II KO 62/14

Sąd Najwyższy2014-10-16
SNKarnewznowienie postępowaniaWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćSąd Najwyższykodeks postępowania karnegowznowienie postępowaniaprocedura karna

Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego, uznając go za bezpodstawny i niezgodny z przepisami k.p.k.

Skazany A. D. złożył wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w [...] od rozpoznania przyszłej sprawy o wznowienie postępowania. Jako podstawę podał wątpliwości co do bezstronności sędziów wynikające z wcześniejszych niepowodzeń w próbach wznowienia postępowań oraz argumenty ustrojowe. Sąd Najwyższy uznał wniosek za całkowicie bezpodstawny, wskazując, że przepisy k.p.k. nie przewidują wyłączenia sędziego "in abstracto" ani wyłączenia wszystkich sędziów danego sądu, a wniosek dotyczył sędziów, którzy nie zostali jeszcze wyznaczeni do sprawy.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek skazanego A. D. o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w [...] od rozpoznania sprawy o wznowienie postępowania. Skazany argumentował, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów, ponieważ jego wcześniejsze próby wznowienia postępowań zakończyły się niepowodzeniem, co upatrywał w nierzetelności sędziów. Podniósł również argumenty natury politycznej i ustrojowej. Sąd Najwyższy uznał wniosek za całkowicie bezpodstawny. Wskazał, że przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 41 § 1 k.p.k.) regulują wyłączenie sędziego jako środek wyjątkowy, który wymaga obiektywnie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności, a nie subiektywnego przekonania wnioskodawcy. Wniosek musi być skonkretyzowany co do podstaw i osoby sędziego. Ponadto, wyłączenie dotyczy sędziego już wyznaczonego do udziału w sprawie, a nie sędziego "na przyszłość". Ustawa nie przewiduje możliwości wyłączenia wszystkich sędziów danego sądu ani wydziału. Wniosek skazanego dotyczył sędziów, którzy nie zostali jeszcze wyznaczeni do sprawy o wznowienie, która zresztą nie została jeszcze zainicjowana przez złożenie wniosku o wznowienie. Z tych powodów Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny.

Uzasadnienie

Przepisy k.p.k. nie przewidują wyłączenia sędziego "in abstracto" ani wyłączenia wszystkich sędziów danego sądu. Wyłączenie dotyczy sędziego już wyznaczonego do udziału w sprawie, a wniosek musi być skonkretyzowany co do podstaw i osoby sędziego. Ponadto, wniosek nie może dotyczyć sprawy, która nie została jeszcze zainicjowana.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
A. D.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 42 § § 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 40 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 42 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy k.p.k. nie przewidują możliwości wyłączenia wszystkich sędziów danego sądu. Wyłączenie sędziego dotyczy tylko sędziego już wyznaczonego do udziału w sprawie. Wniosek o wyłączenie musi być skonkretyzowany co do podstaw i osoby sędziego. Wątpliwości co do bezstronności muszą być obiektywnie uzasadnione. Wniosek dotyczył przyszłej sprawy, która nie została jeszcze zainicjowana.

Odrzucone argumenty

Uprzedzenie sędziów z uwagi na niepowodzenie wcześniejszych prób wznowienia postępowania. Argumenty natury politycznej i ustrojowej przemawiające za wyłączeniem sędziów.

Godne uwagi sformułowania

nie można wyłączyć sędziego "na przyszłość" od rozpoznania sprawy ustawa procesowa nie przewiduje wyłączenia sędziego in abstracto wniosek o wyłączenie sędziego musi być skonkretyzowany zarówno co do podstaw, jak i co do osoby sędziego

Skład orzekający

Andrzej Stępka

przewodniczący-sprawozdawca

Jacek Sobczak

członek

Włodzimierz Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i zakresu wniosków o wyłączenie sędziego w postępowaniu karnym, w szczególności w kontekście wniosków o wznowienie postępowania i wyłączenia wszystkich sędziów sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów sądu apelacyjnego od przyszłej sprawy o wznowienie postępowania karnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące wyłączania sędziów w polskim prawie karnym, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje też, jak sąd podchodzi do wniosków opartych na subiektywnych odczuciach i argumentach pozaprawnych.

Czy można wyłączyć wszystkich sędziów sądu? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice wniosków o wyłączenie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II KO 62/14
POSTANOWIENIE
Dnia 16 października 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Jacek Sobczak
‎
SSN Włodzimierz Wróbel
w sprawie
A. D.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
‎
w dniu 16 października 2014 r.,
‎
wniosku skazanego o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w
[…]
,
‎
na podstawie art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
nie uwzględnić wniosku
UZASADNIENIE
W dniu 19 września 2014 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek A. D. – przekazany przez Sąd
Apelacyjny w
[…]
– o wyłączenie wszystkich sędziów tego Sądu od rozpoznania sprawy, w której skazany zamierza wystąpić z kolejnym wnioskiem o jej wznowienie. Wniosek ten miałby dotyczyć postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia 6 sierpnia 2010 r., w sprawie IV Ka
[…]
, zmieniającym wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 4 lutego 2010 r., w sprawie VI K
[…]
. Na uzasadnienie żądania wyłączenia sędziów
Sądu Apelacyjnego w
[…]
skazany podniósł, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów m.in. z uwagi na fakt, iż nie powiodły się wcześniejsze jego próby wznowienia w/w postępowań, w czym upatruje nierzetelności w postępowaniu sędziów dotychczas rozpoznających sprawę. W dalszej części podniósł również argumenty natury politycznej twierdząc, że za wyłączeniem
wszystkich sędziów przemawiają przyczyny mające „charakter ustrojowy”.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w
[…]
od rozpoznania sprawy o wznowienie w/w postępowań jest całkowicie bezpodstawny.
Mimo, że obwiniony nie przedstawił podstawy prawnej swego wniosku, niewątpliwie złożył go w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k. W pierwszej kolejności należy więc zaznaczyć, że przepis ten jest regulacją wyjątkową i jego zastosowanie nie może zależeć od subiektywnego przeświadczenia wnioskodawcy o uprzedzeniu sędziego (bądź sędziów) i braku bezstronności. Wątpliwości w tym zakresie muszą być obiektywnie uzasadnione, co najmniej
uprawdopodobnione i poddawać się merytorycznej weryfikacji.
A zatem
wniosek o wyłączenie sędziego musi być skonkretyzowany zarówno co do podstaw, jak i co do osoby sędziego oraz wskazywać przyczyny żądania wyłączenia.
Trzeba też przypomnieć, że zgodnie z art. 40 § 1 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k., wyłączenie dotyczy sędziego już wyznaczonego do udziału w sprawie, którą w rozumieniu w/w przepisów jest postępowanie zmierzające do rozstrzygnięcia o przedmiocie postępowania. W rozpoznawanej sprawie byłaby to kwestia ewentualnego wznowienia postępowań wskazanych przez
A. D.. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie może zostać skutecznie złożony tylko w stosunku do sędziów, którzy zostali wyznaczeni do rozpoznania danej sprawy. Nie dotyczy więc bezpośrednio pozostałych sędziów danego sądu, gdyż nie można wyłączyć sędziego "na przyszłość" od rozpoznania sprawy.
Jak już wskazano,
ustawa procesowa nie przewiduje wyłączenia sędziego
in abstracto
, ale wiąże wyłączenie sędziego wyłącznie z "udziałem w sprawie". W rozumieniu art. 42 § 3 k.p.k. "udział w sprawie" oznacza podejmowanie przez sędziego czynności procesowych związanych z merytorycznym rozstrzygnięciem określonej sprawy. Wreszcie podnieść należy, że obowiązujące przepisy postępowania karnego nie przewidują możliwości wyłączenia wszystkich sędziów danego sądu, ani nawet wszystkich sędziów konkretnego wydziału tego sądu. (
por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 czerwca 2012 r., III KO 34/12, OSNKW 2012, z. 11, poz. 116; z dnia 30 czerwca 2010 r., WD 7/10, Lex Nr 844325; z dnia 14 grudnia 2006 r., V KO 102/06, Lex Nr 324795; z dnia 26 stycznia 2005 r., III KO 53/04, Lex Nr 222993; z dnia 23 listopada 2004 r., V KK 195/04, OSNKW 2005, z. 1, poz. 5. Postanowienia Sądów Apelacyjnych: w Warszawie, z dnia 2 maja 2012 r., II Ako 65/12, Lex Nr 1220705; w Lublinie, z dnia 20 marca 2002 r., II AKo 69/202, KZS 2003/Nr 3, poz. 78
). Reasumując należy stwierdzić, że przeciwko dopuszczalności wniosku skazanego
A. D. o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w
[…]
przemawia zarówno okoliczność, iż wniosek ten dotyczy sędziów, którzy nie zostali jeszcze wyznaczeni do rozpoznania sprawy o wznowienie postępowania, jak i fakt, że sprawa ta w ogóle nie została jeszcze zainicjowana przez stronę poprzez złożenie niezbędnego wniosku o wznowienie.
Mając na uwadze wszystkie podniesione powyżej okoliczności, Sąd Najwyższy nie uwzględnił przedmiotowego wniosku.
[aw]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI