II KO 58/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wznowił postępowanie i uchylił wyroki sądów niższych instancji z powodu udziału w składzie orzekającym ławniczki, która utraciła mandat wskutek prawomocnego skazania za przestępstwo.
Sąd Najwyższy, działając z urzędu na skutek sygnalizacji Sądu Okręgowego, wznowił postępowanie karne dotyczące skazanego K.P. Podstawą wznowienia było ustalenie, że w składzie orzekającym Sądu Okręgowego zasiadała ławniczka X.Y., która w międzyczasie została prawomocnie skazana za przestępstwo, co skutkowało wygaśnięciem jej mandatu. Sąd Najwyższy uznał to za uchybienie z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. (udział osoby nieuprawnionej) i uchylił zaskarżone wyroki, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę z urzędu, inicjując postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie. Podstawą wznowienia była sygnalizacja Sądu Okręgowego dotycząca udziału w składzie orzekającym ławniczki X.Y., która została prawomocnie skazana za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. Sąd Najwyższy stwierdził, że zgodnie z ustawą o ustroju sądów powszechnych, prawomocne skazanie za przestępstwo powoduje wygaśnięcie mandatu ławnika. W związku z tym, że X.Y. zasiadała w składzie Sądu Okręgowego w momencie wydawania wyroku, nie posiadając już mandatu, doszło do rażącego uchybienia procesowego z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., polegającego na udziale w wydaniu orzeczenia osoby nieuprawnionej. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił wyroki obu instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania wznowieniowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, udział w składzie sądu osoby nieuprawnionej, w tym ławnika, którego mandat wygasł wskutek prawomocnego skazania za przestępstwo, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. i uzasadnia wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 542 § 1 i 3 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., wskazując, że stwierdzenie wygaśnięcia mandatu ławnika ma charakter deklaratoryjny. Ponieważ ławniczka X.Y. została prawomocnie skazana za przestępstwo, jej mandat wygasł z mocy prawa, a jej udział w składzie orzekającym był nieuprawniony, co stanowiło rażące uchybienie procesowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
K. P. (w zakresie wznowienia postępowania)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. P. | osoba_fizyczna | skazany |
| X.Y. | osoba_fizyczna | ławniczka (nieuprawniona) |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 542 § 3
Kodeks postępowania karnego
Wznowienie postępowania z urzędu w razie stwierdzenia uchybień z art. 439 § 1 k.p.k.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym udział w wydaniu orzeczenia osoby nieuprawnionej (pkt 1).
Pomocnicze
u.s.p. art. 166 § 1
Ustawa o ustroju sądów powszechnych
Określa przesłanki wygaśnięcia mandatu ławnika, w tym prawomocne skazanie za przestępstwo.
k.k. art. 197 § 3
Kodeks karny
Przepis, za którego naruszenie został skazany K.P.
k.k. art. 200 § 1
Kodeks karny
Przepis, za którego naruszenie został skazany K.P.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Przepis dotyczący zbiegu przepisów.
k.k. art. 12 § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący ciągu przestępstw.
k.k. art. 178a § 1
Kodeks karny
Przepis, za którego naruszenie została skazana ławniczka X.Y.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udział w składzie orzekającym ławniczki, która prawomocnie została skazana za przestępstwo, co skutkowało wygaśnięciem jej mandatu. Prawomocne skazanie ławniczki za przestępstwo stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
stwierdzenie wygaśnięcia przez radę gminy tego mandatu ma bowiem charakter deklaratoryjny doszło do uchybienia z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., gdyż w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
przewodniczący
Małgorzata Gierszon
sprawozdawca
Andrzej Stępka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że prawomocne skazanie ławnika za przestępstwo skutkuje wygaśnięciem mandatu z mocy prawa, a jego dalszy udział w orzekaniu stanowi rażące naruszenie przepisów procesowych i podstawę do wznowienia postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej ławników i procedury wznowienia postępowania karnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne wymogi procesowe i jak jeden błąd proceduralny, nawet wynikający z nieświadomości lub zaniedbania, może doprowadzić do uchylenia prawomocnego wyroku. Jest to przykład na to, że prawo działa nawet w najbardziej nieoczekiwanych sytuacjach.
“Prawomocny wyrok uchylony przez Sąd Najwyższy! Kluczowy błąd proceduralny, który zaważył na losach sprawy.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KO 58/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca) SSN Andrzej Stępka Protokolant Klaudia Binienda w sprawie K. P. skazanego za czyn z art. 197 § 3 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 544 § 3 k.p.k. w dniu 23 lipca 2024 r. z urzędu w wyniku sygnalizacji Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie dotyczącej wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 25 lutego 2022 r., V K 211/21 utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2023 r., II AKa 208/22, 1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. wznowić postępowanie zakończone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II AKa 208/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 25 lutego 2022 r.; 2. uchylić wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2023 r., II AKa 208/22 oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 25 lutego 2022 r., V K 211/21 i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie; 3. wydatkami postępowania wznowieniowego obciążyć Skarb Państwa. Małgorzata Gierszon Wiesław Kozielewicz Andrzej Stępka UZASADNIENIE K. P. został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 25 lutego 2022 r., V K 211/21 za przestępstwa z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zb. z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. oraz z art. 200 § 1 k.k. Sąd wymierzył za te przestępstwa, odpowiednio, kary 5 i 2 lat pozbawienia wolności, a następnie karę łączną 5 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności Wyrok został zaskarżony apelacją przez obrońcę skazanego. Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2023 r., II AKa 208/22, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. W dniu 9 maja 2024. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo Kierownika Sekcji Wykonawczej V Wydziału Karnego Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie sygnalizujące potrzebę wznowienia postępowania przed Sądem Okręgowym Warszawa-Praga w Warszawie. Podstawą tej sygnalizacji jest zasiadanie w składzie tego Sądu ławniczce X.Y.., która – jak wynika odpisu wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia […], […], który uzyskał prawomocność […] – została w tym wyroku skazana za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres jednego roku próby. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu […] r. Sąd najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 542 § 1 i 3 k.p.k. postępowanie wznawia się z urzędu w razie stwierdzenia jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Taka sytuacja zaistniała w badanej sprawie. Jak wynika z załączonych akt sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w N. X.Y.. została skazana wyrokiem tego Sądu z dnia […], […], za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., którym uprawomocnił się w dniu […] Pomimo X.Y.. zasiadała w składzie Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie, który wydał w dniu 25 lutego 2022 r., V K 211/21, wyrok w sprawie przeciwko K. P. Tymczasem zgodnie z art. 166 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (t.j. 2024 poz. 334) mandat ławnika wygasa w razie prawomocnego skazania za przestępstwo bądź wykroczenie, w tym również za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Rada gminy, która wybrała ławnika, stwierdza wygaśnięcie mandatu z tego powodu i informuje o tym prezesa właściwego sądu. Mając powyższe przyjąć należy, że czasie rozpoznania sprawy przez Sąd Okręgowy Warszawa Praga w Warszawie X.Y.. zasiadała w składzie tego Sądu nie posiadając mandatu ławniczki. Stwierdzenie wygaśnięcia przez radę gminy tego mandatu ma bowiem charakter deklaratoryjny. W konsekwencji doszło do uchybienia z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., gdyż w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona. Wznowienie postępowania w niniejszej sprawie jest korzystne dla skazanego, dlatego decyzja o wznowieniu nie jest ograniczona treścią art. 542 § 5 k.p.k. Mając powyższe na uwadze należało wznowić postępowanie w sprawie toczącej się przeciwko K. P., uchylić wydane w jej toku przez Sądy obu instacji wyroki oraz przekazać sprawę przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w I instancji. Małgorzata Gierszon Wiesław Kozielewicz Andrzej Stępka [J.I.] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI