III KO 96/21

Sąd Najwyższy2022-01-21
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
przekazanie sprawysąd najwyższybezstronnośćdobro wymiaru sprawiedliwościkpkzażalenieodmowa wszczęcia śledztwa

Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania innemu sądowi ze względu na potencjalne wątpliwości co do bezstronności miejscowego sądu.

Sąd Rejonowy w L. z siedzibą w Ś. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy dotyczącej zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa innemu sądowi równorzędnemu. Argumentowano, że stroną postępowania jest Prezes Sądu Rejonowego, co może budzić wątpliwości co do bezstronności miejscowych sędziów ze względu na zależność służbową. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, przekazując sprawę do Sądu Rejonowego w X.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w L. z siedzibą w Ś. o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy dotyczącej zażalenia na postanowienie Prokuratora Rejonowego w Ś. o odmowie wszczęcia śledztwa. Wniosek argumentowano tym, że stroną postępowania jest Prezes Sądu Rejonowego w L., a zależność służbowa sędziów od Prezesa może budzić w opinii publicznej wątpliwości co do bezstronności miejscowego sądu. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, powołując się na zasadę nemo iudex idoneus in propria causa oraz potrzebę wyeliminowania potencjalnego zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Przekazano sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w X., biorąc pod uwagę zarówno aspekt wykluczenia podejrzeń o brak bezstronności, jak i względy ekonomiki procesowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją podstawy do przekazania sprawy.

Uzasadnienie

Zależność służbowa sędziów od Prezesa Sądu, który jest stroną postępowania (wnioskodawcą zażalenia), może budzić w opinii publicznej wątpliwości co do bezstronności sądu, co uzasadnia zmianę właściwości dla dobra wymiaru sprawiedliwości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi

Strony

NazwaTypRola
pełnomocnik Prezesa Sądu Rejonowego w L. z siedzibą w Ś.innewnioskodawca
Prokurator Rejonowy w Ś.organ_państwowyorgan prowadzący postępowanie
Sąd Rejonowy w L. z siedzibą w Ś.instytucjawnioskodawca
A. S.osoba_fizycznaświadek

Przepisy (2)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis ten umożliwia przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, gdy przemawia za tym dobro wymiaru sprawiedliwości, w tym eliminowanie potencjalnych zagrożeń dla bezstronności sądu.

Pomocnicze

k.k. art. 233 § § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zależność służbowa sędziów od Prezesa Sądu, który jest stroną postępowania, może budzić wątpliwości co do bezstronności sądu. Konieczność zapewnienia autonomicznego i obiektywnego w odbiorze zewnętrznym przeprowadzenia postępowania zażaleniowego. Zasada nemo iudex idoneus in propria causa.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości nemo iudex idoneus in propria causa może wywołać w opinii publicznej przekonanie o braku bezstronności swoboda orzekania sądu autonomicznego i obiektywnego w odbiorze zewnętrznym przeprowadzenia postępowania

Skład orzekający

Marek Siwek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zmiany właściwości sądu ze względu na potencjalne wątpliwości co do bezstronności, wynikające z relacji służbowych między sędzią a stroną postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy stroną jest Prezes sądu, a sprawa dotyczy zażalenia na decyzję prokuratora.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę bezstronności sądu i pokazuje, jak Sąd Najwyższy dba o pozory bezstronności, nawet w sytuacjach, gdy nie ma formalnych podstaw do wyłączenia sędziego.

Czy sędziowie mogą być bezstronni, gdy ich szef jest stroną w sprawie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt III KO 96/21
POSTANOWIENIE
Dnia 21 stycznia 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Siwek
w sprawie zażalenia pełnomocnika Prezesa Sądu Rejonowego w L. z siedzibą w Ś.
na postanowienie Prokuratora Rejonowego w Ś. z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt PR Ds. […] o odmowie wszczęcia śledztwa
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 stycznia 2022 r.,
wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w L. z siedzibą w Ś.
z dnia 3 grudnia 2021 r., sygn. akt II Kp […]
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać przedmiotową sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w X.
UZASADNIENIE
Wskazanym wyżej postanowieniem Sąd Rejonowy w L. z siedzibą w Ś. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem w trybie art. 37 k.p.k. o przekazanie do rozpoznania sprawy o sygn. akt II Kp
[…]
, innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Wniosek argumentowano przede wszystkim tym, że przedmiotowe postępowanie dotyczy rozpoznania zażalenia wniesionego przez pełnomocnika Prezesa Sądu Rejonowego w L. z siedzibą w Ś. na postanowienie Prokuratora Rejonowego w Ś. z 8 września 2021 r., sygn. akt PR Ds.
[…]
o odmowie wszczęcia śledztwa, co z racji podmiotu skarżącego – Prezesa Sądu Rejonowego w L. z siedzibą w Ś. – a także zależności służbowej sędziów od tego podmiotu, może wywołać w opinii publicznej przekonanie o braku bezstronności w rozpoznaniu sprawy przez miejscowo właściwy Sąd.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniosek jest zasadny.
W przedmiotowej sprawie ziściły się bowiem przesłanki, które w myśl zasady
nemo iudex idoneus in propria causa
, uzasadniają skorzystanie z art. 37 k.p.k. Zmiana właściwości sądu, o której mowa w tym przepisie, ma służyć wyeliminowaniu potencjalnego zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości związanego z faktem rozpoznania sprawy przez sąd właściwy. Zagrożenie to może wiązać się m.in. z wystąpieniem okoliczności, które w realiach konkretnej sprawy, mogą stwarzać w odbiorze opinii publicznej wątpliwości co do możliwości bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy przez ten sąd. W grę wchodzić mogą także okoliczności rzutujące na swobodę orzekania sądu.
Jak akcentowano w rozpoznawanym wniosku, przed Sądem Rejonowym w L. z siedzibą w Ś. ma być rozpoznana sprawa z zażalenia pełnomocnika
Prezesa tego Sądu, który był jednocześnie podmiotem zawiadamiającym o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 233 § 1 k.k., mającego polegać na złożeniu fałszywych zeznań przez świadka A. S. w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w L. z siedzibą w Ś. w VIII Wydziale Gospodarczym o sygn. akt VIII GC
[…]
. W tej sytuacji, nie ma wątpliwości co do tego, że z uwagi na zależność służbową jaka występuje pomiędzy Prezesem, a wszystkimi sędziami pełniącymi służbę w podległym mu Sądzie, zachodzi konieczność delegowania przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu Sądowi, głównie
dla zapewnienia warunków do autonomicznego i obiektywnego w odbiorze zewnętrznym przeprowadzenia postępowania zażaleniowego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w odbiorze tym może budzić wątpliwości fakt, że sprawa, której stroną jest przełożony służbowy wszystkich sędziów orzekających we wskazanym wyżej Sądzie, byłaby rozpoznawana przez Sąd, którego skład jeden z tych sędziów by tworzył.
Sąd Najwyższy uwzględniając wniosek uznał zatem, że rozpoznanie sprawy przez Sąd Rejonowy w X. uwzględni nie tylko wskazany wcześniej aspekt wykluczenia wszelkich podejrzeń co do bezstronnego rozstrzygnięcia sprawy, ale także wzgląd ekonomiki procesowej, związany z nieznaczną odległością Sądu wyznaczonego w myśl art. 37 k.p.k. od siedziby Sądu właściwego miejscowo.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI