II KO 58/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy, rozpoznając pisma obrońców skazanej K.K. dotyczące wznowienia postępowania karnego z urzędu, odmówił wszczęcia takiego postępowania, uznając brak podstaw prawnych zgodnie z art. 542 § 3 k.p.k. Obrońcy podnosili dwa główne zarzuty: pierwszy dotyczył rzekomej wadliwości subsydiarnego aktu oskarżenia, który miał nie spełniać wymogów formalnych, w szczególności w zakresie jego sporządzenia przez adwokata. Sąd Najwyższy odrzucił ten argument, wskazując, że akt oskarżenia został sporządzony i podpisany przez adwokata, a jego treść, nawet jeśli stanowiła powtórzenie aktu pokrzywdzonej, spełniała wymogi formalne i nie była przejawem nadmiernego formalizmu. Drugi zarzut dotyczył nienależytej obsady Sądu Apelacyjnego w (…) w składzie orzekającym w sprawie II AKa (…), z uwagi na delegowanie sędziego sądu rejonowego na czas pełnienia funkcji wiceprezesa sądu. Sąd Najwyższy, analizując przepisy dotyczące delegowania sędziów (art. 77 u.s.p.) oraz orzecznictwo, stwierdził, że choć akt delegowania sędziego D.D. mógł zawierać wadliwość w określeniu czasu trwania delegacji (formuła "na czas pełnienia funkcji wiceprezesa"), nie stanowiło to bezwzględnej przyczyny nieważności postępowania z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Podkreślono, że kluczowe jest, aby sędzia był powołany do orzekania i posiadał zgodę na delegację, a wadliwość aktu delegowania nie zawsze skutkuje jego prawną nieskutecznością, zwłaszcza gdy orzeczenie zapadło w okresie zgodnym z ustawowymi limitami delegacji lub gdy można zastosować regułę a maiore ad minus. Sąd Najwyższy uznał, że nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania z urzędu, a decyzję o braku podstaw podjął w formie zarządzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania karnego z urzędu, wymogów formalnych subsydiarnego aktu oskarżenia oraz kwestii nienależytej obsady sądu w kontekście delegowania sędziów.
Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych związanych z delegowaniem sędziów oraz konstrukcją subsydiarnego aktu oskarżenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy subsydiarny akt oskarżenia sporządzony przez adwokata, który powtarza treść aktu oskarżenia sporządzonego przez pokrzywdzoną, spełnia wymogi formalne określone w art. 55 § 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, subsydiarny akt oskarżenia sporządzony i podpisany przez adwokata, nawet jeśli powtarza treść aktu oskarżenia pokrzywdzonej, spełnia wymogi formalne, o ile czyni zadość warunkom pisma procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przymus adwokacko-radcowski dotyczy subsydiarnego aktu oskarżenia, ale jego powtórzenie treści aktu pokrzywdzonej nie jest wadą, jeśli spełnione są wymogi formalne. Nadmierny formalizm nie powinien stać na przeszkodzie realizacji interesów pokrzywdzonego.
Czy nienależyta obsada sądu, wynikająca z wadliwego aktu delegowania sędziego sądu niższej instancji do orzekania w sądzie wyższej instancji, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwość aktu delegowania sędziego, w tym określenie czasu delegacji na czas pełnienia funkcji wiceprezesa, nie zawsze skutkuje prawną nieskutecznością aktu delegowania i nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jeśli sędzia orzekał na podstawie skutecznego aktu delegowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił sytuacje, w których wadliwość aktu delegowania prowadzi do jego nieskuteczności (np. brak zgody sędziego, podmiot inny niż Minister Sprawiedliwości). Wadliwe określenie czasu delegacji, jeśli orzeczenie zapadło w okresie zgodnym z ustawowymi limitami lub można zastosować regułę a maiore ad minus, nie powoduje nieważności postępowania. Delegowanie sędziego nie narusza zasady niezawisłości.
Czy brak postanowienia o wszczęciu śledztwa o czyn z art. 284 § 2 k.k. lub brak tożsamości czynu z tym, co do którego doszło do umorzenia postępowania, uniemożliwia wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zdarzenie historyczne objęte postanowieniem o umorzeniu postępowania jest tożsame z czynem zarzucanym w subsydiarnym akcie oskarżenia, nawet jeśli kwalifikacja prawna lub opis czynu uległy zmianie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że tożsamość czynu nie polega na prostym porównaniu kwalifikacji prawnych, ale na uwzględnieniu opisu zachowania i okoliczności faktycznych. W analizowanej sprawie zdarzenie historyczne było tożsame, co uzasadniało możliwość wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.K. | osoba_fizyczna | skazana |
| M.H. | osoba_fizyczna | obrońca skazanej |
| M.K. | osoba_fizyczna | obrońca skazanej |
| H.S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| D.D. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Rejonowego w W. |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | organ |
Przepisy (19)
Główne
k.p.k. art. 542 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Reguluje wznowienie postępowania karnego z urzędu, które następuje jedynie w przypadku ujawnienia się bezwzględnych uchybień odwoławczych z art. 439 § 1 k.p.k.
k.p.k. art. 55 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Określa wymogi formalne subsydiarnego aktu oskarżenia, w tym wymóg sporządzenia i podpisania przez adwokata lub radcę prawnego.
k.k. art. 284 § § 2
Kodeks karny
Przepis dotyczący przestępstwa przywłaszczenia.
u.s.p. art. 77 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Reguluje delegowanie sędziów do pełnienia obowiązków w innych sądach.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze, których wystąpienie może stanowić podstawę do wznowienia postępowania z urzędu.
k.p.k. art. 119
Kodeks postępowania karnego
Określa ogólne warunki formalne pisma procesowego.
k.p.k. art. 332
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wymogów aktu oskarżenia.
k.p.k. art. 333 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wymogów aktu oskarżenia.
k.k. art. 275 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący przestępstwa.
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący przestępstwa oszustwa.
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności wyłączające ściganie.
u.s.p. art. 26 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Określa kadencję wiceprezesa sądu okręgowego.
Konstytucja RP art. 10 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada podziału władz.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 173
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada odrębności i niezależności sądownictwa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
u.SN art. 87 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Moc zasady prawnej uchwał pełnego składu Sądu Najwyższego.
k.p.k. art. 9 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Możliwość wystąpienia z wnioskiem o dokonanie czynności z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Subsydiarny akt oskarżenia spełnia wymogi formalne, mimo powtórzenia treści aktu pokrzywdzonej. • Wadliwość aktu delegowania sędziego nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jeśli sędzia orzekał na podstawie skutecznego aktu delegowania. • Tożsamość czynu, o której mowa w kontekście subsydiarnego aktu oskarżenia, dotyczy zdarzenia historycznego, a nie tylko kwalifikacji prawnej.
Odrzucone argumenty
Subsydiarny akt oskarżenia nie spełniał wymogów formalnych. • Nienależyta obsada Sądu Apelacyjnego z powodu wadliwego aktu delegowania sędziego. • Brak legitymacji do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia z powodu braku tożsamości czynu z postępowaniem umorzonym.
Godne uwagi sformułowania
nie stwierdzam podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie wskazanego wyżej postępowania z urzędu • Do wznowienia postępowania z urzędu na podstawie uchybień z art. 439 § 1 pkt 1 – 8 k.p.k. może nastąpić na korzyść bądź na niekorzyść oskarżonego, zaś z przyczyn ujętych w art. 439 § 1 pkt 9 – 11 k.p.k. tylko na korzyść. • Nie można w realiach sprawy podzielić tego poglądu, a tym samym nie można przyjąć zaistnienia uchybienia w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela. • Nie można zaakceptować stanowiska obrońców, które zdaje się wskazywać, że w żadnym przypadku, a zatem także wówczas gdy pismo sporządzone przez stronę spełnia konieczne wymogi, nie może być wykorzystane przez przedstawiciela procesowego w niezmienionej treści jako wyraz realizacji ustawowego wymogu w postaci przymusu adwokacko – radcowskiego. Zaakceptowanie powyższego poglądu byłoby przejawem nadmiernego formalizmu, często nieracjonalnego z punktu widzenia interesów pokrzywdzonego, z uwagi na terminy procesowe, czas konieczny dla opracowania pisma oraz związane z tym wydatki. • Nie chodzi przy tym o samą kwalifikację prawną tego czynu, ta może bowiem ulec zmianie w trakcie postępowania, ale opis zarzucanego oskarżonemu zachowania uznanego przez oskarżyciela subsydiarnego za przestępstwo. […]
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
sędzia SN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania karnego z urzędu, wymogów formalnych subsydiarnego aktu oskarżenia oraz kwestii nienależytej obsady sądu w kontekście delegowania sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych związanych z delegowaniem sędziów oraz konstrukcją subsydiarnego aktu oskarżenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych w polskim prawie karnym, w tym interpretacji przepisów o wznowieniu postępowania i delegowaniu sędziów, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie karnym.
“Wznowienie postępowania karnego: Czy wadliwe delegowanie sędziego unieważnia wyrok?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.