II KO 44/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa przeciwko Prezesowi Sądu Rejonowego w Chełmie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, aby zapewnić dobro wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Rejonowy w Chełmie wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy dotyczącej zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa przeciwko Prezesowi tego sądu innemu sądowi. Powodem była obawa, że orzekanie przez Sąd Rejonowy w Chełmie mogłoby godzić w dobro wymiaru sprawiedliwości ze względu na relacje między Prezesem a innymi sędziami. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, przekazując sprawę do Sądu Rejonowego w Janowie Lubelskim w celu zapewnienia bezstronności i uniknięcia wątpliwości co do prawidłowości procedowania.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w Chełmie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sprawa dotyczyła zażalenia wniesionego przez J. M. na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez Prezesa Sądu Rejonowego w Chełmie. Sąd Rejonowy uznał, że orzekanie w tej sprawie przez ten sam sąd mogłoby godzić w dobro wymiaru sprawiedliwości, ze względu na charakter relacji między Prezesem Sądu a innymi sędziami. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, podkreślając, że instytucja właściwości delegacyjnej może być stosowana wyjątkowo, gdy dobro wymiaru sprawiedliwości tego wymaga. Zwrócono uwagę na konieczność unikania sytuacji, które mogłyby stwarzać zagrożenie formułowania opinii o braku merytorycznych podstaw rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Najwyższego, rozpoznanie zażalenia przez Sąd Rejonowy w Chełmie, którego prezesem jest sędzia, któremu zarzuca się popełnienie przestępstwa, mogłoby rodzić wątpliwości co do gwarancji prawidłowego procedowania, zarówno u skarżącego, jak i u obserwatorów. Mimo braku rzeczywistych podstaw do twierdzenia o wpływie kryteriów pozamerytorycznych, odbiór społeczny może być inny. Dlatego, aby zapewnić bezstronność i uniknąć wątpliwości, sprawę przekazano do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Janowie Lubelskim.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, orzekanie przez sąd, którego prezes jest stroną postępowania (w kontekście zarzutów), może rodzić wątpliwości co do gwarancji prawidłowego procedowania i godzić w dobro wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że rozpoznanie zażalenia przez Sąd Rejonowy w Chełmie, którego prezesem jest sędzia, któremu skarżący imputuje popełnienie przestępstwa, może rodzić wątpliwości co do bezstronności i prawidłowości procedowania, nawet jeśli nie ma rzeczywistych podstaw do twierdzenia o wpływie kryteriów pozamerytorycznych. Odbiór społeczny może być inny, a zapewnienie pozorów bezstronności jest kluczowe dla dobra wymiaru sprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Prezes Sądu Rejonowego w Chełmie | organ_państwowy | osoba, której zarzuca się popełnienie przestępstwa |
Przepisy (2)
Główne
k.p.k. art. 37 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Instytucja właściwości delegacyjnej może być stosowana wyjątkowo, jako odstępstwo od zasady rozpoznania sprawy przez właściwy sąd, gdy dobro wymiaru sprawiedliwości tego wymaga.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Odwołanie do konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez właściwy sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzekanie przez Sąd Rejonowy w Chełmie w sprawie dotyczącej jego Prezesa może godzić w dobro wymiaru sprawiedliwości. Konieczność zapewnienia zewnętrznego wizerunku funkcjonowania sądów i unikania sytuacji stwarzających zagrożenie formułowania opinii o braku merytorycznych podstaw rozstrzygnięcia. Odbiór społeczny może rodzić wątpliwości co do bezstronności, nawet przy braku rzeczywistych podstaw.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości zewnętrzny wizerunek funkcjonowania sądów odbiorca społeczny często wymyka się ocenom racjonalnym gwarancje prawidłowego procedowania
Skład orzekający
Marek Motuk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy do innego sądu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości i potencjalny konflikt interesów lub jego pozory."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy przedmiotem postępowania jest czyn zarzucany Prezesowi sądu, w którym sprawa ma być rozpoznana.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy potencjalnego konfliktu interesów w sądzie i pokazuje, jak Sąd Najwyższy dba o wizerunek wymiaru sprawiedliwości, nawet w sytuacjach, gdy wątpliwości mogą być tylko pozorne.
“Czy sędzia może sądzić swojego szefa? Sąd Najwyższy reaguje na potencjalny konflikt interesów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KO 44/24 POSTANOWIENIE Dnia 30 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk w sprawie z zażalenia J. M. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 30 kwietnia 2024 r. wniosku Sądu Rejonowego w Chełmie zawartego w postanowieniu z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt VII Kp 65/24 o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł przekazać sprawę o sygn. akt VII Kp 65/24 do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu – Sądowi Rejonowemu w Janowie Lubelskim. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 15 marca 2024 r. Sąd Rejonowy w Chełmie w sprawie o sygn. akt VII Kp 65/24, wystąpił w trybie art. 37 § 1 k.p.k. do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. W części motywacyjnej rzeczonej inicjatywy wnioskodawca wskazał, że do przedmiotu rozpoznania niniejszej sprawy należy zażalenie wniesione przez J. M. na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie dotyczącej przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez Prezesa Sądu Rejonowego w Chełmie w okresie „od 19 października 2023 r. nie później niż do dnia 11 listopada 2023 r.” na szkodę interesu prywatnego J. M.. W tej sytuacji – w ocenie wnioskodawcy – orzekanie w przedmiocie zażalenia przez Sąd Rejonowy w Chełmie mogłoby godzić w dobro wymiaru sprawiedliwości, ze względu na charakter relacji pomiędzy Prezesem Sądu Rejonowego w Chełmie a innymi sędziami orzekającymi w tym sądzie. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zastosowanie instytucji odnoszącej się do właściwości delegacyjnej (art. 37 § 1 k.p.k.) może nastąpić wyjątkowo, jako odstępstwo od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez właściwy sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) w sytuacji, gdy zostanie wykazane przez sąd inicjujący to postępowanie, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga takiego postąpienia. Zewnętrzny wizerunek funkcjonowania sądów wymaga, aby unikać wszelkich sytuacji mogących stwarzać zagrożenie formułowania racjonalnych opinii, że nie tylko względy merytoryczne decydują o sposobie rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 maja 2013 r., II KO 23/13, LEX nr 1317927; z dnia 5 grudnia 2012 r., III KO 102/12, LEX nr 1231575; z dnia 5 marca 2024 r., III KO 23/24, LEX nr 3692800). Przekładając powyższe wskazania na realia zaprezentowane w przedmiotowym wniosku, uznać należy, że rozpoznanie zażalenia J. M. przez Sąd Rejonowy w Chełmie – którego prezesem jest sędzia, któremu żalący imputuje popełnienie przestępstwa – może rodzić tak po stronie skarżącego, jak też innych obserwatorów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, określone wątpliwości co do gwarancji prawidłowego procedowania. Mimo braku rzeczywistych podstaw do twierdzenia, że na rozstrzygnięcie rzeczonej sprawy wpływ miałyby kryteria pozamerytoryczne, należy mieć na względzie, że odbiór społeczny często wymyka się ocenom racjonalnym, które w nakreślonych wyżej realiach mogłyby determinować przekonanie o stronniczym nastawieniu sądu wnioskującego. Zaaprobowanie tej sytuacji godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości, bowiem podawałoby w wątpliwość naturalne i normatywnie uzasadnione oczekiwanie, że postępowanie odwoławcze zostanie prowadzone bezstronnie, wnikliwie i sprawnie. Uwzględniając powyższe, Sąd Najwyższy przekazał przedmiotową sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Janowie Lubelskim. Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu. [SOP] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI