II KP 202/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Prokuratora Okręgowego o zezwolenie na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej za czyny zarzucane mu we wniosku, które miały wypełniać znamiona przestępstw z art. 189 § 1 k.k. i art. 231 § 1 k.k. Wniosek wynikał z sytuacji, w której sędzia, rozpoznając wniosek o tymczasowe aresztowanie, dopuścił do doręczenia postanowienia po upływie 24 godzin od przekazania podejrzanego do dyspozycji sądu, co skutkowało koniecznością jego zwolnienia. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny odmówił zezwolenia, uznając, że brak jest podstaw do pociągnięcia sędziego do odpowiedzialności karnej, zwłaszcza że sędzia poniósł już odpowiedzialność dyscyplinarną za przewinienie służbowe. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, rozpoznając zażalenie Prokuratora, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Sąd Najwyższy podkreślił, że samo rażące naruszenie przepisów procesowych przez sędziego nie jest równoznaczne z przestępstwem. Kluczowe jest wykazanie umyślności działania lub przewidywania istotnej szkody, czego w tej sprawie nie udowodniono. Sąd zwrócił uwagę na splot nietypowych okoliczności, presję czasu i stres, które mogły wpłynąć na zachowanie sędziego, a także na fakt, że sędzia sam podjął działania zmierzające do uwolnienia podejrzanego po zorientowaniu się w błędzie. Ponadto, Sąd Najwyższy rozważył kwestię zakazu ne bis in idem, stwierdzając, że nie zachodzi on w tej sprawie, ponieważ postępowanie dyscyplinarne nie rozstrzygnęło kwestii zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że naruszenie przepisów procesowych przez sędziego nie jest automatycznie przestępstwem i wymaga udowodnienia umyślności lub istotnej szkody. Wyjaśnienie zakresu stosowania zakazu ne bis in idem w kontekście postępowań dyscyplinarnych i karnych wobec sędziów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sędziego i nie może być bezpośrednio stosowane do innych funkcjonariuszy publicznych bez uwzględnienia odmienności ich statusu prawnego i odpowiedzialności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rażące naruszenie przepisów prawa procesowego przez sędziego, stanowiące przewinienie dyscyplinarne, należy automatycznie traktować jako przestępne niedopełnienie obowiązków lub przekroczenie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego?
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest dopuszczalne domniemanie, że każde, nawet oczywiste i rażące naruszenie przepisów prawa w procesie orzekania, które stanowi przewinienie dyscyplinarne, należy traktować w kategoriach przestępnego niedopełnienia obowiązków lub przekroczenia uprawnień przez sędziego. Samo tylko założenie, że sędzia dysponuje niezbędnym przygotowaniem zawodowym, nie wystarcza do stwierdzenia umyślności działania na szkodę interesu prywatnego lub publicznego, jeśli tego faktu nie można wykazać przy pomocy konkretnych okoliczności sprawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przestępstwo wymaga wykazania umyślności lub co najmniej przewidywania możliwości wyrządzenia istotnej szkody. Samo naruszenie przepisów procesowych, nawet rażące, nie jest równoznaczne z przestępstwem, zwłaszcza gdy można je przypisać niezachowaniu reguł ostrożności lub błędowi, a nie celowemu działaniu na szkodę. W analizowanej sprawie brak było dowodów na umyślność sędziego, a okoliczności sprawy (presja czasu, stres, nietypowe sytuacje) wskazywały raczej na błąd proceduralny niż na zamiar przestępczy.
Czy w sytuacji, gdy sąd dyscyplinarny rozstrzygnął o przewinieniu służbowym sędziego, ale nie wydał formalnie uchwały o zezwoleniu na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej, zachodzi przeszkoda procesowa w postaci zakazu ne bis in idem do rozpoznania późniejszego wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej?
Odpowiedź sądu
Nie, nie zachodzi przeszkoda procesowa w postaci zakazu ne bis in idem. Postępowanie dyscyplinarne, w którym sąd nie rozstrzygnął kwestii zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, nie stanowi prawomocnego zakończenia postępowania w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zakaz ne bis in idem dotyczy sytuacji, gdy postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone. W przypadku sędziów, przeszkoda taka powstaje tylko wtedy, gdy uprzednio rozstrzygnięto prawomocnie w kwestii zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej (pozytywnie lub negatywnie). Samo orzeczenie o odpowiedzialności dyscyplinarnej, bez rozstrzygnięcia o zezwoleniu na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, nie wywołuje skutków stanu rzeczy osądzonej w rozumieniu zakazu ne bis in idem.
Czy sędzia, który dopuścił się nieumyślnego pozbawienia wolności aresztanta poprzez niedopełnienie obowiązku jego uwolnienia po upływie terminu zastosowania środka zapobiegawczego, może odpowiadać na podstawie art. 231 § 3 k.k. (niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego ze szkodą)?
Odpowiedź sądu
Tak, ale pod warunkiem wyrządzenia pokrzywdzonemu istotnej szkody. W analizowanej sprawie akta nie wskazywały na powstanie istotnej szkody.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że odpowiedzialność na podstawie art. 231 § 3 k.k. wymaga wykazania, że funkcjonariusz publiczny dopuścił się nieumyślnego pozbawienia wolności i wyrządził pokrzywdzonemu istotną szkodę. W rozpatrywanej sprawie, mimo że sędzia mógł dopuścić się błędu proceduralnego skutkującego krótkotrwałym pozbawieniem wolności, brak było dowodów na to, że pokrzywdzony poniósł istotną szkodę, co wykluczało zastosowanie tego przepisu.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że naruszenie przepisów procesowych przez sędziego nie jest automatycznie przestępstwem i wymaga udowodnienia umyślności lub istotnej szkody. Wyjaśnienie zakresu stosowania zakazu ne bis in idem w kontekście postępowań dyscyplinarnych i karnych wobec sędziów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sędziego i nie może być bezpośrednio stosowane do innych funkcjonariuszy publicznych bez uwzględnienia odmienności ich statusu prawnego i odpowiedzialności.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.