II KO 45/22

Sąd Najwyższy2022-06-15
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
przekazanie sprawysąd najwyższysąd okręgowykonflikt interesówbezstronnośćdobro wymiaru sprawiedliwościoskarżonyoskarżyciel posiłkowysędziaart. 37 k.p.k.

Sąd Najwyższy przekazał sprawę karną innemu sądowi okręgowemu ze względu na konflikt interesów, gdzie pokrzywdzonym był sędzia orzekający w sądzie właściwym miejscowo.

Sąd Okręgowy w W. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy karnej innemu sądowi ze względu na konflikt interesów. W sprawie tej jako oskarżyciel posiłkowy występował sędzia orzekający w tym samym sądzie, który wcześniej skazał jednego z oskarżonych. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, podkreślając, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga bezstronności i unikania sytuacji, które mogłyby budzić wątpliwości co do obiektywizmu sądu.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Okręgowego w W. o przekazanie sprawy karnej sygn. VIII K (...) do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. Sąd Okręgowy we W. uzasadnił wniosek tym, że w charakterze oskarżyciela posiłkowego w postępowaniu występuje sędzia tego sądu, który orzekał w wydziale karnym i skazał jednego z oskarżonych na karę 25 lat pozbawienia wolności. Podobny status miał prokurator Prokuratury Okręgowej w W. Sąd Najwyższy uznał wniosek za oczywiście zasadny, stwierdzając, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi. Już sama okoliczność, że pokrzywdzonym jest sędzia orzekający w sądzie właściwym miejscowo, mogłaby budzić w opinii społecznej wątpliwości co do obiektywizmu. Sąd Najwyższy podkreślił, że proces byłby rzetelnie rozpoznany nawet w sądzie miejscowo właściwym, jednakże jego zakończenie mogłoby być postrzegane przez pryzmat powiązań służbowych pokrzywdzonego z sędziami. Z tych powodów sprawę przekazano do Sądu Okręgowego w S., który znajduje się w obszarze innej apelacji i jest położony blisko miejsca zamieszkania świadków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi, aby uniknąć wątpliwości co do obiektywizmu i zachować zaufanie społeczne.

Uzasadnienie

Obecność sędziego orzekającego w sądzie właściwym miejscowo jako pokrzywdzonego w sprawie karnej może budzić wątpliwości co do bezstronności sądu, nawet jeśli proces byłby prowadzony rzetelnie. Konieczne jest zapewnienie pozorów bezstronności i uniknięcie sytuacji, w której ocena orzeczenia mogłaby być zdominowana przez powiązania służbowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
K. U.osoba_fizycznaoskarżony
A. M.osoba_fizycznaoskarżony
H. M.osoba_fizycznaoskarżony
sędzia Sądu Okręgowego w W.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy
prokurator Prokuratury Okręgowej w W.organ_państwowyoskarżyciel

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis regulujący zasady przekazania sprawy innemu sądowi w celu zapewnienia dobra wymiaru sprawiedliwości.

Pomocnicze

k.k. art. 18 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 148 § § 2 pkt 3

Kodeks karny

k.k. art. 13 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 239 § § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obecność sędziego orzekającego w sądzie właściwym miejscowo jako pokrzywdzonego w sprawie karnej. Potencjalne wątpliwości co do obiektywizmu sądu miejscowo właściwego. Konieczność zapewnienia pozorów bezstronności i zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości wzbudzać w opinii społecznej [...] przeświadczenie o możliwym braku obiektywizmu oceniane by być mogło nie przez treść orzeczenia kończącego postępowanie, ale przez pryzmat okoliczności dotyczącej powiazania służbowego pokrzywdzonego z sędziami sądu

Skład orzekający

Jarosław Matras

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy karnej ze względu na konflikt interesów z udziałem sędziego orzekającego w tym samym sądzie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu interesów w postępowaniu karnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest unikanie pozorów stronniczości w sądownictwie, nawet jeśli faktycznie proces przebiegałby bezstronnie. Podkreśla znaczenie zaufania publicznego do sądów.

Sędzia pokrzywdzonym w sprawie, którą sam mógłby rozpatrywać? Sąd Najwyższy reaguje.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt II KO 45/22
POSTANOWIENIE
Dnia 15 czerwca 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras
w sprawie K. U. oskarżonego m.in. o czyn z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 3 k.k.
a także A. M.  i H. M.
oskarżonych o czyny z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 239 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 15 czerwca 2022 r.
wniosku Sądu Okręgowego w W.
o przekazanie sprawy sygn. VIII K (…)
do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
sprawę oskarżonych K. U., A. M. i H. M.  (VIII K (…)) przekazać do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 6 maja 2022 r. Sąd Okręgowy w W.  wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o sygn. akt VIII K (…) do innego równorzędnego sądu w trybie art. 37 k.p.k. W uzasadnieniu postanowienia wskazano m.in. że w charakterze strony (oskarżyciel posiłkowy) w tym postępowaniu występuje sędzia Sądu Okręgowego w W. orzekający w wydziale XVIII Sądu Okręgowego w W. w sprawach karnych (skazał jednego z oskarżonych na karę 25 lat pozbawienia wolności), a także, że taki sam status ma prokurator Prokuratury Okręgowej  w W.  W postanowieniu przywołano także inne okoliczności, choć przyznać należy, iż mają one już daleko mniejsze znaczenie. Występujący z inicjatywą przekazania sprawy sąd wskazał, że okoliczności te stały się także powodem złożenia wniosków o wystąpienie do Sądu Najwyższego przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k. przez obrońców oskarżonych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek właściwego miejscowo sądu okazał się oczywiście zasadny. Przedstawione w uzasadnieniu postanowienia argumenty przekonują, że dobro wymiaru sprawiedliwości (art. 37 k.p.k.) wymaga, aby rozpoznawał sprawę inny sąd niż sąd właściwy miejscowo, skoro jednym z pokrzywdzonych jest sędzia orzekający w tym właśnie, miejscowo właściwym, sądzie. Już ta okoliczność jest wystarczająca do stwierdzenia, że rozpoznanie sprawy w takim układzie procesowym, w którym pokrzywdzonym jest sędzia tego sądu, który by rozpoznawał sprawę, mogłaby wzbudzać w opinii społecznej, postrzeganej jako zbiór osób będących bezstronnymi obserwatorami takiego procesu - i to obserwatorami mającymi podstawową wiedzę o realiach procesu karnego – przeświadczenie o możliwym braku obiektywizmu w rozpoznaniu tej sprawy w sądzie miejscowo właściwym. Ta sytuacja (Sąd Najwyższy jest bowiem zdania, że proces także w sądzie miejscowo właściwym byłby rzetelnie i bezstronnie rozpoznany także w tym sądzie bez względu na osobę pokrzywdzonego) może jednak skutkować tym, że zakończenie procesu w miejscowo właściwym sądzie oceniane by być mogło nie przez treść orzeczenia kończącego postępowanie, ale przez pryzmat okoliczności dotyczącej powiazania służbowego pokrzywdzonego z sędziami sądu, który rozpoznałby taką sprawę.
Z tych powodów konieczne było przekazanie sprawy innemu równorzędnemu sądowi. Dokonując wyboru takiego sądu Sąd Najwyższy miał na uwadze fakt, że wyznaczenie np. Sądu Okręgowego w W. mogłoby być także kontestowane przez strony w aspekcie z kolei jakiś powiazań służbowych i koleżeńskich sędziów orzekających w tym właśnie sądzie. Z tego względu sprawa została przekazana do Sądu Okręgowego w S., sądzie mającym siedzibę w obszarze innej apelacji, a położonym dość blisko od miejsca zamieszkania świadków występujących w tej sprawie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI