II KP 170/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Toruniu rozpoznał zażalenie B.P. na czynność zatrzymania dokonaną przez funkcjonariuszy Policji. B.P. argumentował, że nie było podstaw do jego legitymowania ani zatrzymania. Sąd, odwołując się do zasady legalizmu wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, podkreślił, że działania organów władzy publicznej muszą opierać się na przepisach prawa i mieścić się w ich granicach. Analizując przepisy dotyczące legitymowania przez Policję, sąd wskazał, że funkcjonariusz musi podać podstawę prawną i przyczynę czynności. W rozpatrywanej sprawie funkcjonariusze nie potrafili wskazać podstawy prawnej do legitymowania B.P., który odmówił okazania dowodu osobistego. Sąd stwierdził, że zatrzymanie było bezzasadne, ponieważ nie istniały przesłanki do legitymowania, a B.P. nie popełnił żadnego wykroczenia ani przestępstwa. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, sąd podkreślił, że obywatel może odmówić podania danych osobowych, gdy żądanie jest bezzasadne prawnie. W konsekwencji, sąd uznał zatrzymanie za bezzasadne i nakazał zawiadomić o tym Prokuratora Rejonowego oraz (...) w T.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie podstaw prawnych do legitymowania i zatrzymania przez Policję oraz prawa obywatela do odmowy podania danych w przypadku braku takich podstaw.
Dotyczy konkretnej sytuacji braku podstaw do legitymowania; nie dotyczy przypadków, gdy podstawy te istnieją.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zatrzymanie osoby przez funkcjonariuszy Policji było uzasadnione, jeśli nie wskazano podstawy prawnej do legitymowania, a osoba ta nie popełniła wykroczenia ani przestępstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zatrzymanie było bezzasadne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak wskazania podstawy prawnej do legitymowania uniemożliwia legalne zatrzymanie, zwłaszcza gdy nie zachodzą przesłanki do zatrzymania z art. 45 § 1 kpw, a osoba nie popełniła czynu zabronionego.
Czy obywatel ma prawo odmówić podania danych osobowych, gdy funkcjonariusz żąda ich bez podstawy prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obywatel może odmówić podania danych osobowych bez ponoszenia konsekwencji prawnych, gdy żądanie jest bezzasadne prawnie.
Uzasadnienie
Zasada legalizmu i ochrona autonomii informacyjnej jednostki (art. 51 Konstytucji RP) nakazują, aby żądania takie były oparte na przepisach prawa. Brak podstawy prawnej do legitymowania oznacza, że obywatel może odmówić podania danych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. P. | osoba_fizyczna | skarżący |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 246 § 3 i 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.w. art. 47 § 3
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Pomocnicze
k.p.k. art. 244
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu - kompetencja organów władzy publicznej musi opierać się na przepisie prawa i działać w jego granicach.
u.o. Policji art. 15 § 1 pkt 1
Ustawa o Policji
Dz. U. z 2020 r. poz. 192
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie postępowania przy wykonywaniu niektórych uprawnień policjantów
Konstytucja RP art. 51 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji go dotyczących.
Konstytucja RP art. 51 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Władze publiczne nie mogą pozyskiwać i gromadzić innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym.
k.w. art. 65 § 2
Kodeks wykroczeń
k.p.w. art. 45 § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wskazania przez funkcjonariuszy podstawy prawnej do legitymowania. • Brak popełnienia przez zatrzymanego wykroczenia lub przestępstwa. • Zatrzymanie narusza zasadę legalizmu i prawo do prywatności informacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
kompetencja (realizująca ją działalność) każdego organu władzy publicznej powinna opierać się na wyraźnie sformułowanym przepisie prawa • Działania wykraczające poza ramy tych uprawnień pozbawione są zaś legitymacji • Policjant ma zatem prawo legitymować osoby, gdy ustalenie ich tożsamości, w ocenie funkcjonariusza, niezbędne jest do wykonania czynności służbowych • obywatel może odmówić podania tych danych bez poniesienia konsekwencji prawnych • Nie wystarczy zatem, że istnieje norma kompetencyjna uprawniająca funkcjonariuszy do legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości, ale musi również zachodzić opisana ustawą przyczyna uzasadniająca wkroczenie w sferę autonomii informacyjnej jednostki.
Skład orzekający
Marcin Czarciński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie podstaw prawnych do legitymowania i zatrzymania przez Policję oraz prawa obywatela do odmowy podania danych w przypadku braku takich podstaw."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji braku podstaw do legitymowania; nie dotyczy przypadków, gdy podstawy te istnieją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie zasady legalizmu i ochrony praw obywatelskich w kontekście działań Policji, co jest istotne dla zrozumienia granic uprawnień funkcjonariuszy.
“Czy policja może zatrzymać Cię bez podania powodu? Sąd wyjaśnia granice uprawnień.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.