przekroczenia przez sąd. Jest to istotne dla praktyków prawa karnego.
“Granice aktu oskarżenia: Kiedy sąd może rozszerzyć zarzuty?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KS 1/23 POSTANOWIENIE Dnia 27 marca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Kapiński po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 marca 2023 r., bez udziału stron sprawy M.R. oskarżonego z art. 207§1 k.k. w zb. z art. 157§1 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. skargi pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt II Ka 439/22, uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 19 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 636/18 i przekazujący sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł 1. oddalić skargę, 2. obciążyć oskarżycielkę posiłkową kosztami sądowymi postępowania skargowego. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Garwolinie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2022 roku, sygn. akt II K 636/18 oskarżonego M.R. uznał za winnego tego, że w okresie od stycznia 2016r. daty dziennej bliżej nieustalonej do 16 maja 2018r. w miejscowości W. gm. […]. w woj. […] znęcał się fizycznie i psychicznie nad żoną M.R.1 w ten sposób, iż wszczynał awantury domowe w trakcie których szarpał i popychał pokrzywdzoną, znieważał ją słowami wulgarnymi i obelżywymi, wypędzał z domu, poniżał oraz ciągle niepokoił, krytykował, naruszał jej nietykalność cielesną uderzając ją otwartą dłonią w twarz, łokciem, łapał za szyję i podnosił do góry ponadto w dniu 16 maja 2018r. w W. gm. […]. w woj. […] podczas awantury domowej szarpał i uderzył ręką w twarz pokrzywdzoną M.R.1 powodując u niej obrażenia ciała w postaci złamania przedniej ściany lewej zatoki szczękowej z odmą podskórną tkanek miękkich oraz podejrzenie złamania ściany dolnej oczodołu lewego, które to obrażenia powodują rozstrój zdrowia trwający dłużej niż siedem dni w rozumieniu art. 157 § 1 k.k. oraz tego, że znęcał się psychicznie i fizycznie nad swoją starszą córką N.R., w ten sposób, że był wobec niej agresywny słownie nazywając ją konfidentem oraz zastraszał ją poprzez zamykanie jej w ciemnej łazience, z której nie pozwalał jej wyjść, a także uderzał ręką w pośladki, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za ten czyn podstawie art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierza oskarżonemu karę roku pozbawienia wolności; na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 2 k.k. wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego M.R. kary roku pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 3 /trzech/ lat; na podstawie art. 73 § 2 k.k. oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego; na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonego nawiązkę na rzecz pokrzywdzonych - żony M.R.1 i córki N.R. w kwocie po 8.000,00 /osiem tysięcy/ złotych; na podstawie art. 72 § 1 pkt 8 k.k. zobowiązał oskarżonego do poprawnego zachowania się wobec pokrzywdzonych - żony M.R.1 i córki N.R. w okresie próby; zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1842,80 /tysiąc osiemset czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt gr./ złotych tytułem wydatków postępowania, oraz kwotę 180,00 /stu osiemdziesięciu/ złotych tytułem opłaty. Od powyższego wyroku apelacje wnieśli prokurator, obrońca oskarżonego oraz pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej. Po rozpoznaniu tych apelacji, Sąd Okręgowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2022r., sygn. akt II Ka 439/22, uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Garwolinie do ponownego rozpoznania. Skargę od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej, wyrokowi temu zarzucając naruszenie art. 439 kpk przez uchylenie zaskarżonego apelacją wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w sytuacji gdy Sąd Rejonowy zasadnie dokonał uprawnionej korekty opisu stanu faktycznego sprawy przedstawionego w treści aktu oskarżenia ( tym samym zareagował na pisemny wniosek oskarżyciela posiłkowego (wobec braku aktywności i ciągłej nieobecności na rozprawach oskarżyciela publicznego) i stwierdził, iż wobec ujawnienia w toku rozprawy także innych zachowań oskarżonego zarówno w stosunku do M.R.1 jak i wobec córki N.R., które to zachowania nosiły znamiona przestępstwa z art. 207 par.1. k.k.. Zgodnie z wnioskiem złożonym na rozprawie przez oskarżyciela posiłkowego zbadał materiał dowodowy i uznał, iż w przedmiotowej sprawie doszło do popełnienia przestępstwa nie tylko wobec M.R.1, ale także wobec małoletniej N.R., która miała już świadomość tego co się dzieje w domu w którym zamieszkiwała rodzina pokrzywdzonego, odmiennie od malutkiej wówczas W.R.. Nie można zatem uznać, iż w przedmiotowej sprawie nie było skargi uprawnionego oskarżyciela. Taka skarga została złożona przez oskarżycielkę posiłkową zgodnie z treścią art. 398 kpk ale Sąd w oparciu o skargę oskarżyciela posiłkowego dokonał analizy materiału dowodowego i uznał, że w przedmiotowej sprawie powinna nastąpić korekta opisu stanu faktycznego sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Siedlcach jako sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania w całości, ewentualnie o utrzymanie w mocy orzeczenia Sądu Rejonowego w Garwolinie Prokurator Prokuratury Rejonowej w Garwolinie w odpowiedzi na wniesioną skargą wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Obrońca oskarżonego M.R. w odpowiedzi na wniesioną skargę również wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej jest niezasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. podstawą do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania jest wyłącznie naruszenie przepisu określonego w art. 437 k.p.k. albo wystąpienie uchybienia wymienionego enumeratywnie w treści art. 439 § 1 k.p.k. Tak więc rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k. albo czy sąd odwoławczy uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454§1 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego, względnie, czy jest konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.). Natomiast niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w trybie art. 539a k.p.k. badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie uchybień podniesionych w apelacji, jak również badał zasadność uchybień stwierdzonych przez sąd odwoławczy (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2022 r., IV KS 64/21, LEX nr 3287910; postanowienie SN z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. II KS 29/21, LEX nr 3314955, postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. V KS 36/21, LEX nr 3324938). Celem instytucji skargi na wyrok sądu odwoławczego nie jest bowiem dublowanie przeprowadzonej już kontroli odwoławczej, a wyeliminowanie bezpodstawnego wydawania przez sądy odwoławcze wyroków kasatoryjnych w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie in meriti mogło zapaść w II instancji. Przeprowadzona przez Sąd Najwyższy analiza przedmiotowej sprawy w granicach postawionego w skardze zarzutu prowadzi do wniosku, że Sąd odwoławczy nie dopuścił się w niniejszej sprawie naruszeń, o których mowa w art. 539a § 3 k.p.k. Wskazać bowiem należy, że uchylenie przez Sąd Okręgowy w Siedlcach wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie nastąpiło z uwagi na wystąpienie w niniejszej sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439§1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17§1 pkt 9 k.p.k. w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Sąd Okręgowy w Siedlcach w uzasadnieniu wyroku w sposób jednoznaczny trafnie wskazał jakie okoliczności miały wpływ na wydanie orzeczenia o charakterze kasatoryjnym. Sąd ten zasadnie stwierdził, że M.R., co wynika z treści aktu oskarżenia, został oskarżony jedynie o popełnienie czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa określonego w art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k. jedynie w odniesieniu do pokrzywdzonej M.R.1. Sąd Rejonowy zaś dokonał modyfikacji opisu czynu przypisanego oskarżonemu, poprzez uzupełnienie go o kolejną osobę pokrzywdzoną tj. N.R., wychodząc tym samym poza granice aktu oskarżenia. Zatem w zakresie w jakim opis czynu został przez Sąd Rejonowy w Garwolinie zmieniony, zasadnie Sąd odwoławczy wskazał, iż brak było skargi uprawnionego oskarżyciela. Zdaniem Sądu Najwyższego opisane wyżej i stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie stanowiło więc w pełni uzasadnioną podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego. Zatem ze wskazanych względów za całkowicie chybiony i bezpodstawny uznać należy zarzut zawarty w skardze pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania skargowego rozstrzygnięto na podstawie na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. [ as ] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI