II KO 47/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy przekazał sprawę o zadośćuczynienie za niesłuszne aresztowanie innemu sądowi apelacyjnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, aby uniknąć zarzutów o brak obiektywizmu.
Sąd Apelacyjny w [...] zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy o zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie i skazanie innemu sądowi równorzędnemu. Powodem była sytuacja, w której Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] był jednocześnie stroną postępowania jako reprezentant Skarbu Państwa, który był pierwotnie reprezentowany przez Prezesa Sądu Okręgowego, a następnie powołany na stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, powołując się na art. 37 k.p.k. i dobro wymiaru sprawiedliwości, i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Apelacyjnego w [...] o przekazanie sprawy dotyczącej zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania i skazania innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Apelacyjny wskazał, że w postępowaniu przed sądem I instancji Skarb Państwa był reprezentowany m.in. przez ówczesnego Prezesa Sądu Okręgowego, który następnie został powołany na stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...]. Ponieważ ta osoba nadal była stroną postępowania na etapie apelacyjnym, istniało ryzyko zarzutów o brak obiektywizmu. Sąd Najwyższy, opierając się na art. 37 k.p.k. i konieczności zapewnienia dobra wymiaru sprawiedliwości, uznał wniosek za zasadny. Podkreślono, że instytucja właściwości z delegacji może być stosowana w sytuacjach, gdy szczególne względy przemawiają za koniecznością rozpoznania sprawy przez inny sąd, aby uniknąć przekonania o braku warunków do obiektywnego jej rozpoznania. W związku z tym Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, należy przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu.
Uzasadnienie
Obecność Prezesa Sądu Apelacyjnego jako strony postępowania, który wcześniej reprezentował Skarb Państwa jako Prezes Sądu Okręgowego, może budzić wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sądu. Dlatego, dla dobra wymiaru sprawiedliwości, sprawa powinna być rozpoznana przez inny sąd.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
przekazanie sprawy innemu sądowi
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H.P. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 37
Kodeks postępowania karnego
Pozwala na przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, gdy w grę wchodzi dobro wymiaru sprawiedliwości. Stosowany w sytuacjach, gdy szczególne i nadzwyczajne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości mogą przemawiać za taką koniecznością, w tym okoliczności, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny.
Pomocnicze
k.p.k. art. 554 § § 2b
Kodeks postępowania karnego
k.p.c. art. 44 § 2 pkt. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowany przez Sąd Apelacyjny, ale Sąd Najwyższy wskazał, że właściwym przepisem jest art. 37 k.p.k.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potencjalne zarzuty o brak obiektywizmu i bezstronności sędziów Sądu Apelacyjnego w Warszawie przy rozpoznawaniu sprawy. Reprezentowanie Skarbu Państwa przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] w postępowaniu odwoławczym, który wcześniej był Prezesem Sądu Okręgowego.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości swoboda orzekania warunki do rozpoznania tej sprawy w sposób obiektywny uniknięcia potencjalnych choćby zarzutów, które mogłyby wskazywać na brak obiektywizmu i bezstronności
Skład orzekający
Paweł Wiliński
sprawodawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy innemu sądowi ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza w kontekście potencjalnych konfliktów interesów lub braku obiektywizmu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i nie stanowi ogólnej zasady dla wszystkich spraw z udziałem organów państwowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd dba o pozory bezstronności i obiektywizmu, nawet w sytuacjach, gdy bezpośredni wpływ na wynik sprawy jest mało prawdopodobny. Jest to ciekawy przykład dbałości o proces.
“Czy prezes sądu może być stroną w sprawie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy sprawa musi trafić gdzie indziej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KO 47/23 POSTANOWIENIE Dnia 10 maja 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie H.P. o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania i skazania po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 10 maja 2023 r., wniosku Sądu Apelacyjnego w […] zawartego w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt II […] w przedmiocie przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu p o s t a n o w i ł: na podstawie art. 37 k.p.k. przekazać sprawę Sądu Apelacyjnego w […], o sygn. akt II […], do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2023 r. Sąd Apelacyjny w […], na podstawie art. 44 2 pkt. 1 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k., przedstawił akta niniejszej sprawy Sądowi Najwyższemu w celu rozważenia jej przekazania do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano na to, że w postępowaniu przed Sądem I instancji toczącym się w przedmiocie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania i skazania Skarb Państwa był reprezentowany m.in. przez ówczesnego Prezesa Sądu Okręgowego w […] - X. Y., który od dnia 6 lipca 2022 r. został powołany na stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego w […], a zatem jest on stroną postępowania również na etapie rozpoznania wniesionej przez pełnomocnika innego uczestnika postępowania apelacji (Prezesa Sądu Najwyższego). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Apelacyjnego w Warszawie jest zasadny. Jednakże za podstawę prawną przekazania niniejszej sprawy innemu sądowi równorzędnemu należało przyjąć art. 37 k.p.k., nie zaś odpowiednio stosowany art. 44 2 pkt. 1 k.p.c. Przepis art. 37 k.p.k. pozwala bowiem na przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, kiedy w grę wchodzi dobro wymiaru sprawiedliwości. Instytucja tzw. właściwości z delegacji stosowana może być w sytuacjach gdy szczególne i nadzwyczajne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości mogą przemawiać za taką koniecznością. Należą do nich okoliczności, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania tej sprawy w sposób obiektywny (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2006 r., IV KO 9/06, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2021 r., III KO 92/21 ). W realiach niniejszej sprawy, której przedmiotem jest rozpoznanie apelacji pełnomocnika uczestnika postępowania – Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu Najwyższego na wyrok Sądu Okręgowego, zasądzający tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania i skazania ojca wnioskodawczyni H.P. kwotę 45.000 zł na jej rzecz, celem uniknięcia potencjalnych choćby zarzutów, które mogłyby wskazywać na brak obiektywizmu i bezstronności sędziów Sądu Apelacyjnego w Warszawie przy rozpoznawaniu tej sprawy, zasadne jest by rozpoznał ją inny sąd. Okoliczność, że w postępowaniu przed Sądem I instancji Skarb Państwa był zgodnie z treścią art. 554 § 2b k.p.k. reprezentowany przez ówczesnego Prezesa Sądu Okręgowego w […], który od dnia 6 lipca 2022 r. został powołany na stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego w […], a który to w dalszym ciągu jest stroną postępowania odwoławczego, stanowi dostateczną argumentację do uwzględnienia wniosku w trybie art. 37 k.p.k. Dlatego Sąd Najwyższy, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w […]1.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI