II KP 45/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna została złożona przez Marię Kazimirę Nowakowską, która zarzuciła niezgodność art. 329 w związku z art. 459 oraz art. 465 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) z art. 77 ust. 2 oraz 176 ust. 1 Konstytucji. Skarżąca podniosła, że po umorzeniu śledztwa przez prokuratora i utrzymaniu tego postanowienia w mocy przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia, nie przysługuje jej zażalenie. Uważała, że narusza to zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji) i zamyka jej drogę do dochodzenia praw. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając skargę, stwierdził, że warunkiem dopuszczalności skargi konstytucyjnej jest, aby kwestionowana regulacja stanowiła podstawę prawną ostatecznego orzeczenia naruszającego prawa konstytucyjne. W niniejszej sprawie skarżąca powołała art. 176 ust. 1 Konstytucji, który jest zasadą ustrojową, a nie źródłem praw podmiotowych. Trybunał podkreślił, że zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego odnosi się do spraw rozpoznawanych przez sąd w pierwszej instancji, a nie do kontroli sądowej nad orzeczeniami organów niebędących sądami, jak w przypadku zażalenia na postanowienie prokuratora. Taka kontrola ma charakter kasacyjny. Ponadto, Trybunał wskazał, że art. 329 k.p.k. określa jedynie sąd właściwy do rozpoznania zażalenia i skład tego sądu, nie odnosząc się do kwestii dopuszczalności zażalenia na postanowienie sądu. Wobec powyższego, Trybunał uznał skargę za oczywiście bezzasadną i odmówił jej nadania dalszego biegu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego w kontekście kontroli sądowej nad postanowieniami prokuratorskimi o umorzeniu śledztwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji kontroli sądowej nad postanowieniem prokuratora, a nie ogólnej zasady dwuinstancyjności postępowań sądowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy Kodeksu postępowania karnego wyłączające możliwość złożenia zażalenia na postanowienie sądu utrzymujące w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa są zgodne z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie naruszają zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego, ponieważ postępowanie sądu w przedmiocie zażalenia na postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa ma charakter kasacyjny, a nie merytoryczny, i nie podlega zasadzie dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego dotyczy spraw rozpoznawanych przez sąd w pierwszej instancji. Kontrola sądowa nad postanowieniem prokuratora o umorzeniu śledztwa ma charakter kasacyjny i nie jest postępowaniem merytorycznym w sprawie, dlatego nie stosuje się do niej art. 176 ust. 1 Konstytucji.
Czy art. 329 Kodeksu postępowania karnego, określający sąd właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia postępowania, jest podstawą do wydawania arbitralnych decyzji i narusza prawa konstytucyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 329 k.p.k. nie narusza praw konstytucyjnych, ponieważ reguluje jedynie kwestię właściwości sądu i składu orzekającego, a nie dopuszczalność zażalenia na postanowienie sądu.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że art. 329 k.p.k. nie odnosi się do kwestii dopuszczalności zażalenia na postanowienie sądu, a jedynie wskazuje sąd właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia postępowania. W związku z tym, przepis ten nie mógł stanowić podstawy do naruszenia praw i wolności konstytucyjnych skarżącej.
Czy skarżąca konstytucyjna wskazała konkretne podmiotowe prawa lub wolności o charakterze konstytucyjnym, których naruszenie wiąże z wydaniem przez organ władzy publicznej ostatecznego orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżąca nie wskazała konkretnych podmiotowych praw lub wolności o charakterze konstytucyjnym, których naruszenie wiąże z wydaniem orzeczenia.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny zaznaczył, że warunkiem dopuszczalności skargi konstytucyjnej jest wskazanie przez skarżącego konkretnych podmiotowych praw lub wolności konstytucyjnych, których naruszenie wiąże z wydaniem ostatecznego orzeczenia. W tym przypadku skarżąca powołała się na art. 176 ust. 1 Konstytucji, który ma charakter zasady ustrojowej, a nie prawa podmiotowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Maria Kazimiery Nowakowska | osoba_fizyczna | skarżąca |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 329
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego
Wskazuje sąd właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia postępowania oraz skład tego sądu. Nie odnosi się do kwestii dopuszczalności ewentualnego zażalenia na postanowienie sądu.
Konstytucja art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nie wynika z niego, że sądowa droga dochodzenia praw lub wolności o charakterze konstytucyjnym ma posiadać dwuinstancyjny charakter ani nie determinuje trybu dochodzenia tych praw.
Konstytucja art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa konstytucyjny model sądownictwa, zgodnie z którym postępowania sądowe mają charakter co najmniej dwuinstancyjny. Zasada ta odnosi się wyłącznie do tych postępowań, w których sprawa od początku była rozpoznawana przez sądy. Poza jej zakresem pozostają przypadki rozpoznawania przez sąd środków zaskarżenia od orzeczeń wydanych przez organy nie należące do systemu wymiaru sprawiedliwości. Nie ma zastosowania do rozpoznawania przez sąd zażaleń na decyzję prokuratora o umorzeniu śledztwa, które pełni funkcje kasacyjne.
Pomocnicze
k.p.k. art. 459
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 465 § § 2
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie sądu w przedmiocie zażalenia na postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa ma charakter kasacyjny, a nie merytoryczny, i nie podlega zasadzie dwuinstancyjności z art. 176 ust. 1 Konstytucji. • Art. 329 k.p.k. nie odnosi się do dopuszczalności zażalenia na postanowienie sądu, a jedynie do właściwości sądu w przedmiocie zażalenia na postanowienie prokuratora. • Skarżąca nie wskazała konkretnych podmiotowych praw lub wolności konstytucyjnych, których naruszenie wiąże z wydaniem orzeczenia.
Odrzucone argumenty
Przepisy k.p.k. wyłączające zażalenie na postanowienie sądu utrzymujące w mocy umorzenie śledztwa naruszają zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji). • Kwestionowane przepisy zamykają drogę do dochodzenia praw i prowadzą do arbitralnych decyzji.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie sądu w przedmiocie rozpoznawania zażaleń na decyzję prokuratora o umorzeniu śledztwa nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. • Pełni bowiem wyłącznie funkcje kasacyjne i jest elementem sądowej kontroli nad niektórymi czynnościami tego postępowania. • zasada wyrażona w art. 176 Konstytucji odnosi się wyłącznie do tych postępowań, w których sprawa od początku była rozpoznawana przez sądy.
Skład orzekający
Mirosław Wyrzykowski
po wstępnym rozpoznaniu
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego w kontekście kontroli sądowej nad postanowieniami prokuratorskimi o umorzeniu śledztwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kontroli sądowej nad postanowieniem prokuratora, a nie ogólnej zasady dwuinstancyjności postępowań sądowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na precyzyjną wykładnię zasady dwuinstancyjności w kontekście kontroli sądowej nad czynnościami prokuratora.
“Czy zażalenie na umorzenie śledztwa musi być dwuinstancyjne? Wyjaśnia Trybunał Konstytucyjny.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.