II KO 95/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą zażalenia sędziego na decyzje prokuratora innemu sądowi rejonowemu ze względu na potencjalne wątpliwości co do bezstronności sądu właściwego miejscowo.
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy dotyczącej zażalenia sędziego X. Y. na decyzje prokuratora innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Rejonowy uzasadnił to tym, że skarżący jest sędzią tego sądu, a jego relacje towarzyskie z innymi sędziami mogłyby budzić wątpliwości co do bezstronności. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, uznając, że przekazanie sprawy jest w interesie wymiaru sprawiedliwości, aby uniknąć odbioru społecznego sugerującego brak obiektywizmu.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie o przekazanie sprawy dotyczącej zażalenia sędziego X. Y. na postanowienie prokuratora dotyczące wydania rzeczy, przeszukania i zatrzymania rzeczy. Sąd Rejonowy uzasadnił wniosek tym, że skarżący jest sędzią tego sądu, a jego relacje towarzyskie z innymi sędziami mogłyby rodzić wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, wskazując, że choć wcześniej stosowano już przepisy o wyłączeniu sędziego (art. 41 § 1 k.p.k.), to w kontekście pełnionej przez skarżącego funkcji zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w Warszawie, realne są wątpliwości co do zachowania bezstronności przez sąd właściwy miejscowo. Aby zapobiec błędnemu odbiorowi społecznemu i zapewnić pozory bezstronności, Sąd Najwyższy zdecydował o przekazaniu sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Widzewa w Łodzi, który znajduje się poza okręgiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, należy przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć nie zachodziły przesłanki do wyłączenia sędziego w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., to w kontekście pełnionej przez skarżącego funkcji zastępcy rzecznika dyscyplinarnego oraz jego relacji towarzyskich z sędziami sądu właściwego miejscowo, realne są wątpliwości co do zachowania bezstronności. W interesie wymiaru sprawiedliwości i dla przeciwdziałania błędnemu odbiorowi społecznemu, sprawę należy rozpoznać w innym sądzie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. Y. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Prokuratura Regionalna w Lublinie delegowana do Prokuratury Krajowej | organ_państwowy | organ prowadzący postępowanie przygotowawcze |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 37 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu w interesie wymiaru sprawiedliwości.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący wyłączenia sędziego z powodu okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do jego bezstronności.
k.p.k. art. 43
Kodeks postępowania karnego
Przepis wskazujący, że przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu następuje przez sąd wyższego rzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potencjalne wątpliwości co do bezstronności sądu właściwego miejscowo ze względu na relacje towarzyskie sędziego z innymi sędziami. Rola skarżącego jako zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w Warszawie. Konieczność zapewnienia odbioru społecznego o bezstronności sądu.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości nie dawałyby podstaw do wysuwania jakichkolwiek ewentualnych zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu w interesie wymiaru sprawiedliwości, a więc dla przeciwdziałania mylnemu odbiorowi społecznemu o braku bezstronności sądu
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy innemu sądowi ze względu na potencjalne wątpliwości co do bezstronności, zwłaszcza gdy stroną jest sędzia lub osoba pełniąca funkcje publiczne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wątpliwości co do bezstronności sądu właściwego miejscowo są realne i dotyczą odbioru społecznego, a nie tylko formalnych przesłanek wyłączenia sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy sędziego i potencjalnych wątpliwości co do bezstronności sądu, co jest zawsze interesujące z perspektywy wymiaru sprawiedliwości i zaufania publicznego.
“Sędzia w sądzie, w którym orzeka? Sąd Najwyższy przekazuje sprawę innemu sądowi.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KO 95/25 POSTANOWIENIE Dnia 13 maja 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie X. Y. w związku z zażaleniem wyżej wymienionego na postanowienie prokuratora Prokuratury Regionalnej w Lublinie delegowanej do Prokuratury Krajowej z dnia 1 lipca 2024 r., sygn. akt [...], o żądaniu wydania rzeczy i przeszukaniu oraz dokonaniu czynności zatrzymania rzeczy, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 13 maja 2025 r. wniosku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie zawartego w postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt XIV Kp 1787/24, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. postanowił przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Widzewa w Łodzi. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt XIV Kp 1787/24, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie, w oparciu o przepis art. 37 k.p.k., do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zażalenia X. Y. na postanowienie prokurator Prokuratury Regionalnej w Lublinie delegowanej do Prokuratury Krajowej z dnia 1 lipca 2024 r., sygn. akt [...], o żądaniu wydania rzeczy i przeszukaniu oraz dokonaniu czynności zatrzymania rzeczy. Uzasadniając inicjatywę sąd meriti wskazał, że osobą skarżącą jest wieloletni sędzia sądu właściwego miejscowo, którego łączyły i łączą nadal relacje towarzyskie z innymi sędziami tego Sądu. W tej sytuacji – zdaniem Sądu Rejonowego – dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za tym, by sprawa ta została osądzona w warunkach, które nie dawałyby podstaw do wysuwania jakichkolwiek ewentualnych zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy jej rozpatrywaniu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie należało uwzględnić. Nie ulega wątpliwości, że relacje o charakterze towarzyskim łączące autora zażalenia z sędziami sądu właściwego miejscowo stanowią w pierwszym rzędzie podstawę do zastosowania przepisu art. 41 § 1 k.p.k., z której to inicjatywy w toku niniejszego postępowania już kilkukrotnie korzystano (zob. postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie: z dnia 6 września 2024 r., sygn. akt XIV Ko 140/24, z dnia 17 grudnia 2024 r., sygn. akt XIV Ko 181/24, z dnia 31 stycznia 2025 r., sygn. akt XIV Ko 11/25, z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt XIV Ko 27/25, z dnia 13 marca 2025 r., sygn. akt XIV Ko 40/25, z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt XIV Ko 45/25). Gdyby więc inicjatywę tego Sądu, podlegającą obecnemu rozpoznaniu, rozpatrywać wyłącznie w tym aspekcie, o zagrożeniu dobra sprawiedliwości, jako wyłącznego kryterium przekazania sprawy na podstawie art. 37 § 1 k.p.k., trudno byłoby mówić, gdyż dopiero postanie sytuacji o jakiej mowa w art. 43 k.p.k. uzasadniałoby przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu i to przez sąd wyższego rzędu, a nie przez Sąd Najwyższy. Nie można wszelako, poza wskazaną wyżej okolicznością, abstrahować od charakteru tej sprawy oraz osoby skarżącego, występującego również w postępowaniu przygotowawczym jako zastępca rzecznika dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w Warszawie. W takiej konfiguracji, twierdzenie sądu właściwego miejscowo o możliwości powstania w odbiorze społecznym wątpliwości co do zachowania przez ten Sąd zasad bezstronności i obiektywizmu przy rozpatrywaniu zażalenia sędziego tego Sądu na zapadłe w postępowaniu przygotowawczym decyzje procesowe prokuratora bezpośrednio go dotyczące, ma bez wątpienia charakter realny, a nie jedynie hipotetyczny. Bez wątpienia, postronny obserwator tego postępowania, niezależnie od sposobu rozstrzygnięcia co do wniesionego przez sędziego X. Y. zażalenia, będzie mógł mieć tak subiektywne, ale też i obiektywnie podstawy do wysuwania przypuszczeń, że o sposobie rozstrzygnięcia tej sprawy zadecydowały inne niż wyłącznie prawne aspekty, skoro środek odwoławczy rozpoznawał Sąd, w którym skarżący pełnił i nadal pełni służbę sędziowską. Tego rodzaju sugestii – nawet ze wszech miar błędnych – nie da się przy tej konfiguracji procesowej uniknąć. Z tych względów, w interesie wymiaru sprawiedliwości, a więc dla przeciwdziałania mylnemu odbiorowi społecznemu o braku bezstronności sądu, jest rozpoznanie wniesionego zażalenia przez inny sąd równorzędny i to – uwzględniając charakter tej sprawy związany z pełnioną przez sędziego X. Y. funkcją rzecznika dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowy w Warszawie – spoza okręgu właściwości Sądu Apelacyjnego w Warszawie, a takim jest, położony w relatywnie bliskiej odległości, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi. Uwzględniając powyższe postanowiono jak na wstępie. SSN (Tomasz Artymiuk [J.J.] [r.g.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI