II KO 73/21Zadośćuczynienie za represje prl unieważnienie orzeczeń
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy rozpatrzył wniosek B.K. o odszkodowanie i zadośćuczynienie, wynikający z unieważnienia przez sądy orzeczeń Kolegium do Spraw Wykroczeń z lat 80. XX wieku. Orzeczenia te zapadły w związku z działalnością opozycyjną wnioskodawcy, który był aktywnym działaczem Solidarności i uczestniczył w demonstracjach. Wnioskodawca domagał się łącznie 200 000 zł zadośćuczynienia (po 100 000 zł za każde z dwóch unieważnionych orzeczeń), argumentując doznaną krzywdą psychiczną i fizyczną, szykanami, zatrzymaniami, rewizjami oraz trudną sytuacją materialną rodziny spowodowaną utratą pracy i nałożonymi karami grzywny. Sąd, analizując materiał dowodowy, w tym zeznania wnioskodawcy, jego syna oraz dokumenty z IPN, uznał zasadność roszczenia o zadośćuczynienie. Stwierdził jednak, że pierwotnie żądana kwota jest zbyt wygórowana i nie przystaje do realiów sprawy. Prokurator wnosił o symboliczną kwotę 1000 zł, z czym sąd również się nie zgodził. Ostatecznie sąd przyznał łącznie 100 000 zł zadośćuczynienia (po 50 000 zł za każde z unieważnionych orzeczeń), uznając tę kwotę za adekwatną do doznanej krzywdy, uwzględniając całokształt represji, cierpień psychicznych i fizycznych, utraty możliwości rozwoju zawodowego oraz trudnej sytuacji rodzinnej. Koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad przyznawania zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z represji politycznych w PRL na podstawie ustawy rehabilitacyjnej, w szczególności w kontekście oceny wysokości przyznawanej kwoty.
Każda sprawa jest indywidualna, a wysokość zadośćuczynienia zależy od konkretnych okoliczności i rozmiaru doznanej krzywdy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osobie represjonowanej politycznie przysługuje zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą z wydania lub wykonania orzeczeń, które zostały następnie uznane za nieważne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia wydanego z powodów politycznych, przysługuje od Skarbu Państwa zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.
Uzasadnienie
Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (art. 8 ust. 1) przewiduje prawo do zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z wydania lub wykonania orzeczenia, które zostało następnie stwierdzone jako nieważne. Sąd ocenił, że unieważnione orzeczenia Kolegium do Spraw Wykroczeń stanowiły formę represji, a wnioskodawca doznał krzywdy psychicznej i fizycznej.
Jaka jest wysokość zadośćuczynienia adekwatna do krzywdy doznanej w wyniku represji politycznych i wydania nieważnych orzeczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwota zadośćuczynienia powinna być odpowiednia do rozmiaru doznanej krzywdy, uwzględniając cierpienia fizyczne i psychiczne, czas ich trwania, nieodwracalność następstw, a także realia społeczne, nie prowadząc do nadmiernego wzbogacenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pierwotnie żądana przez wnioskodawcę kwota 100 000 zł za każde z dwóch orzeczeń była zbyt wygórowana. Po analizie wszystkich okoliczności, w tym intensywności cierpień psychicznych, szykan, utraty pracy, trudnej sytuacji rodzinnej i braku możliwości obrony swoich praw w postępowaniu przed Kolegium, sąd przyznał łącznie 100 000 zł (po 50 000 zł za każde orzeczenie) jako kwotę adekwatną i racjonalną.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (7)
Główne
ustawa rehabilitacyjna art. 1 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Podstawa do uznania orzeczeń za nieważne.
ustawa rehabilitacyjna art. 2 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Podstawa do uznania orzeczeń za nieważne.
ustawa rehabilitacyjna art. 8 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za szkodę i zadośćuczynienie za krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia lub decyzji, które zostały uznane za nieważne.
Pomocnicze
ustawa rehabilitacyjna art. 13
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.w. art. 52a § § 1 pkt 1
Kodeks wykroczeń
Przepis, na podstawie którego wydano jedno z unieważnionych orzeczeń.
k.w. art. 52a § § 1 pkt 2 i 4
Kodeks wykroczeń
Przepis, na podstawie którego wydano drugie z unieważnionych orzeczeń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Unieważnienie orzeczeń Kolegium do Spraw Wykroczeń przez Sąd Okręgowy. • Doznana krzywda psychiczna i fizyczna w wyniku represji politycznych. • Utrata pracy i trudna sytuacja materialna rodziny spowodowana działalnością opozycyjną. • Naruszenie dóbr osobistych, w tym wolności i godności.
Odrzucone argumenty
Żądanie zadośćuczynienia w zbyt wygórowanej kwocie (100 000 zł za każde orzeczenie).
Godne uwagi sformułowania
„wilczy bilet” • „Zaprzestać represji! Uwolnić więźniów politycznych” • „ścieżkami zdrowia w 1976 r.” • „nie było go na to stać” • „nie sposób dokonać w sposób prawidłowy oceny, przede wszystkim cierpień psychicznych” • „kwoty po 50.000 zł stanowią odpowiednią i adekwatną rekompensatę”
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad przyznawania zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z represji politycznych w PRL na podstawie ustawy rehabilitacyjnej, w szczególności w kontekście oceny wysokości przyznawanej kwoty."
Ograniczenia: Każda sprawa jest indywidualna, a wysokość zadośćuczynienia zależy od konkretnych okoliczności i rozmiaru doznanej krzywdy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy represji politycznych w PRL i dochodzenia sprawiedliwości po latach, co ma silny wymiar historyczny i społeczny, a także pokazuje mechanizmy prawne służące naprawieniu krzywd.
“Po latach walki o wolność: sąd przyznaje zadośćuczynienie za represje PRL.”
Dane finansowe
WPS: 200 000 PLN
zadośćuczynienie: 50 000 PLN
zadośćuczynienie: 50 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.