II KO 31/23

Sąd Najwyższy2023-04-13
SNKarnepostępowanie przygotowawczeŚrednianajwyższy
dobro wymiaru sprawiedliwościpozory bezstronnościprzekazanie sprawysąd najwyższyprokuraturapolicjasamorządkonflikt interesów

Sąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą zarzutów wobec burmistrza innemu sądowi rejonowemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości i potrzebę zapewnienia zewnętrznych pozorów bezstronności.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę dotyczącą zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez burmistrza i funkcjonariuszy policji. Sąd Rejonowy w L. zwrócił się do SN o przekazanie sprawy innemu sądowi, wskazując na konflikt pokrzywdzonego z burmistrzem i jego żoną (biegłym sądowym) oraz wysokie stanowisko burmistrza w lokalnym środowisku, co mogło wpływać na postrzeganie bezstronności sądu. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, uznając, że przekazanie sprawy jest uzasadnione dobrem wymiaru sprawiedliwości i koniecznością zapewnienia zewnętrznych pozorów bezstronności.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał sprawę dotyczącą zażalenia J. S. na postanowienie Prokuratury Rejonowej w L. z dnia 31 stycznia 2023 r. o odmowie wszczęcia śledztwa. Śledztwo miało dotyczyć zarzutów przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez Komendanta Powiatowego Policji w L., Naczelnika Wydziału Kryminalnego oraz innych funkcjonariuszy, a także burmistrza Miasta i Gminy [...] J. W. i jego żony M. W. Pokrzywdzony zarzucał, że burmistrz wykorzystywał swoje wpływy w policji i dopuszczał się nieprawidłowości w związku z inwestycjami. Po odmowie wszczęcia śledztwa, Sąd Rejonowy w L. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na art. 37 k.p.k. Uzasadnieniem był konflikt pokrzywdzonego z burmistrzem i jego żoną, która jest biegłym sądowym z zakresu psychiatrii, a także wysoka pozycja burmistrza w lokalnym środowisku, co mogło stwarzać negatywny obraz wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy, odwołując się do swojej wcześniejszej judykatury, podkreślił, że dobro wymiaru sprawiedliwości obejmuje nie tylko subiektywną bezstronność, ale także zewnętrzne pozory bezstronności. W ocenie SN, fakt, że sprawa dotyczy osoby zajmującej wysokie stanowisko w lokalnej społeczności, wobec której formułowano zarzuty o wykorzystywanie wpływów, a także fakt pełnienia funkcji biegłego przez żonę burmistrza, przemawia za przekazaniem sprawy innemu sądowi, aby uniknąć wrażenia stronniczości. W związku z tym Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radomiu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu w opisanej sytuacji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sytuacja, w której sprawa dotyczy lokalnego urzędnika wysokiego szczebla, a pokrzywdzony zarzuca wykorzystywanie wpływów, a także fakt, że żona podejrzanego jest biegłym sądowym w tym sądzie, może stwarzać u pokrzywdzonego przeświadczenie o braku bezstronności. Dbanie o zewnętrzne pozory bezstronności jest obowiązkiem sądu i uzasadnia przekazanie sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu

Strony

NazwaTypRola
J. S.osoba_fizycznaskarżący
Prokuratura Rejonowa w L.organ_państwowyorgan prowadzący postępowanie
W.B.osoba_fizycznapodejrzany
K. R.osoba_fizycznapodejrzany
J. W.osoba_fizycznapodejrzany
M. W.osoba_fizycznapodejrzany
Sąd Rejonowy w L.instytucjasąd niższej instancji

Przepisy (1)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Wystąpienie do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu winno być uzasadnione dobrem wymiaru sprawiedliwości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potrzeba zapewnienia zewnętrznych pozorów bezstronności ze względu na pozycję społeczną podejrzanego i jego żony. Dobro wymiaru sprawiedliwości jako podstawa do przekazania sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Dobro wymiaru sprawiedliwości musi być (…) rozumiane nie tylko jako wymóg zapewnienia bezstronności subiektywnej sądu, ale ma na celu także zabezpieczenie zewnętrznych pozorów bezstronności (aspekt obiektywny bezstronności).

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy do innego sądu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości i zewnętrzne pozory bezstronności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu lokalnego i powiązań rodzinnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są nie tylko faktyczna bezstronność, ale także jej pozory w wymiarze sprawiedliwości, zwłaszcza w mniejszych społecznościach.

Czy burmistrz i jego żona-biegły zdominowali lokalny sąd? SN reaguje.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KO 31/23
POSTANOWIENIE
Dnia 13 kwietnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon
w sprawie zażalenia
J. S.
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w L.
z dnia 31 stycznia 2023 o odmowie wszczęcia śledztwa
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 13 kwietnia 2023 r.,
‎
wystąpienia Sądu Rejonowego w L.
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radomiu.
UZASADNIENIE
Prokuratura Rejonowa w L. na skutek zawiadomienia J. S.  prowadziła czynności sprawdzające w sprawie przekroczenia uprawnień, niedopełnienia obowiązków przez W.B. - Komendanta Powiatowego Policji w L., Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w L. K. R. i innych funkcjonariuszy tej jednostki Policji w toku spraw, których stroną postępowania był pokrzywdzony. Owe przypadki przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków miały mieć miejsce od jesieni 2017 r., gdy miał on zostać pobity przez burmistrza miasta i gminy […] J. W. i M. W. . Zdaniem pokrzywdzonego J. W. wykorzystywał znajomości w Policji i wpływał na tok prowadzonych postępowań. Funckjonariusze policji mieli mu bezpodstawnie odmawiać prowadzenia postępowań przygotowawczych. Pokrzywdzony podał, że J. W. jako burmistrz dopuścił się licznych nieprawidłowości w związku z inwestycjami prowadzonymi na terenie Miasta i Gminy […] i przetargami dotyczącymi tych inwestycji.
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2023 r. odmówiono wszczęcia śledztwa w   powyższej sprawie. Postawienie zostało zaskarżone przez J. S..
Postanowieniem z dnia 2 marca 2023 r. Sąd Rejonowy w L., w sprawie II Kp 21/23, zwrócił się na podstawie art. 37 k.p.k. do Sądu najwyższego o przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Uzasadniając swój wniosek Sąd podkreślił, że postępowanie dotyczy nieprawidłowości, jakich miał dopuścić się burmistrz Miasta i Gminy […]. Pokrzywdzony jest w konflikcie nie tylko z burmistrzem, ale także jego żoną, która od wielu lat pełni funkcję biegłego sądowego z zakresu psychiatrii. Sąd dodał, że te osoby zajmują wysoką pozycję w środowisku małomiasteczkowym, co - mając na uwadze formułowane przez pokrzywdzonego zarzuty dotyczące wykorzystywania przez J. W. jego wpływów - może stwarzać negatywny obraz wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z brzmieniem art. 37 k.p.k. wystąpienie do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi r
ó
wnorzędnemu winno być uzasadnione dobrem wymiaru sprawiedliwości. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2023 r., V KO 118/22 (LEX nr 3457904), „Dobro wymiaru sprawiedliwości musi być (…) rozumiane nie tylko jako wym
ó
g zapewnienia bezstronności subiektywnej sądu, ale ma na celu także zabezpieczenie zewnętrznych pozor
ó
w bezstronności (aspekt obiektywny bezstronności).”
Fakt, że sprawa dotyczy osoby zajmującej wysokie stanowisko w środowisku małomiasteczkowym, gdy jednocześnie pokrzywdzony w związku z innymi wcześniejszymi sprawami formułował zarzuty wykorzystywania przez tę osobę swoim wpływów i oddziaływania na organy wymiaru sprawiedliwości, przemawia za potrzebą przekazania sprawy innemu sądów równorzędnemu. Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką decyzją jest pełnienie funkcji biegłego sądowego przez żonę J. W. w postępowaniach przed Sądem Rejonowym w L.. Może to stwarzać u pokrzywdzonego przeświadczenie o tym, że te relacje miały wpływ na decyzję podjętą w przedmiocie złożonego przez niego zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa. Bez względu na to, czy taki wpływ rzeczywiście by nastąpił, to obowiązek dbania także o zewnętrzne pozory bezstronności wymaga przekazania sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[SOP]
[ł.n]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI