II Kp 135/15

Sąd Rejonowy w Sokołowie PodlaskimSokołów Podlaski2016-02-11
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚredniarejonowy
przywłaszczenieart. 284 kkdochodzeniezażaleniebrak znamion czynu zabronionegospór cywilnoprawnywłasnośćumowa sprzedaży

Podsumowanie

Sąd Rejonowy utrzymał w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia w sprawie przywłaszczenia samochodu, uznając spór za cywilnoprawny.

Pokrzywdzony wniósł zażalenie na postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia w sprawie przywłaszczenia samochodu, zarzucając naruszenie przepisów i brak przeprowadzenia dowodów. Sąd Rejonowy uznał zażalenie za niezasadne. Stwierdzono, że spór o własność i rozliczenia z umowy sprzedaży samochodu ma charakter cywilnoprawny, a brak jest znamion przestępstwa przywłaszczenia z art. 284 § 1 kk, gdyż podejrzany nabył pojazd w drodze umowy i uiścił za niego zapłatę, której nie odzyskał.

Sąd Rejonowy w Sokołowie Podlaskim rozpoznał zażalenie pokrzywdzonego K. P. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Sokołowie Podlaskim z dnia 30 września 2015 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie sygn. akt Ds. 550/15/D. Prokurator umorzył dochodzenie wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego z art. 284 § 1 kk, dotyczącym przywłaszczenia samochodu ciężarowego marki N. (...) o wartości 65.000 zł. Pokrzywdzony zarzucił w zażaleniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść postanowienia, wskazując na brak wniknięcia w stan faktyczny, nieuzasadnienie decyzji oraz niewykonanie potrzebnych dowodów. Sąd Rejonowy uznał zażalenie za niezasadne. W ocenie Sądu, organy postępowania przygotowawczego wystarczająco ustaliły stan faktyczny i decyzja o umorzeniu była zasadna. Sprawa dotyczyła sprzedaży samochodu przez P. B. podejrzanemu T. W. za kwotę 65.000 zł, należącego do pokrzywdzonego K. P. Podejrzany odstąpił od umowy z powodu wykrytych wad i zażądał zwrotu pieniędzy. Spór o własność i rozliczenia trafił na drogę postępowania cywilnego, gdzie wyrokiem Sądu Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem zasądzono od P. B. na rzecz T. W. kwotę 65.000 zł, a powództwo przeciwko K. P. oddalono. Sąd podkreślił, że przestępstwo przywłaszczenia z art. 284 § 1 kk wymaga udowodnienia włączenia rzeczy do majątku sprawcy lub osoby trzeciej, mając świadomość braku tytułu prawnego. W tej sprawie podejrzany nabył pojazd w drodze umowy i zapłacił za niego, nie odzyskując pieniędzy. Sąd uznał, że wskazane okoliczności wykluczają przypisanie podejrzanemu zarzucanego mu przestępstwa, a dochodzenie roszczeń powinno nastąpić na drodze cywilnej. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, Sąd stwierdził, że akta spraw cywilnych były dostępne, a przesłuchanie pokrzywdzonego nie było konieczne, gdyż okoliczności faktyczne były bezsporne, a sporna była ich ocena prawnokarna.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak znamion czynu zabronionego uzasadnia umorzenie dochodzenia, gdyż spór o własność i rozliczenia z umowy sprzedaży ma charakter cywilnoprawny, a nie karny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przestępstwo przywłaszczenia wymaga udowodnienia włączenia rzeczy do majątku sprawcy z pełną świadomością braku tytułu prawnego. W sytuacji, gdy podejrzany nabył pojazd w drodze umowy i zapłacił za niego, a spór dotyczy wad i rozliczeń, sprawa powinna być rozstrzygnięta na drodze cywilnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy postanowienia o umorzeniu dochodzenia

Strona wygrywająca

Prokurator Prokuratury Rejonowej w Sokołowie Podlaskim

Strony

NazwaTypRola
K. P.osoba_fizycznapokrzywdzony
T. W.osoba_fizycznapodejrzany
Prokurator Prokuratury Rejonowej w Sokołowie Podlaskimorgan_państwowyorgan prowadzący postępowanie przygotowawcze
P. B.osoba_fizycznasprzedawca (osoba trzecia w transakcji)

Przepisy (5)

Główne

kpk art. 437 § 1

Kodeks postępowania karnego

kpk art. 17 § 1

Kodeks postępowania karnego

kk art. 284 § 1

Kodeks karny

Pomocnicze

kpk art. 438 § 2

Kodeks postępowania karnego

kc art. 461

Kodeks cywilny

Instytucja 'prawa zatrzymania' wyklucza możliwość przyjęcia czynu z art. 284 § 1 kk.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spór o własność i rozliczenia z umowy sprzedaży samochodu ma charakter cywilnoprawny. Brak jest świadomości podejrzanego o braku tytułu prawnego do zachowania. Podejrzany nabył pojazd w drodze umowy i zapłacił za niego, nie odzyskując pieniędzy. Okoliczności sprawy nie wykluczają możliwości dochodzenia wydania samochodu na drodze powództwa windykacyjnego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty pokrzywdzonego o naruszeniu przepisów postępowania i braku przeprowadzenia dowodów.

Godne uwagi sformułowania

nie wystarcza wykazać, iż zatrzymuje on wbrew woli właściciela cudzą rzecz ruchomą. Należy udowodnić, że włączył on tę rzecz na stałe do swego majątku lub majątku osoby trzeciej, a co najistotniejsze, iż czynił to mając świadomość braku tytułu prawnego do tego zachowania. Przestępstwo przywłaszczenia w rozumieniu ustawy bowiem nie jest tożsame z potocznym rozumieniem tego słowa. instytucja ''prawa zatrzymania'' z art. 461 kc wyklucza możliwość przyjęcia czynu z art. 284 § 1 kk.

Skład orzekający

Mariusz Wysokiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Rozróżnienie między przestępstwem przywłaszczenia a sporem cywilnoprawnym dotyczącym własności i rozliczeń z umowy sprzedaży, zwłaszcza w kontekście prawa zatrzymania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie doszło do transakcji sprzedaży z udziałem osoby trzeciej i późniejszego sporu o wady i zwrot pieniędzy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje częsty problem rozgraniczenia między prawem karnym a cywilnym w kontekście sporów o własność i transakcji handlowych, co jest istotne dla praktyków.

Kiedy spór o samochód to nie przywłaszczenie, a sprawa cywilna? Wyjaśnienie Sądu Rejonowego.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II Kp 135/15 POSTANOWIENIE Dnia 11 lutego 2016 r. Sąd Rejonowy w Sokołowie Podlaskim II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący SSR Mariusz Wysokiński Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Bezler przy udziale ----------- po rozpoznaniu w sprawie o czyn z art. 284 § 1 kk w przedmiocie zażalenia na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Sokołowie Podlaskim z dnia 30 września 2015 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie sygn. akt Ds. 550/15/D na podstawie art. 437 § 1 kpk postanawia zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Sokołowie Podlaskim – wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego - na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk umorzył dochodzenie w sprawie sygn. akt Ds. 550/15/D, przeciwko T. W. podejrzanemu o to, że w okresie od 20 lipca 2009 r. do dnia 23 kwietnia 2010 r. w K. , gm. S. , pow. (...) , woj. (...) przywłaszczył samochód ciężarowy marki '' N. (...) '' nr rej. (...) o wartości 65.000 zł na szkodę K. P. , tj. o czyn. z ar. 284 § 1 kk . W dniu 26 października 2015 r. zażalenie na powyższe orzeczenie wniósł pokrzywdzony K. P. zaskarżając je w całości i zarzucając mu na zasadzie art. 438 pkt 2 kpk , iż wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na jego treść. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał m. in., że organ procesowy nie wgłębił się w stan faktyczny sprawy, nie uzasadnił, jakimi przesłankami kierował się uznając, że brak jest znamion czynu zabronionego i nie przeprowadził potrzebnych dowodów, w tym nie wystąpił o akta sprawy I C 75/07 do Sądu Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem i akta sprawy Sądu Okręgowego w Łomży sygn. I Ca 35/08 oraz nie przesłuchał skarżącego w charakterze świadka. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia. Sąd zważył, co następuje Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu organy postępowania przygotowawczego w sposób wystarczający przeprowadziły w sprawie czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowym stanie faktycznym doszło do naruszenia przez podejrzanego T. W. dyspozycji art. 284 § 1 kk , zaś decyzję Prokuratora o umorzeniu dochodzenia należy uznać za zasadną. Jak wynika z akt sprawy w dniu 23 czerwca 2007 r. P. B. sprzedał podejrzanemu T. W. za kwotę 65.000,00 zł należący do skarżącego K. P. samochód marki N. (...) o nr rej. (...) . Pismem z dnia 29 czerwca 2007 r. podejrzany, powołując się na wykrycie wad fizycznych zakupionego samochodu złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy i zażądał od skarżącego zwrotu pieniędzy oraz odbioru samochodu. Ze względu na okoliczność, że skarżący nie przychylił się do w/w żądań podejrzany skierował sprawę na drogę postępowania cywilnego. Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2007 r. sygn. I C 75/07 Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiem zasądził od P. B. na rzecz T. W. kwotę 65.000,00 zł, zaś w stosunku do skarżącego powództwo oddalił. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w Łomży. Z akt sprawy wynika także, iż w tym samym czasie Prokuratura Rejonowa B. – P. w B. nadzorowała dochodzenie w sprawie doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem K. P. przez P. B. . W toku prowadzonego dochodzenia postanowieniem z dnia 01 sierpnia 2008 r. Prokurator zażądał od T. W. wydania samochodu marki N. (...) w związku z treścią w/w wyroku Sądu Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem. Postanowienie to zostało wykonane i przedmiotowy samochód w dniu 25 sierpnia 2008 r. przekazano K. P. , a następnie po zaskarżeniu w/w decyzji przez T. W. Prokurator Okręgowy w Białymstoku uchylił przedmiotowe postanowienie, uznając jednocześnie, że nie jest uprawniony do rozstrzygnięcia żądania zwrotu pojazdu, które winno być rozpoznane przez prokuratora prowadzącego postępowanie. Postanowieniem Prokuratora Rejonowego B. – P. w B. z dnia 20 października 2008 r. zażądano od skarżącego K. P. wydania samochodu będącego przedmiotem sporu, co nastąpiło w dniu 06 listopada 2008 r. Jednocześnie K. P. zaskarżył decyzję Prokuratora, jednakże zażalenie nie zostało uwzględnione. Postanowieniem funkcjonariusza KP w B. z dnia 15 grudnia 2008 r. samochód marki N. (...) oddano na przechowanie T. W. , a na powyższą decyzję zażalenie złożył K. P. , kwestionując prawo T. W. do przedmiotowego pojazdu. Zażalenie zostało uwzględnione i Prokurator Prokuratury Rejonowej B. – P. w B. postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 r. orzekł, że w/w pojazd powinien zostać zwrócony skarżącemu K. P. . Na przedmiotową decyzję zażalenie złożyła pełnomocnik T. W. , jednakże postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 30 października 2009 r. zaskarżone postanowienie zostało utrzymane w mocy. Postępowanie przeciwko P. B. postanowieniem Prokuratora Rejonowego B. – P. w B. zostało umorzone z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przez niego czynu. Zdaniem Sądu pogląd Prokuratora, iż opisane wyżej okoliczności faktyczne nie pozwalają na stanowcze przypisanie podejrzanemu T. W. , który nie przyznał się do dokonania zarzucanego mu czynu, wyczerpania znamion przestępstwa z art. 284 § 1 kk należy uznać za trafny. Zgodnie z treścią art. 284 § 1 kk podlega karze do 3 lat pozbawienia wolności, kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe. Nie ulega wątpliwości, iż w sprawie niniejszej pomiędzy skarżącym a podejrzanym zaistniał spór, co do własności samochodu marki N. (...) o nr rej. (...) oraz rozliczeń z tytułu umowy jego kupna – sprzedaży, w zawarciu której brała udział osoba trzecia – P. B. . Nie chcąc w tym miejscu powielać obszernej analizy przeprowadzonej przez Prokuratora w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić dodatkowo, iż w sprawie niniejszej samo rozstrzygnięcie kwestii własności pojazdu nie przesądza o możliwości przypisania podejrzanemu zarzucanego mu przestępstwa. Przestępstwo przywłaszczenia w rozumieniu ustawy bowiem nie jest tożsame z potocznym rozumieniem tego słowa. Aby bowiem skutecznie przypisać sprawcy czyn z art. 284 § 1 kk nie wystarczy wykazać, iż zatrzymuje on wbrew woli właściciela cudzą rzecz ruchomą. Należy udowodnić, że włączył on tę rzecz na stałe do swego majątku lub majątku osoby trzeciej, a co najistotniejsze, iż czynił to mając świadomość braku tytułu prawnego do tego zachowania. Jak wynika z dorobku orzecznictwa sądowego i doktryny wskazane w przepisach art. 284 § 1 i 2 kk znamię czasownikowe ''przywłaszcza'' polega na postąpieniu z cudzą rzeczą, znajdującą się w posiadaniu sprawcy, jak ze swoją własnością, z wykluczeniem osoby uprawnionej, a mówiąc dokładniej oznacza ''postępowanie bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej do rozporządzania znajdującym się w posiadaniu sprawcy mieniem ruchomym, polegające na włączeniu go do majątku swego lub innej osoby i powiększenie w ten sposób swojego stanu posiadania lub innej osoby''. Przestępstwo z art. 284 § 1 kk ma bowiem charakter umyślny, a zatem popełnia je osoba, która włącza cudzą rzecz do swojego majątku lub rozporządza nią na rzecz osoby trzeciej, mając świadomość braku do tego tytułu prawnego. Tymczasem podejrzany, jak wskazał w swoich wyjaśnieniach nabył przedmiotowy pojazd w drodze umowy – kupna sprzedaży oraz uiścił za niego kwotę 65.000,00 zł, których to pieniędzy, jak wynika z okoliczności sprawy dotychczas nie odzyskał. W konsekwencji należy stwierdzić, iż zdaniem Sądu wskazane okoliczności nie wykluczają, co prawda możliwości skutecznego dochodzenia przez skarżącego wydania samochodu na drodze powództwa windykacyjnego, niemniej jednak wykluczają stanowcze przypisanie podejrzanemu zarzucanego mu przestępstwa. Orzecznictwo sądowe wielokrotnie podkreślało bowiem m. in., iż instytucja ''prawa zatrzymania'' z art. 461 kc wyklucza możliwość przyjęcia czynu z art. 284 § 1 kk . Tymczasem w rozpoznawanym przypadku sytuacja wydaje się być zbliżona. Reasumując - zdaniem Sądu skarżący powinien dochodzić swych roszczeń w stosunku do pojazdu będącego przedmiotem postępowania na drodze postępowania cywilnego. Odnosząc się natomiast bezpośrednio do podniesionych przez skarżącego w zażaleniu zarzutów wskazać należy, że w aktach sprawy znajdują się odpisy wyroków Sądu Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem z dnia 22 grudnia 2007 r. i Sądu Okręgowego w Łomży z dnia 21 lutego 2008 r. wraz z uzasadnieniami w związku, z czym brak było potrzeby analizowania całych akt w/w spraw. Zarzut skarżącego dotyczący jego nieprzesłuchania w toku dochodzenia w kontekście poczynionych wyżej rozważań również należy uznać za niezasadny bowiem okoliczności faktyczne, o których mógłby zeznać skarżący pozostają w istocie bezsporne, a sporna pozostaje jedynie ich ocena prawno karna. Z powyższych względów i na podstawie powołanego przepisu Sąd, uznając zażalenie za niezasadne orzekł, jak w postanowieniu.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę