II KO 93/24

Sąd Najwyższy2024-07-25
SNKarneodpowiedzialność Skarbu PaństwaŚrednianajwyższy
tymczasowe aresztowanieodszkodowaniezadośćuczynienieniesłuszne aresztowaniedobro wymiaru sprawiedliwościprzekazanie sprawySąd NajwyższySąd Okręgowy

Sąd Najwyższy przekazał sprawę o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie innemu sądowi okręgowemu, aby zapewnić dobro wymiaru sprawiedliwości i uniknąć wątpliwości co do bezstronności sądu, który wcześniej orzekał w tej sprawie.

Sąd Okręgowy w Radomiu wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy dotyczącej odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Okręgowy argumentował, że jego własny udział w sprawie, jako sądu, który wcześniej orzekał w przedmiocie tymczasowego aresztowania i akceptował je, mógłby budzić wątpliwości co do bezstronności w ocenie roszczenia o odszkodowanie. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny i przekazał sprawę do Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Okręgowego w Radomiu o przekazanie sprawy dotyczącej odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie innemu sądowi równorzędnemu, zgodnie z art. 37 k.p.k. Sąd Okręgowy w Radomiu, który miał rozpoznać wniosek o odszkodowanie, sam wcześniej orzekał w sprawie tymczasowego aresztowania A. P. (sygn. V Kz 623/20), a także był organem nadzorującym Prezesa Sądu Rejonowego w Radomiu, który wydał pierwotne postanowienie o areszcie. Sąd Okręgowy uznał, że jego udział w sprawie o odszkodowanie mógłby wywołać w odbiorze społecznym wątpliwości co do bezstronności i niezależności sądu, co nie służyłoby dobru wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, podkreślając, że dobro wymiaru sprawiedliwości uzasadnia odstępstwo od zasad właściwości miejscowej, gdy istnieją okoliczności mogące wpływać na swobodę orzekania lub budzić przekonanie o braku możliwości obiektywnego osądzenia sprawy. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę II Ko 15/24 Sądowi Okręgowemu w Piotrkowie Trybunalskim.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, dobro wymiaru sprawiedliwości uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, gdy istnieją okoliczności mogące wpływać na swobodę orzekania lub budzić wątpliwości co do bezstronności sądu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że udział sądu okręgowego w sprawie o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, gdy sam wcześniej orzekał w przedmiocie stosowania tego aresztu i akceptował je, może budzić wątpliwości co do jego bezstronności w odbiorze społecznym. Taka sytuacja nie służy dobru wymiaru sprawiedliwości, dlatego sprawę należy przekazać innemu sądowi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
A. P.osoba_fizycznawnioskodawca
Prokuratororgan_państwowystrona postępowania
Skarb Państwaorgan_państwowystrona postępowania

Przepisy (2)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Dobro wymiaru sprawiedliwości uzasadnia odstępstwo od zasad właściwości miejscowej sądu i pozwala na przekazanie sprawy innemu równorzędnemu sądowi, gdy istnieją okoliczności mogące wpływać na swobodę orzekania lub budzić wątpliwości co do bezstronności sądu.

Pomocnicze

k.p.k. art. 554

Kodeks postępowania karnego

Określa strony postępowania w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, wskazując na prokuratora i Skarb Państwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potencjalne wątpliwości co do bezstronności sądu okręgowego w sprawie o odszkodowanie, wynikające z jego wcześniejszego udziału w postępowaniu dotyczącym tymczasowego aresztowania. Konieczność zapewnienia dobra wymiaru sprawiedliwości poprzez uniknięcie sytuacji, które mogą podważać zaufanie do sądu.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości swoboda orzekania sądu miejscowo właściwego przekonanie o niezdolności tego sądu do obiektywnego i rzetelnego jej osądzenia wątpliwość co do bezstronności i niezależności sądu brak warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy

Skład orzekający

Małgorzata Bednarek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza w kontekście roszczeń odszkodowawczych związanych z działaniami organów wymiaru sprawiedliwości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sąd właściwy miejscowo sam brał udział w postępowaniu pierwotnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy dbają o pozory bezstronności i zaufanie publiczne, nawet jeśli oznacza to przekazanie sprawy innemu sądowi. Jest to ciekawy przykład mechanizmów proceduralnych zapewniających sprawiedliwość.

Czy sąd może być sędzią we własnej sprawie o odszkodowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KO 93/24
POSTANOWIENIE
Dnia 25 lipca 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Bednarek
w sprawie wniosku pełnomocnika A. P. z 11 kwietnia 2024 r.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie oraz zastosowanie środków zapobiegawczych z urzędu
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 25 lipca 2024 r.
wniosku Sądu Okręgowego w Radomiu
o przekazanie sprawy o sygn. akt II Ko 15/24 innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
wniosek uwzględnić i sprawę II Ko 15/24 przekazać Sądowi Okręgowemu w Piotrkowie Trybunalskim
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Radomiu postanowieniem z 28 czerwca 2024 r., sygn. II Ko 15/24, wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy II Ko 15/24, w sprawie wniosku pełnomocnika A. P. z 11 kwietnia 2024 r. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie oraz zastosowanie środków zapobiegawczych z urzędu – innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Okręgowy za podstawę prawną wniosku przyjął art. 37 k.p.k. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że podstawą faktyczną wniosku jest stosownie do treści art. 554 k.p.k. fakt, że stronami postępowania jest prokurator oraz Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa Sądu Rejonowego w Radomiu, jako że ten sąd wydał ostatnie orzeczenie kończące postępowanie w przedmiocie stosowania wobec A. P. środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Nadto sąd wnioskujący wskazał, że Sąd Okręgowy w Radomiu orzekał w omawianej sprawie – nie uwzględnił bowiem zażalenia na zastosowanie wobec A. P. tymczasowego aresztowania na mocy postanowienia z 2 grudnia 2020 r., sygn. V Kz 623/20. I ta ostatnia okoliczność – zdaniem sądu wnioskującego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu – stanowić ma o wypełnieniu przesłanek wynikających z treści art. 37 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek jest zasadny.
„Dobro wymiaru sprawiedliwości”, o jakim mowa w art. 37 k.p.k., uzasadnia odstępstwo od zasad właściwości miejscowej sądu, a tym samym pozwala na przekazanie sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi, kiedy w sprawie zaistnieją tego rodzaju okoliczności, które mogą wpływać na swobodę orzekania sądu miejscowo właściwego, czy też takie, które mogą powodować w odbiorze społecznym – nawet mylne – przekonanie o niezdolności tego sądu do obiektywnego i rzetelnego jej osądzenia.
Sprawa, która ma być przedmiotem rozpoznania dotyczy odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu niewątpliwie niesłusznie zastosowanego na mocy decyzji Sądu Rejonowego w Radomiu tymczasowego aresztowania i akceptującego jego jedno z orzeczeń – Sądu Okręgowego w Radomiu. Słusznie więc wskazuje
‎
w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia Sąd Okręgowy, że gdyby miał on orzekać w przedmiocie odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie A. P., nadto przy udziale Prezesa Sądu Rejonowego w Radomiu, nad którym przełożonym jest Sąd Okręgowy w Radomiu wywołałoby to w odbiorze społecznym wątpliwość co do bezstronności i niezależności sądu czy też przeświadczenia o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy – co nie służyłoby z pewnością dobru wymiaru sprawiedliwości.
Mając na uwadze powyższe okoliczności na uwadze orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[J.J.]
(r.g.)
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI