II KO 51/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w Lipsku o przekazanie sprawy dotyczącej zażalenia D. J. na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Rejonowy uzasadnił wniosek tym, że wszyscy sędziowie miejscowego sądu znają prokuratora, którego działania są kwestionowane, a skarżąca podnosi zarzuty również wobec sędziów, co może budzić w społecznym odczuciu wątpliwości co do obiektywnego orzekania. Sąd Najwyższy uznał jednak, że wniosek nie jest zasadny. Podkreślono, że przepis art. 37 § 1 k.p.k. ma charakter wyjątkowy i powinien być stosowany restrykcyjnie. Sama znajomość lokalna sędziów, prokuratorów czy innych uczestników postępowania nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi, gdyż nie może podważać zaufania do niezależności sądów. Sąd Najwyższy wskazał, że w takich sytuacjach sędziowie powinni wykazać się niezawisłością i bezstronnością, a ewentualne wątpliwości co do konkretnego sędziego można rozwiązać poprzez instytucję wyłączenia sędziego (art. 41 k.p.k.). Podkreślono, że odmowa rozpoznania sprawy przez sąd z powodu lokalnych powiązań mogłaby podważyć zdolność sądu do orzekania w sprawach o lokalnym charakterze, a tym samym osłabić autorytet wymiaru sprawiedliwości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przekazania sprawy karnej innemu sądowi ze względu na znajomość lokalną sędziów i prokuratorów, podkreślenie roli niezależności i bezstronności sędziowskiej.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy na podstawie art. 37 k.p.k. w kontekście znajomości lokalnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy znajomość lokalna sędziów i prokuratorów w małym mieście stanowi wystarczającą podstawę do przekazania sprawy karnej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama znajomość lokalna nie jest wystarczającą podstawą do przekazania sprawy. Sędziowie powinni wykazywać niezależność i bezstronność, a wątpliwości co do konkretnego sędziego można rozwiązać poprzez instytucję wyłączenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis o przekazaniu sprawy (art. 37 § 1 k.p.k.) ma charakter wyjątkowy. Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sądy rozpoznawały sprawy, nawet te o lokalnym charakterze, wykazując niezależność. Ewentualne wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego powinny być rozpatrywane indywidualnie w ramach instytucji wyłączenia sędziego.
Czy zarzuty podnoszone przez stronę postępowania wobec sędziów sądu właściwego do rozpoznania sprawy mogą stanowić podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi?
Odpowiedź sądu
Nie, same zarzuty strony nie są wystarczające, jeśli nie ma obiektywnych podstaw do wątpliwości co do bezstronności sądu. Sędziowie powinni wykazać się niezależnością.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zaznaczył, że próby wzruszenia decyzji procesowych poprzez instrumenty karne nie mogą prowadzić do nadmiernego wykorzystywania instytucji przekazania sprawy. Sędziowie powinni swoją postawą wskazywać, że wolni są od pozaprocesowych wpływów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. J. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Prokuratura Rejonowa w Z. | organ_państwowy | organ prowadzący postępowanie przygotowawcze |
| E. B. | osoba_fizyczna | prokurator |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 37 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ma charakter wyjątkowy i powinien być stosowany restrykcyjnie. Może być podstawą do przekazania sprawy, gdy występują okoliczności negatywnie wpływające na ocenę funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, budzące wątpliwości co do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy przez postronnego obserwatora.
Pomocnicze
k.p.k. art. 45 § ust. 1
Kodeks postępowania karnego
Konstytucyjna zasada rozpoznania sprawy przez sąd właściwy.
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Instytucja wyłączenia sędziego z powodu uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Żądanie wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy.
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący niedopełnienia obowiązków służbowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sama znajomość lokalna sędziów i prokuratorów nie stanowi podstawy do przekazania sprawy. • Sędziowie powinni wykazywać niezależność i bezstronność. • Ewentualne wątpliwości co do bezstronności można rozwiązać poprzez instytucję wyłączenia sędziego. • Nadmierne wykorzystywanie instytucji przekazania sprawy podważa zaufanie do sądów.
Odrzucone argumenty
Wszyscy sędziowie znają prokuratora, którego działania są kwestionowane. • Skarżąca podnosi zarzuty wobec sędziów tego sądu. • Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy ze względu na potencjalne wątpliwości co do obiektywizmu.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości • postronny, obiektywnie oceniający okoliczności procesowe sprawy, obserwator • nie chodzi tu więc tylko o odbiór rozstrzygania sprawy przez sąd właściwy przez którąkolwiek ze stron postępowania • samo (…) zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez sędziego nie może być automatycznie traktowane na równi z sytuacją, w której w toku wszczętego postępowania karnego stroną postępowania jest sędzia • nie jest dopuszczalne akceptowanie sytuacji, w której instrumentalna postawa niektórych osób • sędziowie sądu właściwego do rozpoznania zażalenia na czynności postępowania przygotowawczego swoją postawą powinni wskazywać, że wolni są od jakichkolwiek pozaprocesowych wpływów • dobru wymiaru sprawiedliwości nie służy nadmierne wykorzystywanie instytucji wynikającej z art. 37 k.p.k., bowiem podważa zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości sędziów • wszyscy wszyscy znają • Fakt urzędowej znajomości sędziów, prokuratorów lub innych osób występujących przed sądem (...) nie może stanowić o istnieniu uzasadnionej obawy co do braku bezstronności orzekających w sprawie sędziów • ewentualne znajomości zawodowe i towarzyskie sędziów z prokuratorami nie mogą być w ogóle rozważane na gruncie art. 37 k.p.k., a jedynie ewentualnie w aspekcie instytucji iudex suspectus
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przekazania sprawy karnej innemu sądowi ze względu na znajomość lokalną sędziów i prokuratorów, podkreślenie roli niezależności i bezstronności sędziowskiej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy na podstawie art. 37 k.p.k. w kontekście znajomości lokalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia niezależności sądownictwa i obiektywizmu orzekania w małych społecznościach, co jest interesujące dla prawników i może być punktem wyjścia do dyskusji o zaufaniu do sądów.
“Czy znajomość sąsiada w sądzie to powód do przekazania sprawy? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.