II KO 35/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił żądanie odszkodowania za rzekomą szkodę majątkową, ale zasądził 90 000 zł zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez I.S. w wyniku represji komunistycznych.
Wnioskodawca domagał się od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia w związku z wyrokiem skazującym jego ojca, I.S., za współpracę z NZW w 1949 roku. Sąd Okręgowy stwierdził nieważność wyroku, ale oddalił żądanie odszkodowania z powodu braku udowodnionej szkody majątkowej. Zasądził natomiast 90 000 zł zadośćuczynienia za krzywdę psychiczną i fizyczną doznaną przez I.S. w trakcie śledztwa i odbywania kary więzienia.
Sąd Okręgowy rozpatrzył wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie złożony przez R.S. przeciwko Skarbowi Państwa, dotyczący represji komunistycznych wobec jego ojca, I.S. I.S. został skazany w 1949 roku za udzielenie pomocy członkom NZW, odbył karę 2 lat pozbawienia wolności, a następnie zmarł w 1974 roku. Sąd Okręgowy w Płocku wcześniej stwierdził nieważność wyroku skazującego I.S. Wnioskodawca domagał się odszkodowania za szkodę majątkową oraz zadośćuczynienia za krzywdę. Sąd Okręgowy w niniejszym postępowaniu oddalił żądanie odszkodowania, uznając, że wnioskodawca nie wykazał poniesienia szkody majątkowej w związku z pozbawieniem wolności I.S. Wskazano, że gospodarstwo rolne rodziny funkcjonowało normalnie podczas nieobecności I.S. Natomiast w zakresie zadośćuczynienia, sąd zasądził kwotę 90 000 zł, uznając ją za adekwatną do doznanej przez I.S. krzywdy fizycznej i psychicznej, wynikającej z brutalnego śledztwa, złych warunków więziennych i represji. Żądanie zadośćuczynienia w części przewyższającej tę kwotę zostało oddalone jako wygórowane. Sąd zasądził również od Skarbu Państwa zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie odszkodowania zostało oddalone w całości z powodu braku udowodnienia szkody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał szkody majątkowej, ponieważ gospodarstwo rolne I.S. funkcjonowało normalnie podczas jego nieobecności w więzieniu, dzięki zaangażowaniu jego syna i żony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
częściowe uwzględnienie
Strona wygrywająca
R. S. (wnioskodawca)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
ustawa represyjna art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za szkodę i zadośćuczynienie za krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia. Uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców w razie śmierci represjonowanego.
Pomocnicze
ustawa represyjna art. 8 § 3
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
W sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie opartych na stwierdzeniu nieważności orzeczenia, organem reprezentującym Skarb Państwa jest prezes Sądu, w którym wydano ostatnie orzeczenie kończące postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności karnej.
k.p.k. art. 554 § 2b
Kodeks postępowania karnego
Określa organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie po stwierdzeniu nieważności orzeczenia.
k.c. art. 359 § 1
Kodeks cywilny
Odsetki od sumy pieniężnej należą się, gdy wynika to z czynności prawnej, ustawy, orzeczenia sądu lub decyzji organu.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
ustawa represyjna art. 13
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Reguluje zasady zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika oraz obciążenia kosztami postępowania Skarbu Państwa w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Krzywda fizyczna i psychiczna doznana przez I.S. w wyniku represji komunistycznych uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia. Nieważność wyroku skazującego I.S. otwiera drogę do dochodzenia roszczeń od Skarbu Państwa.
Odrzucone argumenty
Szkoda majątkowa nie została udowodniona, co wyklucza przyznanie odszkodowania. Żądanie zadośćuczynienia w kwocie przekraczającej 90 000 zł jest wygórowane.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, że w ramach słusznego zadośćuczynienia krzywdzie I. S. [...] będzie zasądzenie kwoty 90.000 złotych na rzecz wnioskodawcy. Natomiast żądanie zadośćuczynienia w wyższej kwocie Sąd ocenił jako zdecydowanie wygórowane i w tej części je oddalił. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że szkoda związana z pozbawieniem I. S. wolności i wykonywania wobec niego kary pozbawienia wolności, nie została należycie wykazana.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku represji komunistycznych; brak możliwości zasądzenia odszkodowania bez udowodnienia szkody majątkowej."
Ograniczenia: Konkretna kwota zadośćuczynienia jest ustalana indywidualnie dla każdej sprawy, zależnie od okoliczności. Brak szkody majątkowej wyklucza odszkodowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy represji komunistycznych i dochodzenia sprawiedliwości po latach, co ma silny wymiar historyczny i społeczny. Pokazuje trudności w udowodnieniu szkody majątkowej, ale też możliwość uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę.
“Sprawiedliwość po latach: 90 tys. zł zadośćuczynienia za krzywdę z czasów PRL, ale odszkodowania brak.”
Dane finansowe
WPS: 4 000 000 PLN
zadośćuczynienie: 90 000 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1440 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyUZASADNIENIE Formularz (...) Sygnatura akt II Ko 35/20 1. WNIOSKODAWCA R. S. 2. ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA 1. Odszkodowanie (kwota główna) Odsetki 125.505,60 zł (sto dwadzieścia pięć tysięcy pięćset pięć złotych i sześćdziesiąt groszy) Od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. 2. Zadośćuczynienie (kwota główna) Odsetki 3.817.462 zł (trzy miliony osiemset siedemnaście tysięcy czterysta sześćdziesiąt dwa) Od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. 3. Inne Zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 6-krotności stawki minimalnej z uwagi na zawiłość sprawy. 1.3. Ustalenie faktów 0.1.3.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty 1.1. Wnioskodawca R. S. jest synem I. S. . A. S. jest synem R. S. . I. S. nie miał dzieci poza R. S. . Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. Zeznania A. S. 156 Odpis skrócony aktu zgonu 17 Odpis skrócony aktu urodzenia 18 1.2. I. S. urodził się w dniu (...) w miejscowości G. , powiat (...) . Zajmował się rolnictwem. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w latach 1919-1920. Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. Zeznania A. S. 156 Informacja MSW 19-22 Odpis skrócony aktu zgonu 17 1.3. I. S. w grudniu 1948 roku współpracował z oddziałem Narodowego Zjednoczenia (...) (dalej również NZW) pod dowództwem W. S. ps. (...) . Na terenie C. w 1949 roku funkcjonowała grupa gospodarzy, którzy zapewniali kwatery oraz wyżywienie członkom oddziału NZW. I. S. pomagał członkom NZW. Udzielał im zakwaterowania oraz wyżywienia. NZW było polską, konspiracyjną organizacją wojskowo-polityczną działającą w latach 1944-1956. Po klęsce Powstania (...) , organizacja ta kontynuowała działalność dywersyjną oraz konspiracyjną przeciwko komunistycznej władzy, skupiając byłych żołnierzy Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych. W. S. ps. (...) był dowódcą oddziału bojowego 11 Grupy Operacyjnej NZW, działającego m. in. w powiecie (...) . Został aresztowany w dniu 8 lutego 1949 r., zaś jego oddział kontynuował działalność opozycyjną, mającą na celu walkę z ustrojem Polski Ludowej oraz przywrócenie Państwu Polskiemu niepodległości. Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. Zeznania A. S. 156 Protokół przesłuchania podejrzanego I. S. 38 Notatka urzędowa 42 Informacja dot. W. S. ps. (...) 52-53 Fakt notoryjny --- 1.4. W dniu 7 marca 1949 r. wobec I. S. wydano rozkaz zatrzymania. W dniu 8 marca 1949 roku wobec I. S. wszczęto śledztwo o współpracę z bandą NZW. Tego samego dnia I. S. został zatrzymany przez funkcjonariuszy UB. Tego dnia również przesłuchano I. S. w charakterze podejrzanego. Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. Rozkaz zatrzymania 35 Postanowienie o wszczęciu śledztwa 36 Kwestionariusz personalny 37 Protokół przesłuchania podejrzanego 38 1.5. I. S. został umieszczony w Publicznym Urzędzie (...) Państwowego w P. . Został poddany intensywnemu śledztwu. Podjęto próbę wydobycia od niego informacji dotyczących imion, nazwisk i pseudonimów członków oddziału NZW oraz miejsca ich przebywania. W tym czasie znęcano się nad nim fizycznie m. in. poprzez bicie oraz psychicznie m. in. poprzez groźby utraty życia oraz groźby zemsty na rodzinie. Warunki panujące w (...) w P. były skrajnie złe. Osadzonych przetrzymywano w nieumeblowanych, wilgotnych celach. Spali oni przeważnie na gołej ziemi. Więźniów politycznych przetrzymywano i przesłuchiwano tak, żeby wydobyć wszystkie informacje na temat konspiracyjnego podziemia. Nie dbano o kondycję fizyczną i psychiczną osadzonych. Osadzonych zmuszano do trwających godzinami przysiadów, kazano siadać na nodze od krzesła, bito ich do nieprzytomności po całym ciele, w tym kopano w krocze, wlewano im wodę do nosa. Osadzonych głodzono i nie pozwalano im odpocząć po trwających godzinami przesłuchaniach. Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. Zeznania A. S. 156 Informacje z publikacji „Śladami zbrodni. Przewodnik po miejscach represji komunistycznych lat 1944-1956” 75-78 Fakt notoryjny --- 1.6.. W dniu 20 kwietnia 1949 r. postanowiono o pociągnięciu I. S. do odpowiedzialności karnej, za to, że w połowie miesiąca grudnia 1948 r. (bliżej daty nie ustalonej) w swym mieszkaniu we wsi C. , gm. R. , pow. (...) , wiedząc, że banda ma na celu zbrodnie, udzielił pomocy członkom tejże bandy „ C. przez to, że zakwaterował czterech bandytów w domu, czym zaopatrzył w środki ułatwiające osiągnięcie zamierzonego celu. Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. Postanowienie o pociągnięciu do odpowiedzialności karnej 39-40 1.7. W dniu 21 kwietnia 1949 r. wydano postanowienie o zamknięciu śledztwa. Tego samego dnia zaznajomiono I. S. z materiałami śledztwa oraz sporządzono akt oskarżenia przeciwko I. S. oskarżając go o to, że: w połowie grudnia 1948 r. (bliżej daty nie ustalonej) w swym mieszkaniu we wsi C. , gm. R. , pow. P. , wiedząc, że banda ma na celu zbrodnie udzielił pomocy członkom tejże bandy (...) przez to, że zakwaterował 4-ch bandytów w domu czym zaopatrzył w środki ułatwiające osiągnięcie zamierzonego celu, tj. o czyn z art. 14 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 roku. Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. Postanowienie o zamknięciu śledztwa 44 Akt oskarżenia 48 1.8. W dniu 21 kwietnia 1949 r. I. S. został przetransportowany do więzienia w P. . Panujące w tym miejscu warunki również były złe. Cele były wilgotne i przepełnione. Więźniowie spali na gołej ziemi, w zimnych nieogrzewanych celach. Brakowało materacy i koców. Więźniów politycznych traktowano podobnie jak w (...) w P. – fakt 1.5. Osadzeni polityczni byli przetrzymywani razem z osadzonymi kryminalnymi. Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. Skorowidze więźniów 24-26, 28, 30, 32 1.9. Wyrokiem z dnia 10 maja 1949 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w W. uznał I. S. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 18 § 1 w zw. z art. 14 § 1 Dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. w tym dokonanego, w połowie grudnia 1948 r. we wsi C. , gm. R. , pow. P. , mając wiarygodną wiadomość, że w jego mieszkaniu przebywają członkowie nielegalnego związku mającego na celu zbrodnie, nie zameldował natychmiast o tym władzy powołanej do ścigania przestępstw i za to skazał go na 2 lata więzienia. Na poczet orzeczonej kary zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania od dnia 8 marca 1949 r. do dnia 10 maja 1949 r. Początek kary oznaczono na dzień 8 marca 1949 r. Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. Wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie 133-134 1.10. W dniu 8 marca 1950 roku I. S. został przetransportowany do więzienia w R. . Centralne więzienie w R. było jednym z najcięższych na terenie kraju. Panowały tu skrajnie złe warunki zakwaterowania, wyżywienia oraz opieki medycznej. Więzienie było przeludnione. Zachowanie strażników wobec więźniów politycznych było nacechowane sadyzmem. Strażnicy oraz oficerowie śledczy znęcali się fizycznie oraz psychicznie nad osadzonymi. Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. Skorowidze więźniów 24-26, 28, 30, 32 Informacje z publikacji „Śladami zbrodni. Przewodnik po miejscach represji komunistycznych lat 1944-1956” 75-76, 79-84 1.11. I. S. został zwolniony z więzienia – po odbyciu 2 lat kary więzienia – w dniu 8 marca 1951 r. Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. Skorowidz więźniów 30, 32 1.12. I. S. po opuszczeniu więzienia chorował na zapalenie płuc. Był leczony w tym kierunku. Zeznania A. S. 156 1.13. I. S. zmarł 11 stycznia 1974 roku w P. . Odpis skrócony aktu zgonu 17 Zeznania A. S. 156 Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie 4-14v. 1.14. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2020 roku, sygn. akt II Ko 233/19, Sąd Okręgowy w Płocku stwierdził nieważność wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie na sesji wyjazdowej w P. z dnia 10 maja 1949 roku, sygn. akt Sr 763/49, wydanego wobec I. S. , syna J. i M. z domu K. , urodzonego dnia (...) w G. . Postanowienie Sądu Okręgowego w Płocku 103-105v. 0.1.3.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty 1.1. Brak faktów uznanych za nieudowodnione. --- --- 4. ocena DOWODów 2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 3.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.-1.3., 1.5., 1.12., 1.13. Zeznania A. S. Sąd uznał zeznania A. S. za wiarygodne. Zeznania te były jasne, spójne i rzetelne. Korespondowały i uzupełniały się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w postaci dokumentów. Jednocześnie żadne z zebranych w sprawie dowodów nie podważają twierdzeń świadka, który zgodnie ze stanem własnej pamięci relacjonował informacje pozyskane bezpośrednio od wnioskodawcy – R. S. . Informacje te dotyczyły zarówno zdarzenia, w związku z którym I. S. został skazany, jak również prowadzonego postępowania, stosowanych środków zapobiegawczych oraz wyrządzonych krzywd. Nadto depozycje świadka pokrywały się z powszechnie znaną wiedzą historyczną – faktami notoryjnymi – w zakresie działań władzy podejmowanych wobec członków NZW oraz osób podejrzanych o współpracę i udzielanie pomocy oddziałom NZW. 1.1.-1.11., 1.13. Wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie Sąd dał wiarę twierdzeniom zawartym we wniosku o zadośćuczynienie i odszkodowanie w zakresie dotyczącym faktów, albowiem twierdzenia te znajdowały odzwierciedlenie w zeznaniach wskazanych powyżej świadków oraz zgromadzonej dokumentacji. Twierdzenia zawarte we wniosku odzwierciedlały stan pamięci wnioskodawcy R. S. odnośnie zdarzeń relacjonowanych przez I. S. . 1.1.-1.11., 1.13.-1.14. Dokumentacja Zgromadzone w aktach dokumenty wytworzone zostały przez instytucje powołane do ich gromadzenia i przetwarzania, a ich treści żadna ze stron nie kwestionowała. Również dokumentacja w postaci publikacji historycznych oraz naukowych nie były przez strony kwestionowane. Sąd opierał zatem na nich swoje ustalenia faktyczne. 0.1.4.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów 0.2.(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu --- --- Brak dowodów nieuwzględnionych przy ustaleniu faktów. 3. PODSTAWA PRAWNA Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki Żądanie oddalone w całości. --- Zwięźle o powodach podstawy prawnej Podstawę prawną roszczenia wnioskodawców stanowi przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tekst jednolity Dz.U. z 2018 roku, poz. 2099), na mocy którego osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia (…) przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia albo decyzji. W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców. W pierwszej kolejności, w ocenie Sądu, konieczne było poczynienie ustaleń w zakresie zaistnienia szkody. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do przekonania, że I. S. prowadził gospodarstwo rolne, z którego utrzymywała się cała rodzina. Z zeznań A. S. – syna wnioskodawcy i wnuka I. S. – wynika natomiast, że żadna szkoda w majątku I. S. – z uwagi na prowadzone postępowanie oraz wykonywanie kary pozbawienia wolności – nie zaistniała. Jak wskazał A. S. „W czasie gdy dziadek był w więzieniu to gospodarstwem zajmował się mój tata wraz ze swoją matką, czyli żoną I. . To gospodarstwo nie podupadło w czasie, kiedy dziadek przebywał w więzieniu, bo tata wraz z moją babcią zajęli się nim pod nieobecność dziadka. Z tego co wiem, to z tego gospodarstwa w czasie pobytu dziadka w więzieniu, zebrane były plony w takiej samej ilości i postaci, jak wówczas, gdy dziadek był na wolności. Nie ponieśli w związku z tym żadnych strat.” . Wprawdzie nie są to twierdzenia wnioskodawcy, jednakże – jak wskazano przy ocenie dowodów – A. S. posiadał wiedzę bezpośrednio od wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że szkoda związana z pozbawieniem I. S. wolności i wykonywania wobec niego kary pozbawienia wolności, nie została należycie wykazana. W związku z powyższym przyjąć należało, że skoro brak jest szkody, to brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz wnioskodawcy odszkodowania, a tym samym żądanie w tym zakresie należało oddalić. Za niewystarczającą Sąd uznał metodykę, przyjętą za podstawę dochodzonego roszczenia we wniosku pełnomocnika, który szkodę wyliczył poprzez przemnożenie czasu pozbawienia wolności (24 miesiące) przez wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, które w listopadzie 2019 r. (w dacie złożenia wniosku) wyniosło 5.229,40 zł. Sąd uznał, iż skoro nie została wykazana szkoda majątkowa, to również przyjęta metodyka wyliczenia jej wysokości, jest niewystarczająca do zasądzenia odszkodowania. Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki 90.000 (dziewięćdziesiąt tysięcy) złotych na rzecz wnioskodawcy. Żądanie oddalone w części przewyższającej kwotę zasądzonego zadośćuczynienia. Od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Zwięźle o powodach podstawy prawnej Podstawę prawną roszczenia wnioskodawców o zadośćuczynienie stanowi wskazana wyżej norma art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tekst jednolity Dz.U. z 2018 roku, poz. 2099). Wskazać należy, że wymiar zadośćuczynienia za doznaną krzywdę musi kształtować potrzeba dostosowania tego świadczenia do funkcji, którą powinno ono spełnić. Zadośćuczynienie powinno spełniać funkcję kompensacyjną i służyć złagodzeniu doznanej krzywdy, jednak jednocześnie nie powinno być sposobem uzyskania nadmiernych korzyści finansowych i nieuzasadnionego wzbogacenia ( vide : postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2015r., III KK 252/14; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2017r., II AKa 296/17; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2016r., II AKa 164/16; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2015r., II AKa 249/15). Kwota zadośćuczynienia mająca skompensować krzywdę w sposób odpowiadający jej rzeczywistemu rozmiarowi powinna wprawdzie przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, jednak musi również mieścić się w rozsądnych granicach, uwzględniających realia społeczne, to jest odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa ( vide : postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2015r., III KK 252/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 stycznia 2014r., II AKa 282/13; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2013 roku, II AKa 194/13; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 17 lipca 2014r., II AKa 116/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 07 listopada 2016r., II AKa 353/16; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2015r., II AKa 249/15). W odniesieniu do żądania o zadośćuczynienie dodatkowo podnieść należy, iż stanowi ono swoiste odszkodowanie za szkodę niematerialną, wynikłą z wydania i wykonania wyroku, uznanego następnie za nieważny. Chodzi przy tym o naruszenia dóbr osobistych, które nie wywołują skutków w majątku pokrzywdzonego, powodują natomiast cierpienia fizyczne i psychiczne. Zatem kwota zasądzana tytułem zadośćuczynienia powinna być odpowiednia, co oznacza, że powinna odzwierciedlać w pełni rozmiar doznanej krzywdy, tj. stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność, czas trwania, nieodwracalność następstw i inne okoliczności, których nie sposób wymienić wyczerpująco ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2004 roku, I CK 131/03, OSNC 2005/2, poz. 40; wyrok Sądu Najwyższego z 27 lutego 2004 roku, V CK 282/03, LEX nr 183777). Kierując się wskazanymi kryteriami i uwzględniając omówione wcześniej okoliczności niniejszej sprawy, Sąd uznał, że w ramach słusznego zadośćuczynienia krzywdzie I. S. , zaś wynikłej z prowadzonego wobec niego postępowania karnego oraz wykonywania kary pozbawienia wolności – od dnia 8 marca 1949 r. do dnia 8 marca 1951 r. – będzie zasądzenie kwoty 90.000 złotych na rzecz wnioskodawcy. I. S. niewątpliwie doznał krzywd w związku z prowadzonym postępowaniem oraz wykonywaniem wymierzonej mu kary, co zostało wskazane w części 3 pkt. 1.5., 1.8. i 1.10. Kwota zadośćuczynienia nie ma z pewnością charakteru symbolicznego i zarazem nie osiąga nadmiernie wygórowanego rozmiaru. Jest ona adekwatna do rozmiarów krzywdy doznanej przez J. G. , ale także odpowiednia, czyli ustalona na poziomie odpowiadającym poczuciu sprawiedliwości. W przekonaniu Sądu spełni zatem cel kompensacyjny, jaki ma osiągnąć. Natomiast żądanie zadośćuczynienia w wyższej kwocie Sąd ocenił jako zdecydowanie wygórowane i w tej części je oddalił. Art. 359 § 1 k.c. stanowi, że odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Zgodnie zaś z art. 481 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi ( § 1 ), przy czym jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych ( § 2 zd. 1 ). Inne 3. Sąd, w toku postępowania, poczynił stosowne ustalenia w zakresie statio fisci Skarbu Państwa. Mianowicie przepis art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tekst jednolity Dz.U. z 2018 roku, poz. 2099), w zakresie spraw o odszkodowanie i zadośćuczynienie opartych na stwierdzeniu nieważności orzeczenia, nakazuje poczynienie ustaleń w zakresie organu reprezentującego Skarb Państwa. Zgodnie z art. 554 § 2b k.p.k. organem tym jest prezes Sądu, w którym wydano ostatnie orzeczenie kończące postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności karnej. Ostatnim Sądem rozstrzygającym merytorycznie (i jedynym) w tym zakresie był nieistniejący już Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie. Zdaniem Sądu, następcą prawnym tegoż sądu wojskowego w tym zakresie jest Sąd Okręgowy w Warszawie. Wskazują na to również następujące przepisy: - ustawa z dnia 05 kwietnia 1955 r. o przekazaniu sądom powszechnym dotychczasowej właściwości sądów wojskowych w sprawach karnych osób cywilnych, funkcjonariuszów organów bezpieczeństwa publicznego, Milicji Obywatelskiej i Służby Więziennej (Dz. U. 1955, nr 15, poz. 83): art. 1 § 1 (kompetencje dawnych (...) przekazano do właściwości sądów powszechnych), - rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 maja 1975 r. w sprawie utworzenia sądów wojewódzkich i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. 1975, nr 18, poz. 99); Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 06 lutego 1928 r. , w wersji obowiązującej od 01 lipca 1985 r. (Dz. U. 1964, nr 6, poz. 40) (kompetencje (...) miały sądy wojewódzkie jako sądy powszechne do 31 grudnia 1998 r.), - ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 1994, nr 7, poz. 25) - art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 1998 r. nr 160, poz. 1064); rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie utworzenia sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 1998 r. nr 166, poz. 1253, z późn. zm.). - sądy wojewódzkie stały się sądami okręgowymi od dnia 01 stycznia 1999 r. W zakresie, w jakim roszczenie wnioskodawcy nie zostało uwzględnione (część roszczenia o zadośćuczynienie oraz roszczenie o odszkodowanie), żądanie należało oddalić. Zwięźle o powodach podstawy prawnej Zadośćuczynienie ma charakter stopniowalny, adekwatny do wyrządzonej krzywdy. Sąd rozważył okoliczności sprawy i uwzględnił roszczenie o zadośćuczynienie w części – do wysokości 90.000 złotych, zaś w pozostałej części – przewyższającej wskazaną kwotę – roszczenie oddalił. Odnosząc się natomiast do żądania związanego z obowiązkiem naprawienia szkody wskazać należy, iż roszczenie to – w ocenie Sądu – nie zostało udowodnione, szkoda nie została wykazana. 4. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki Żądanie w zakresie odszkodowania zostało oddalone w całości. --- W zakresie powodów rozstrzygnięcia Sąd wypowiedział się szczegółowo w pkt 5. uzasadnienia. Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki 90.000 (dziewięćdziesiąt tysięcy) złotych na rzecz wnioskodawcy, zaś żądanie ponad wskazaną kwotę zostało oddalone. Od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. W zakresie powodów rozstrzygnięcia Sąd wypowiedział się szczegółowo w pkt 5. uzasadnienia. W zakresie powodów rozstrzygnięcia Sąd wypowiedział się szczegółowo w pkt 5. uzasadnienia. Inne 3. --- 5. Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2. Żądanie w części wykraczającej poza zakres zasądzonego zadośćuczynienia należało oddalić. 6. KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 3. 4. Na podstawie art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tekst jednolity Dz.U. z 2018 roku, poz. 2099) oraz § 11 ust. 6, § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800, ze zm.) Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz I. S. kwotę 1.440 (jednego tysiąca czterystu czterdziestu) złotych tytułem zwrotu uzasadnionych wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Na podstawie art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tekst jednolity Dz.U. z 2018 roku, poz. 2099) Sąd ustalił, iż koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. Wskazać należy, iż uznanie zasadności roszczenia wnioskodawców – co de facto równoznaczne jest ze stwierdzeniem niezgodnego z prawem działania organu państwa – wywołuje materialnoprawne skutki również w zakresie kosztów. Uznanie powyższego musiało zatem skutkować zwrotem przez Skarb Państwa wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika oraz obciążeniem wydatkami postępowania Skarbu Państwa. 7. PODPIS
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI